Þjóðviljinn - 26.11.1959, Page 5

— Fimmtudagur 26. nóvember 1959 — ÞJÓÐJVILJINN — (5
Fríðasta a
Frú Wijewardene var heilbrigSismála■
ráSherra / ráSuneyfi Bandaranaike
Kona sem til skamms tíma gegndi ráðherraembætti á
Ceylon hefur verið hneppt í fangelsi grunuð um að vera
ráðbani forsætisráðherra síns.
Frú Vimala Wijewardene
varð húsnæðis- og heilbrigðis-
málaráðherra í ríkisstjórn
Solomons Bandaranaike, sem
kom til valda 1956. I septem-
ber myrti búddamunkur Band-
aranaike, og skömmu síðar var
frú Wijewardene látin víkja úr
ríkisstjórninni.
Sjö handteluiir
I siðustu viku var frúin svo
liandtekin vegna 'gruns um að
hún hefði verið í vitorði með
morðingjanum. Ásamt henni
Var Sidney de Zoysa, aðstoðar-
Salomon Bandaranaike
yfirforingja lögreglunnar, varp-
að í fangelsi fyrir sömu sak-
ir. Hann er bróðir Stanley de
Zoysa fjármálaráðherra.
Hafa þá alls eex menn verið
teknir höndum vegna morðsins
á Bandaranaike, auk munksins
Somarama, sem skaut forsætis-
ráðherrann.
,VaIdabrask munkanna
1 Hanataka frúarinnar og ráð-
herrabróðurins bendir til að
grafizt verði fyrir rætur
morðsins á Bandaranaike.
Strax eftir morðið varð kunn-
Ugt að þau höfðu haft náið
gamband við sökudólgana,
einkum munkinn Buddarakhita
Thero, ábóta í klaustrinu Kel-
anitya.
Thero var meðal þeirra sem
Btuddu Bandaranaike til valda
vegna þess að hann bjóst við
að það yrði til þess að klaustr-
in og lderkastétt búddatrúar-
manna fengju aftur auð þann
og völd sem gengið hefur af
þeim á síðari tímum.
Munkarnir og ýmsir stjórn-
málamenn, þeirra á meðal frú
Wijewardene, vildu að búdda-
trúarmenn á Ceylon fengju
forréttindi umfram fólk sem
tilheyrir öðrum þjóðflokkum.
Fundir í húsi frúarinnar
Thero og skoðanabræðrum
hans fannst að Bandaranaike
hefði svikið sig, og þess vegna
ákváðu þeir að ryðja honum
úr vegi. Þeir kumpánar komu
saman á heimili frú Wijeward-
ene, og talið er að þar hafi
morðið verið afráðið.
Handtaka frúarinnar var á-
kveðin eftir að morðinginn
Semarama hafði leyst frá
skjóðunni fyrir dómaranum
sem rannsakar mál hans.
Nú spyrja menn á Ceylon,
hverjar afleiðingarnar verði
fyrir Dahanayake, sem tók við
forsætisráðherraembættinu af
Bandaranaike. Eftir morðið
staðhæfði dr. Perera, foringi
stjórnarandstöðunnar, að Da-
hanayake hefði verið viðstadd-
ur fund á heimili frú Wije-
Menningarmál
Rússa og Breta
Viðræður ríkisstjórna Sovét-
ríkjanna og Bretlands um
menningarsamskipti ríkjanna á
næsta ári liófust í London í
fyrradag.
Rætt er um samskipti á sviði
hinna ýmsu listgreina og einnig
um samskipti á sviði vísinda,
tækni og menntamála, og fjalla
sérstakar nefndir beggja aðila
um hin einstöku mál.
Fundur þessi er í beinu
framhaldi af þeim samningum,
sem Maemillan, forsætisráð-
herra gerði í Moskvu, er hann
heimsótti Sovétríkin í vor. Var
bar samið um að árlega skildu
haldnir fundir, ýmist í Lon-
don eða Moskvu til þess að
gera áætlun um menningar-
starf ríkjanna frá ári til árs.
Sovétríkin eiga eldflaugar er
borið gætu menn út í seiminn
1 í fréttum frá Washing'ton
Var sagt í gær að bandarísldr
©mbættismenn viðurkenndu nú
að ekkj væri liægt að gera
neitt alþjóðlegt samkomulag
um afvopnun ef Bandaríkin
viðurkenndu ekki kínversku al-
þýðustjórnina, ef ekki í orði,
þá a.m.k. í verki.
Þeir létu svo ummælt eftir
að Herter utanríkisráðherra
hafði í fyrradag neitað að
svara spurningum sem blaða-
Ö
menn lögðu fyrir hann vegna
skýrslu sem samin var handa
utanríkismálanefnd öldunga-
deildarinnar. Skýrsla þessi var
samin af nefnd sérfræðinga
um milliríkjamál og hún fjall-
aði um sambúð Bandaríkjanna
og Kína.
í skýrslunni var lögð áherzla
á nauðsyn þess að Kína yrði
haft með í ráðum, þegar samið
jmði um afvopnun. Bandaríkin
yrðu því að halda einhverjum
leiðum opnum til Peking.
Itgerðum
á sænsku
Úrval af ritgeröum sem Ilalldór Kiljan Lexness hefur
lá.tiö frá sér fara á þrem áratugum er komið út á sænsku.
