Þjóðviljinn - 24.05.1957, Qupperneq 6

8^ ' — ÞJÓÐVILJINN — Föstudagur 24. iuaí 1957
blÓÐVILHNH
Útgefandi:
Sameiningarflokkur alþýöu — Sósialistaflokkurinn
Barátta fyrir völdum
Sjálístæðisflokkurinn hefur
gefist upp við að deila efn-
Tílhæfulaust ihaldsslúður að rlkis-
stjómin hafí .samið1 um gengislækkun
Á alþingi og í blöðum bafa þingmenn íhaldsins leyí't
sér aö bera á borð furöulegasta slúður um að innan
ríkisstjómarinnar hafi verið „samið um gengislækkun".
f umræðunum um stóreignaskatt í eði'i deild Alþingis
tók Lúðvík Jósepsson'sjávarútvegsmálaráðherra, þennan
áróður til meöferðar. Fer hér á eftir kafli úr þeirri ræöu
hans.
Sslega á fyrirætlanir ríkisstjóm-
arinnar í bankamálunum. Ól-
afur Björnsson varð að játa
á Alþingi að það horfði til
jmikilla bóta að aðgreina starf-
semi seðladeildar Landsbank-
ans og viðskiptadeildar eins og
gert er ráð fyrir í bankamála-
írumvarpi stjórnarinnar. Ólaf-
ur játaði einnig að það væri
Sjáifsagt og eðlilegt að bank-
amir höguðu stefnu sinni í
fjármálum í samræmi við vilja
og fyrirætlanir rikisstjómar-
ipnar.
áð kchn einnig fram í um-
ræðunum á Alþingi að Jó-
'hann Hafstein var eindregið
þeirar skoðunar að réttmætt
væri að breyta Útvegsbankan-
tim úr hlutafjárbanka í ríkis-
banka eins og ríkisstjómin
leggur til í frumvarpi sínu.
t>essi yfirlýsing Jóhanns er því
iathyglisverðari sem hann á að
vera málunum kunnugur eftir
íimm ára starf i Útvegsbank-
anum. En þrátt fyrir þessa
skoðun Jóhanns hefur Bjarni
Benediktsson látið Morgunblað-
ið agnúast við eignarnám hluta-
bréfa einstakiinga í Útvegs-
bankanum. Er þó sú afstaða
vafalítið meira til að sýnast en
verulegur hugur fyigi máli.
annig , hafa ræðumenn Sjálf-
stæðisflokksins á Alþingi
raunverulega fallizt í öllum
meginatriðum á þær breyting-
ar á bankakerfinu sem stefnt
Cr að með frumvarpi ríkis-
stjórnarinnar. En þeim gengur
ekki jafn vel að vera sjálfum
sér samkvæmir. Um leið og
játað er að réttmætt sé að fá
seðlabankanum sérstaka stjóm
Og auka sjálfstæði hans og
möguleika til áhrifa á fjár-
málastefnu bankanna og enn-
fremur að nauðsynlegt sé að
stefna bankanna fari ekki í
bága við stefnu og fyrirætlanir
ríkisstjórnarinnar, er því hald-
ið fram í ræðum og skrifum í
haldsmanna að það sé hin
mesta fjarstæða, „ofbeldisverk"
og „giapræði" að afnema ofur-
vald Sjálfstæðisflokksins í
bankamálunum. Núverandi
stjómarflokkar og ríkisstjóm
þeirra á að una því að þau
völd sem Sjálfstæðisflokkurinn
hefur sölsað undir sig í tveim-
um aðaiviðskiptabönkunum
haldist óbreytt. Og þessu er
haldið fram af sömu mönnunum
sem gera sig sífellt berari að
því að vinna vísvítandi skemmd-
arverk gegn viðreisnarstefnu
rikisstjórnarinnar.
Ríkisstjórnin á að dómi Sjálf-
stæðisfiokksins að treysta
því að foringjar Sjálfstæðis-
flokksins séu aðrir og betrí
menn innan veggja bankanna
en utan þeirra og í trausti þess
eiga þeir J)ð halda óskertum
völdum. En sjá ekki íhalds-
menn sjálfir að hér er farið
fram á full mikið. Flokkar
vinnustéttanna og þjóðin öll
hefur reynsluna af störfum
þeirra á sviði bankamálanna
ekki síður en annars staðar.
