Þjóðviljinn - 07.01.1969, Qupperneq 3

í*rið5twJa!gi*r 7. janúar 1969 — E*JÖÐVH»HNN — SffiBA 3
Viðræður um nýja kjarasamninga hafnar í Danmörku:
Krafizt er 40 klst. vinnuviku og að
lágmarkslaun verði kr. 5.265 á viku
Auk þess eru aðrar almennar kröfur um aukin fríðindi og sömu laun
fyrir sömu vinnu —' Verzlunarmenn krefjast minnst 23.400 kr. á mán.
KAUPMANNAHÖFN 6/1 — Hafnar eru í Kaupmannahöfn
viðræður milli fulltrúa alþýðusambands og vinnuveitenda-
sambands Danmei’kur um nýja kjarasamninga. Hinar al-
mennu kröfur verkalýðsfélaganna eru helztar þær að vinnu-
vikan verði sfytt og lágmarkskaup hækkað. en auk þess eru
kröfur um ýms aukin fríðindi og betri hagræðingu vinn-
unnar.
f þessum viðræðum verður lintgaivininiu. 1 hinum ailmeninu
íieynt að ná saitnkomulagi um
hinar svoneíndu .alimeniniu kröf-,
ur“, en það eiru kkxi'fur sem gilda
fyrir öll verkiýðsfélögin. Hvert
félag eða réttara sagt félaigasam-
band gerir svo sínair sérstöiku
kröifur og semur uim þær við
viðlkomandi atvinnurekendasam-
tök.
önnur megimkraifa aliþýðusam-*
bandsiins er sú, að vinnuivikan
verði stytt úr 42 V2 klukkusturjd
á viku í 40 klukkustajndir án
kaupsfcerðimigair.
Hin eir sú að tfimateaiuip álmennt
verði hækkað og þá sérstalclega
lágmartesikaup og kaup í ung-
kröfúm er engin sérstök lág-
marksupphæð nefnd, en aliþýðu-
samfoandið hafur lagt til við hin
einstöku • sambönd að þau *krefj-
ist þess að lágmarkskaup verði
ekki lægra en 438 krónur dansk-
air á vitou, en ^áð svarar til 5.125
íslenzkra króng.
Verkamannasambandið . krefst
fyrir sitt leyti lágmarkskaups,
scm ekki sé lægra en 450 krón-
ur danskar (5.265 ísl. kr.).
Verzlunarmannafélagið danska
gerir kröfu um að lágmarks-
kaupið verði 2.000 danskar krón-
ur á mánuði, eða 23.400 íslenzkar
krónur.
Þá er knaifa um að oriofsifé
verði hækkað úr 77< prósentum í
10 prósent af greiddu, kaupi.
Krafizt er alveg óskertra upp-
bóta fyrir veirðhæfckanir, þannig
að hinir svckölluðu „dýrtíðar-
skammtar’’ verði hækikaðir uih
50 prósent.
Ailþýðusambandið gerir enn
kröfu um sömu laun handa kon-
um sem körlum, og krafizt er
að atvinmurekendur greiði 0,3%
vinnulauna í sérstakan sjóðsem
veitt verður úr handa veirka-
mönnum sem missa atvinnuna af
einhverjum orsökum. Báðir aðál-
ar eru saimimála uim stofnuni sér-
staiks sjóðs till að standa straum
af kostnaði við menntun og þjólf-
un trúnaðarmanna verklýðsfé-
laganna, nema hvað atvimnurek-
endur. vilja að verkstjórar njóti
einnig góös af sjóðnum.
Búizt við verkfalli
Formaðu-r danska verkamanna-
saimibandsins, Amker Jörgensem,
segir í viðtali við „Infonmation"
að samibamd hams múni leggja
megináherzlu á hækkun lóg-
marksfiaunanna. — Það er engin
tilviljum, bætir hann við, að við
hækkuðuim á síðasta þingiokk-
ar greiðsluir, í verkfaMssjóðinn um
heiming.
Sovézkt geimíar á
leiðinni til Venusar
MOSKVU 6/1 — í gær var skotið á loft f-rá Sovétrikjumxim
gervitangli sem fór á braut umhverfis jörðu. Frá því var
síðari aftur sent af stað geimfar sem fara á til pLánetannar
Venusar.