Elztu ritgerðirnar eru úr og verk hans“. Þar segir, að
AiþýSubók'nni og síðan er | ein góð blaðsíða í hei’.u
Vimala Wijewardene
wardene nokkru fyrir morðið
ásamt Thero munki. Einnig
hefur dr. Perera sakað forsæt-
isráðherrann um ótiihlýðileg
afskipti af lögreglurannsókn-
inni á morðinu.
Þá er mikið sagt
Frú Wijewardene er 51 árs
gömul. Hún hefur látið mikið
að sér kveða í stjórnmálum
Ceylon og var fyrsta konan
sem þar fékk ráðherraembætti.
Hún er ekkja og orðlögð
fyrir fegurð. Viðurnefni henn-
ar er „fegursta amma á Ceyl-
on“, og er þá mikið sagt, því
að singhalesiskar konur þykja
einhverjar hinar fegurstu í
Asíu.
valið úr öllum sjö ritgerðasöfn-
um Ila’ldórs allt fram f'l
Gjörningabókar. Sænska safnið
heitir Utsaga cg hefur Peter
Hallberg þýtt það en Rabén &
Sjögren gefur út.
I ritdómi í Stockhalms-Tidn-
ingen býsnast sænska skáldið
Artur Lundkvist yfir þvi sem
hann kallar „biæbrigðalausan
æsingabrag" á sumum ritgerð-
unum frá yngri árum Halldórs.
Einnig finnst honum hrifning
Halldórs af óbreyttu alþýðu-
fólki stunduin jaðra við til
finningasemi.
Verst á þó Lundkv'st með
að sætta sig við kröfuhörku
Halldórs um listræna ful’komn-
un í ritgerðinni „Höfundurinn
Talið er líklegt að í dag, eða
ævistarfi höfundar jafngi’di
kraftaverki.
„Þetta er furðulega ein-
strengingslegt bókmenntasjón-
armið,“ segir Lundkv'st. —
„Máske er það sérstaklega h-
lenzkt og í nánu sambandi við
ofmat Islendinga á fornskáld-
skap sínum sem bætir upp
skort á öðru“.
Fri Onassis fer
r
a
Nina Onassis, kona gríska
skipaeigandans, sótti í gær í
New York um skilnað og fór
fram á að tvö börn þeirra yrðu
í hennar umsjá. Þau voru gefin
saman í New York fyrir 13 ór-
um, en þá mægðist Onassis við
tvo aðra stórskipaeigendur,
Grikkina Catopodis og Niarchos.
Undanfarið hefur þrálátur orð-
rómur gengið um samdrátt á
milli Onassis og óperusöngkon-
unnar Maríu Callas, en Menigh-
einhvern næstu tvo-þrjá daga, | ini maður hennar fékk nýlega
muni Bandaríkjamenn reyna að
skjóta eldflaug umhverfis tungl-
ið. Tunglflaugin af Atlas-Able
gerð stendur tilbúin á skotpall-
inum á Canaveralhöfða í Flor-
ida og nú þessa dagana er af-
staða tungls og jarðar hagstæð
fyrir tuuglskot. Hin 30 metra
langa eldflaug hefur meðferðis
um 150 kílóa geimstöð sem m.
a. hefur útbúnað til að taka
mynd af bakhlið tunglsins.
skilnað frá henni.
Moskvaútvarpið hafði það á
dögunuin eftir kunnum sovézk-
um vísindamanni, Gavril Tikoff
að fastlega mætti gera ráð fyr-
ir að líf væri á Marz og Ven-
us og jafnvel á fleiri reiki-
stjörnum.
Hinn 84 ára gamli vísinda-
maður, sem Moskvuútvarpið
kynnti sem „föður geimgrasa-
fræðinnar", sagði að til væru
lífverur sem geta dafnað í
nærri því loftlausu rúmi, í
sterkum sýrum og sólarleysi.
Hann nefndi eem dæmi að
finna mætti uppundir 100.000
bakteríur í einu grammi af
sandi úr Saharaey.ðimörk og að
lifandi einfrumungar hefðu
funidizt í heitum hverum þar
sem vatnið væri um 90 stiga
heitt.
„Þetta bendir eindregið til
þess að smásæjar lífverur séu
á Marz og Venusi, og ef til vill
einnig á Júpíter, Satúrnusi, Úr-
anusi og Neptúnusi“, sagði Ti-
koff.
Hann bætti við að 70—80
stiga hitinn sem er á yfirborði
Venusar „sé fullkomlega þolan-
legur fyrir ]ífverur“.
Ráðgátur Venusar verða
leystar þegar geimfar verður
sent þangað, sagði Tikoff og
bætti við, að sovézkir vísinda-
menn gerðu eér vonir um að
geta sent geimför til Marz og
Venusar áður en langt líður.
Áhmrð fyrir
Ákæruvaldið í V-Þýzkalaudi
hefur só'tt konuna á myncl-
inni, frú Edith Hoereth-
Menge, til saka fyrir „starf-
semi skaðlega ríkinu“. Sök
hennar og sex með.sakborn-
inga er að þau hafa starf-
að í Friðarnefnd V-Þýzka-
lands. Þrjú, þar á meðal frú
Hoereth-Menge, eiga sæti í
lieimsfriðarráðinu. Frúin er
sjötug og svo lasburða að
bera verður hana inn í rétt-
arsalinn í Diisseldorf, þar
sem málaferlin fara fram.
Maðurinn til vinstri er verj-
andi frúarinnar, dr. Kaul.