Völd sín þar hafa þeir notað
til að hlynna að braskfyrir-
tækjum auðkýfinga, þeir hafa
notað þau til að halda uppi
fyrirtækjum sem raunverulega
voru gjaldþrota og hefði átt að
gera upp fyrir löngu, og þeir
hafa ennfremur notað þau til
að auðvelda íhaldsframbjóð-
endum blekkingastarfsemi og
atkvæðaveiðar. Það hefur verið
reynt að koma því inn hjá
fólkinu í landinu að engrar fyr-
irgreiðslu í lánsfjármálum væri
að vænta nema viðkomandi
styddi og kysi íhaldsmenn á
Alþing.
essa ófyrirleitni og spillingu
sem fylgt hefur yfirráðum
ihaldsins í tveimur aðalvið-
skiptabönkunum verður að
uppræta og að því er stefnt með
því bankamálafrumvarpi sem
rikisstjórnin hefur lagt fyrir
Alþingi. Þjóðin verður að geta
treyst því að bönkum hennar
sé stjómað af sanngirni og
réttsýni, að störf þeirra séu
miðuð við að efla heilbrigt at-
vinnulíf og greiða fyrir nauð-
synlegum framkvæmdum þjóð-
þrifafyrirtækja, félaga og ein-
staklinga án manngreinarálits.
Reynslan hefur sýnt að þetta
verður ekkj gert meðan íhaldið
heldur núverandi valdaaðstöðu
i bönkunum. Og það er auk
þess gagnstætt öllum lýðræðis-
reglum að minnihlutaflokkur á
Alþingi og með þjóðinni hafi
þá aðstöðu í mikilsverðustu
fjármálastofnun landsins sem
Sjáifstæðisflokkurinn og þó
öllu heldur ein fjölskylda inn-
an hans hefur tryggt sér í
Landsbankanum og Útvegs-
bankanum. Það er því á allan
hátt eðlilegt og sjálfsagt að
metin séu jöfnuð í þessum efn-
um um leið og allvíðtækar
breytingar eru gerðar á sjálfu
bankakerfinu.
að eru völdin ein sem Sjálf-
stæðisflokkurinn vili halda
dauðahaldi í þegar hann berst
hamslausri baráttu gegn banka-
málafrumvörpum ríkisstjórnar-
innar. Það er ekki til annars
en að brosa að þegar menn eins
og Ingólfur á Hellu eru að tala
um „hrakandi traust“ sem
muni endanlega fara forgörðum
um leið og Thorsfjölskyidan er
svift alræðisvaldi í bönkunum!
Ingóifur Jónsson ætti að minn-
ast sinnar eigin yfirlýsingar,
um „að hvergi væri lán að fá“,
meðan Óiafur Thors fór með
stjómarforustu og verðbólgu-
stefnan var í algleymingi. Ing-
ólfur hafði rétt fyrir sér. íhald-
ið var að eyðileggja álit og
iánstraust þjóðarinnar með því
að auka sífellt verðbólguna,
vanrækja atvinnuvegina en
ætla þjóðinni að lifa á her-
mangi og betli. Þess vegna
fékk Ólafur Thors hvergi lán
til Sogsvirkjunarinnar eða
annarra nauðsynlegra fram-
kvæmda, Það þurfti að reka í-
haldið úr ríkisstjórn til þess að
fslendingar gætu virkjað Efri-
fossa. Og það þarf einnig að
reka það úr meirihlutaaðstöðu
í bönkunum til þess að efla
traust þeirra jnn á við og
út á við og tryggja að þessar
helztu lánastofnanir þjóðarinn-
ar verði framfarastefnu ríkis-
stjórnarinnar sú lyftistöng sem
þær þurfa að vera.
í þessar umræður hefur
spunnizt nokkuð, að orðrómur
gengi um það, að núverandi
ríkisstjórn stefndi að gengis-
lækkun, og þó að Ingólfur
Jónsson færi mörgum orðum
um það, hve hættulegt væri
að tala um væntantega gengis-
lækkun, reyndi hann samt að
slúðra að þetta stæði til, og
hann hefði m.a. heyrt það, að
samið hefði verið um gengis-
lækkun í ríkisstjórninni ísam-
handi við afgreiðslu banka-
frumvarpa þeirra, sem nú
liggja fyrir þinginu.