Geiimtfarið ber nafnið Venus 5.
og er eins og .nafnið bendir til
það fimm'ta sem frá Sovétrfikj-
unum er skotið til þessa ná-
að. Því er héldur eteki að leiyna
að sumar niðurstöðurnar frá Ven-
usi 4. hafa verið vefenigdar, m.a.
vegna þess að þær koimu éklki
Engar Parísarviðræður fyrr
en Nixon hefur tekið við?
Liv Ullmann í „Skömminni“
Bandarískir gagnrýnendur:
Liv Ullmann bezta leikkona
í kvikmyndum á siðasta crí
hJEW YORK 6/1 — Bandariskir
kvikmyndagagmýinendur kusu
norsiku leikkonuna Liv Ulimann
„beztu leikkonu ársims 1968“ og
hiliaiut hún þó nafnbót fyrir leik
sinn í kvikmyndum manns síns,
Ingmars Bergmans „Tími úlfs-
ins“ og „Skömmin".
Aðrar verðlaunaveitingar hinna
bandarísku gagnrýnenda miunu
koma ýmsum á óvart. Þannig
var bezta „engilsaxneska" kvik-
mynd ársins talin vera „Skór
fiskimannsims“ sam gerð er eft-
ir sómniefndum reyí'ara Morris
West. Hin mjög umdeilda sov-
ézka kvikmynd eftir „Stríðd og
friði“ Tolstojs var talin bezta er-
lenda kvikmyndin en „Rauða
skikkjan" aílræmda var talin
koma næst heinmi.
PARÍS 6/1 — Fulltrúar Norður-
Vietnams í viðræðunum í Pairís
höfhuðu í dag tillögu bandairísku
fulltirúanna um að hefja viðræð-
ur aftur þannig að gert væri ráð
fyrir að aðeins tveir aðilar sætu
við samninigaiborðið.
Talsmaður Norður-Vietoama,
Nguyen Thamh Le,'sakaði á blaða-
mianmafundi í París í dag Banda-
ríkj’astjóm um að hafa tafið fyr-
ir viðræðumum og Sai'gonsitjóm-
ina um að spiila stöðuigt fyrir því
að þær gætu hafizt að nýju.
„Fáránleg hugmynd"
Norður-Vietoiaimar og Þjóð-
frelsisfylking Suður-Vietnams,
eru tveir sjálístæðir aðilar og frá
því verður ekki hvikað, sagði Le.
Ba'ndaríkj amenn bafa komið
með ýmsar tillögur um hvaða
lögun samningaborðið skulj hafa
en alla-r byggjast þær á þeirri
fáránlegu hugmynd að við það
eigi aðeims að sitja tveir aðilar,
sagði Le. Norður-Vietoamar og
Þjóðfrelsisfylkingin hafa lagt til
að samningaborðið verði hring-
laga og geti sarruningatnefndim-
ar setzt við það eins og þeim
sýnist. hverri um sig.
Það sem um er deilt
Öllum er ljóst að það s-em um
er deilt í París er ekki lögum
samninigaborðsins, heldur viður-
kennin-g á þeirri staðreynd að
Þjóðfrelsisifylkingin er hintn
raunveralegi fulltrúi íbúa Suður-
Vietoams. Og það er einnig að
verða Ijóst að Saigomstjóminni
ætlar að tateast sá ásetntogur að
tefja fyrir viðræðunum þanndg
að þær hefjist ekki aftur fyrr en
eftir að Nixon hefur tekið við
embætti forseta, en það verður
20. þ.m. Nixon tilkynnti í gær að
hann hefði skipað Henrj’ Cabot
Lod-ge, núverandi ' sendiherra
Bandaríkjannia í Bonn, en áður
tvívegis sendihenra þeirra í Saig-
on. formann samndnganefindar-
Matsala
Viljum gjarnan
taka nokkra menn
í fast fæði.
Upplýsingar á Njálsgötu
5, neðri hæð, eftir kl. 7
á kvöldin.
Aþenustjórn neitar fulltrúa
Evrópuráðs um dvalarleyfi
inmar í Farís. Averell Harriman
m-un þvi láta af því starfi, en bú-
izt er við að aðstoðarmaður hans,
Cyrus Vance, muni gegn-a áfram
stou starfi.
gi'annia jarðarinnar. Venusarfar- heim við þær sem fengust fi-á
inu er ætlað að lenda hægri
lendi-nigu á pfilánetunni, eins og
(fyrirrennari þess, Venusi 4, sem
lenti hægri lendimigu í failhlífúm
á plánetunni 18. oktöber 1967 og
var það í fyrs-ta sinn sem slí-k
lendin-g tókst á plánetu. Margvís-
leg vitneskja féktest frá gedm-
fai'inu um Venus áður en seindi-
taéki þess stöðvuðust og voru
þessar hélztar: 1) Gufuhvolf Ven-
usar reyndist að lamgmestu leyti
samanstanda af koltvísýrungi,
súrefni og vatnisigufa mæidist að-
eins 1,5 prósent, eikkiert köfnum-
arefni fannst. 2) Hitinn í gúifu-
hvolfinu mæfidist frá 40 upp í
280 sitig ó Celsíús og þrýsting-
úrinn reyndist alit að 15 sinnum
meiri en á jörðinni. 3) Engin
geislaibélti fundust umhvepfis
Venus og etefci varð héldur vart
við neitt seguisvið. , - ,
AHar þessar niðurstöður gera
það haria ólíklegit að nokteurt líf.
a.m.k. í þeirri' mynd seim það
þékkist á jörðinni, sé á Venusi,
en margt er enn óvitað um plán-
etuna og gufuhvólf hennar og því
hefur Venus 5. verið send þang-
bandaríska Venusarfarinu Mar-
iner V sem fór fram hjá plán-
etunni daginn eftir að Venus 4.
lenti á henni. Hefur þess m.a.
verið geitið tdl að sovézika geim-
farið kunni að hafa setzt á héan
fjaiilstdnd og þannig eikíki getað
mælt ástand í neðsta laigi gufu-
hvolfsins.
Venus 5. imun vera náfeegt
einind le«t á þyn-gd eða mdikflu
þyngri en Venus 4. sem var 383
fcíló. Það er einniig tekið fram að
þetta nýja Venusarfai' hafi með
sér mun meiri og fuilikomnari
útbúnað en fyrirrennarinn.
Þessi Venusiairferð er enn eitt
merfci þess að sovézkir vís-inda-
menn halda ótrauðir áfram
þeirri víðtæku könnun' geimsins
sem þeir hófu með fyrsta spútn-
iknum fyrir rúmum 11 árum. I
Bandarfkjunum hefur nær öii á-
herzla verið lö'gð á ferð manna
tii tungisins svo að lítið fé hef-
ur vqrið afiöigu til rannsélfcna á ■
plánetunum og sem stendurhef-
ur undirbúningur slíkra rann-
sókna með- bandarískuim geim-
förum nær alveg stöðvazt.
Smrkovsky lýsir sig andvígan
áráðri fyrir endurkjöri sínu
Sagði í sjónvarpsávarpi á sunnudaginn að það væri
skylda Tékka að tryggja og verja réttindi Slóvaka
PRAG 6/1 — Stjórn komm-únistaflokksins í Bæheimi og
á Mæri ákvað á fundi sínum í dag að forseti sambandsþings-
ins sku-li vera Slóvaki, og lagði jafnframt til að Smrkovsky
núverandi þingforseti verði kjorinn varaforseti sam'bands-
þingsins. Smrkovsky hafði í sjónvarpsávarpi í gær lýst sig
andvígan þeim mikla áróðri sem haldið hefur verið uppi
undanfarið til stuðnings þvj að hann gegni áfram embætti
þingforseta.
STRASSBORG 6/1 — For.seti
ráðgjafaþin-gs Evrópuráðsiins,
brezki þingmaðurinn sir Geoffrey
de Freitas, skýrðd frá því i dag
að griska herfbringjastjómin
hefði komið í veg fyrir að fuil-
trúi ráðsins gæti dvalizt í Grikk-
landi til þess að afla vitneskju
um ástandið í ’landinu.
Þaö hafði verið ætlundn að
hollenzki þingmaðurinn Max van
der Stoel færi á morgun til
Grikklands í þi'iðju ferð sína
þangað þeirra erinda. Grísk
\
stjórnarvöld hofðu tilkyhnt Evr-
ópuráöinu 3. janúar að heimsókn
Stoels myndi vera „óviðeigandi“.
Sir Geoffrey sagðd að gríska
stjórnin hefði áður vefengt óhlut-
drægni fulltrúa Evrópuráðisins og
hefð-i borið fram ýmsar sakir á
hann.
Réðgjafaþing Evrópuráðsins
ákvað á fundi sínum i septemb-
er að það skyidi taka afstöðu
til' þess á janúarfundi sínum
hvort ástæða væri til að víkja
1 grísku full-trúunum af þinginu.
Smrkovsky sagði í áva-rpi sínu
að ekki kæmi til greina að hainn
yrði kjörinn forseti sambands-
þingsins. — Mér er þetta mál haf-
ið yfix aEar deilur, sagði h-ann.