Ég vií í tilefni af þessu
segja, að þetta er vitanlega
algerlega úr lausu lofti grip-
ið. Ekkert slíkt hefur borið á
góma i ríkisstjórninni. Þetta
er eins og hvert annað íhalds-
slúður, sem gengur um rík-
isstjómina.
Það hefur greinilega komið
fram af hálfu rikisstjómar-
innar, að hún gerir það, sem
í hennar valdi stendur til þess,
að hægt verði að komast hjá
gengisfalli, og ef það tækist,
sem hún hefur haft vonir um,
að hægt væri að halda verð-
laginu nokkuð jöfnu og koma
í veg fyrir allar meiri háttar
hækkanir, þá eru vitanlega
fyllilega vonir til þess, að ekki
þurfi að grípa til neinna sér-
stakra ráðstafana um næstu
áramót til stuðnings útflutn-
ingsframleiðslunni, því að það
mun vera almennt viður-
kennt, af t. d. öllum útvegs-
mönnum, að þannig hafi ver-
ið gengið frá stuðningi við
sjávarútveginn um sl. ára-
mót, að í meðal árferði ætti
útgerðin að geta haklið velli á
sæmilegan hátt, og þurfi því
ekki að óska eftir frekari
stuðningi heldur en þar var
gert ráð fyrir, ncma að komi
til verulegra verðlagshækk-
ana, sem enn eru ekki fyrir-
sjáanlegar.
En því er vitanlega ekki
að neita, að það er öllum
mönnum í landinu Ijóst, að
Sjálfstæðisflokkurinn hefur
beitt sér mjög ákaft fyrir því
að reyna að gera að engu
þessar vonir ríkisstjórnarinn-
ar um stöðugt verðlag. Hann
hefur lagt sig fram á alla
lund með það að reyna að
koma á stað kauphækkunar-
öldu í landinu og verðhækk-
unaröldu. Hann hefur gengirt
fyrir því, þar sem hann hefur
mögulega getað, að krefjast
þess, að verðlag verði hækk-
að, álagning fái að hækkii til
mikilla muna og beitt sér
af miklu kappi fyrir þvi í
vissum stéttarfélögum, að bau
segðu upp kaupgjaídssamnmg-
um sínum og legðu til ve.rk-
falla.
Tilvitnanir þeirra Sjálfstæð-
ismanna í það, að rfkisstjórn-
in hafi í ýmsum tilfellum bsitt
sér fyrir kauphækkunum, og
að af þeim ástæðum sé það
hún, sem ryðji brautina og
kalli á það að aðrir hækki,
eru alveg furðulegar.
Ein af tilvitnunum þeírra
er sú, að ég hafi t.d. skýrt frá
því hér í umræðum á Alþingi,
að kaup hafi verið hækkað til
sjómanna allverulega um síð-
ustu áramót, og þetta hefur
siðan verið tuggið hér upþ æ
ofan í æ í blöðum Sjálfstæðis-
manna og í ræðuin þeirra hér
á þingi sem dæmi um það, að
á þennan hátt beiti ríkis-
stjórnin sér fyrir kauphækk-
unum.
Strax þegar þessi mál lágu
fjrrir um áramót, þá var öll-
um það ljóst, sem nokkuð
skildu í vandamálum útvegs-
ins í landinu, að þau voru
þess eðlis, að það þurfti ekki
einungis að bæta sjálfa rekst-
ursafkomu báta- og togara.
Það þurfti einnig að vinna að
því, að það fengjust sjómenn
á skipin. Það Iá því alveg aug-
íjóst fyrir sem ein fyirsta
krafa, meira að segja útgerð-
annanna í landinui jafnt sein
sjómanna, og ég hélt, að allir
hefðu skilið það, sem nokikuð
þekktu til þessara mála, að
það þurfti líka a® vinna að
því, að sjómenn gætu femgið
noltkra kauphækkim. Öllum
var það því ljóst, þegar þess-
ar tillögur voru afgreiddar
hér á Alþingi, að þá var sam-
þykkt nokkur hækkun á fisk-
verði og um saraa leyti var
samþykkt löggjöf hér á Al-
þingi sem tryggði sjómönnum
hærra orlofsfé heldur en jpeir
höfðu fengið áður. Rikisstjóm-
in skýrði þá þegar frá þessu
ásamt því, að hún mundi
beita sér fyrir auknum skatt-
fríðindum sjómanna.
Svo þegar þetta ber á góma
hér í umræðum á Alþíngi
tveimur mánuðum síðar, þá
stökkva Sjálfstæðismennírnir
í loft upp, en þá voru þeir
komnir í sinn fulla ham að
berjast- fyrir verðhækkurium
og kauphækkunum, og segja,
að nú hafi það uppgötvazt í
ræðu viðskiptamálaráðherra,
að sjómenn hafi hlotið kaup
hækkun um síðustu áramót.
Höfðu þeir virkilega ekki
séð þau frumvöi’p, sem gerrgu.
hér í gegn og sem fólu þetta í
sér? Vitanlega var þessi kaup-
hækkun, sem sjómönnum var
tryggð, ekki nein vísbending
um það, að það væri ástæða
til þess t.d. að hækka kaup
hjá verkfræðingum í landinu
eða öðrum slíkum, en það var
hins vegar jafn nauðsynlegt
að leysa þetta vandamál sjáv-
arútvegsins eins og önnur.
Athugasemd frá höfundum „Öddubókanna”
Þær tilheyra ekki „reyfaradrasli" — Sinnuleysi
eða harður dómur
EFTIRFARANDI bréf barstÉG SKAL EKKI lá útgefendum
Póstinum frá höfundum ödduhókanna, þótt þeir geti
„Öddubókanna“. „Kæri Bæjar- ekki fallizt á að flokka þær
póstur! Þar sem við getum með reyfaradrasli. Og um Ieið
ekki fallizt á, að „öddubæk- og ég þakka þessar vinsam-
urnar“ tilheyri ,reyfaradrasli,‘ legu athugasemd, bið ég höf-
sendum við yður, að gamni, unda umræddra bamabóka af-
þetta sýnishom úr fyrstu sökunar á þeirri fljótfæmi og
Öddubókinni. Æskjum þess, því athugunarleysi að telja
að þér lesið þetta, þar sem bækur þeirra með „reyfara-
það er mjög hliðstætt hinum drasli". Þær eiga ekkert skylt
heftunum (sem em sjö, og við slíkar bókmenntir. (Reynd-
öil löngu uppseld). Spyrjum ar tókst mér ekki að ná í öll
svo í fullri vinsemd: — Voruð heftin til að lesa þau, en eins
þér ekki full-dómharður? — og höfundamir benda á, em
Með kveðju frá höfundum þau hliðstæð hvert öðru).
Öddubókanna“. — (Bréfinu — O
fylgdi eitt hefti af bamabók-UM SPURNINGUNA, hvort ég
inni Sólhvörf, 1956, en í henni hafi ekki verið full-dómharð-
er talsvert langur kafli úr ur, vil ég aðeins segja þetta.
fyrstu Öddubókinni). Það má vel vera, að ég hafi
__q tekið full-djúpt í árinni, um
það er heppilegra að aðrir en
HÉR ER átt við ummæli Bæj- ég dæmi. En frá mínum bæj-
arpóstsins fyrir nokkm um ardyrum séð, er barnabóka-
barnabókaútgáfu hér, en þar útgáfu hér stórlega ábóta-
sagði m. a. svo: „Allskon- vant, og hefur svo verið lengi,
ar reyfaradrasli er hrúgað út, án þess að þeir aðilar, sem
að því er virðist algerlega eft- málið er skyldast, hafi séð
irlitslaust; „keðjuútgáfum ástæðu til að gagnrýna það
(Bennabókum, Öddubókum, ástand verulega. Þeir hafa ef
gulum bókum, bláum bókum, svo mætti segja, samþykkt það
rauðum bókum) rignir á bóka- með þögninni, látið það af-
markaðinn, en það virðist skiptalaust. En í þessu efni,
hrein hending, hvort bækurn- eins og mörgu öðm, tel ég
ar em ofan eða neðan við sinnuleysið verst, jafnvel
meðallag hvað efni og málfar verra en helzt til harðan og
snertir". hvatvíslegan dóm.