Ef vdð erum á annað borð að tala
um lýðræði, lög og rétt, þá hlýt
ég líka að beygja mig fyrir á-
kvörðun löglega kjörinna stjóm-
valdg.
Haran mæltist eindregið til þess
við veirkamenn að gera ekki verk-
föll honum til stuðnings, eins og
fjölmenn samtök þeirra hafa
hótað, og kvað slík verkföll geta
hiaift alvairlegar ajfleiðinigar. —
Er ástandið orðið svo öfgakennt
í landi okkar að leysa verði m-ál-
in á þamn hátt? spurði Smrk-
ovsky. Höfum í huga hvað það
sem gerist í landi okkar getur
haft í för með sér fyrir stöðu
lands okk-ar á alþjóðavettvangi
og innma öryggi þess.
Smrkovsky sagði að það væri
skyldia Tékka að virða og tryggja
réttindi Slóvaka, hinnar minni
þjóða-r. — Ég tel að við fylgjum
þeirri skyldu með því að koma
á því sambandskerfi sem Slóvak-
a-r telja heppilegast fyrir sambúð
sína við Tékka.
Hann bætti við að það væri
gegn vilja sínum sem hann hefð-i
orðið þrætuepli. Það hefði ekki
verið ætlu-n sín. \
Góð sambúð Tékika og Slióvaka
v’æri gi-undvöillur hins téfckósióv-
aska í'íkis. — Við þekfcjuim það
úr sögunni að hvenær sem þessi
tengsl hafa veikzt hefur öiyggi
'rfkdsdns verið ógnað, sagði Smr-
kovslky.
Á laugardagj'nm hafði forsæti
Kommúnistaflok-ks Tékkóslóv-
aikíu birt ályktun þar sem
farið var hörðum arðum um á-
róðurinn fyrir þiví að Smirkovsky
verði áfram í emibætti þingfor-
seta. Því var hins vegar þ-ver-
neitað að unnið væri að því að
bola Smiikioivsky úr áhrifa- og
valdastöðum í ríki óg fildkiki. —
Forsætið lýsti yfir stuðningi við
þau sjónarmið sem Gustav Hus-
ak; leiðtogi sióvaska floklksins,
hefur látið í Ijós af hálfu Slóv-
aka, þ.e. að einn úr þ'eirra hópi
verði forsieti sambandsþingsins
þar sem bæði forsetd lýðveldis-
ins og forsætisráðhen-a séu Téklk-
ar. Sagt var að ráðizt hefði verið
á Husak með lygum og rógi.
Forsætið gagnrýndii blöð fyrir
skrif þeirra um þetta mál og
sagði að þau bæm ékki vitni
miklum pólitfsteum þrostea. Biöð-
in hefðu ráðizt gegn samþyklkt-
um fflokksins í nóvember ogdes-
eomiber og stofnað einingu sam-
félagsins í hættu. Ef , svo liéidi
áflram gætd það leitt til ailvar-
legrar stjórnmálakreppu í land-
in-u.
Forseti þjóðadeildarinnar
Stjóm tékkneska, fflokksins, eða
réttara sagt sú stofnun siem. til
bráðabirgða fer. með stjóm hans,
íeggur til að auk þess sem Smr-
kovsky , verði varaforseti sam-
bandslýðveldisins verði hamn
einnig torseti annan'ar , deildai'
þess og þá hinnar svoneftndu
þjóðadeildar, en hún verður skip-
uð jafnmörgum fuiltrúuim frá
Smrkovsky ræðir við blaðamenn.
hvorri þjóð. Það ei’ ítreteað að
vegna jafin-vægisdns á mifili þjóð-
ermanna sem gert er ráð fyrir
sem meginreglu í öliu stjómar-
fari saimtoandslýðveldiisins hijóti
forseti sambandsþinigsdns að vera
Slóvatei.
Ráðherra veginn
á götu í Saigon
SAIGON 6/1 — Einnfaf
ráðherrum Saigonstjónnar-
innar, dr. Le Minh Tri,
menntamálairéðheirra, var
sýnt banatilirseði á götu í
Saigon í morgun og lézt
hann af sárum sánum síðar
um daginn. Ráðiherrann var
í bíl á leið til vinnu sinnar
þegar sprengju var varpað
inn. í bílinn. Bdllstjórinn beið
bana þegar í stað, en ráð-
herrann særðist. Tilræðis-
maðut’inn komst undan.