Þjóðviljinn - 07.01.1969, Page 6

0 SÍÐA — ÞJÖÐVTLJnsrN — Þriðíjudiagur 7. Jartóar 1969.
Vilji menm fara í það að
skoða kaiupgjafldsnóturnair hjá
Kjómönnum, eins og t>Ber koana
út á þessu ári, og vilji Tpesir
ameta til eánhvers, hverjir það
eru sem hafa lagt sig í ]>að á
þessum árum að vera fisT<imenn
á ísland’i, t>á ættu ]>eir að sann-
faerast um hað, að ]»ir fá ekki
þá menn sem válizt hafa til
sjómiennsiku, þeir fá þá ekki til
þess að ráða sig á fiskisikipin
með þeim kjörum, sem alveg
óhjákvaemMega leiddi til þess,
að þeir byggju við mun laegra
heildarkaup, en þeir gaétu fenig-
ið í landi.
Þetta mundi því ekki stamd-
ast í framkvæmd. Þetta yrði
útgerðinni ekki til góðs. En það
er rétt, að það er ekkert nýtt
fyrirbaeri. að eínstaka útgerðar-
menn og forystumenn þeirra
hafi gerzt svo blindir í þessum
efnum, að þeir ha.fi þaJdið á-
fram að berjast fyrir því að
laekka aflahlutinn, laekka kaup-
ið hjá símu starfsfólki, að það
hafi leitt til þess, að þenr gátu
ekki fengið sjómenn. Það er
eklki ýkja langt síðan, að það
ao hækka aflahlut til sjómanna,
en áður hafði verið gert. Þá flór
þetta fyrst að sraúast nokikuð
við til hins betra, að það fór að
draga út því, að við þyrftum að
ræfkja sjómenn til araraarra
landa til þess að við gsefcum
haildið fiskiskipum okfcar úti.
Sjómenn hljóta að
snúast til vamar
En nú heidur rífcisstjómin að
það sé eitthvað auðvelt að leysa
efnahagsmáilin á fslandi á þann
veg, að læfcfca aðeins aflaiMut
s.iómanna nógu miifcið. Og svo er
sagt í hinu orðinu, að menn
ætli að vinna að þvi, að það
komist nú fuMt fjör í útgierðina
í lamdinu, og að við getum flutt
meira út, en við höfum gert. En
auk þess er sivo það, að það eru
næstum eng^r líkur ti] þass, að
rifcisstjórnin fái áfcvaeði, eins og
felast f þessu frunwairpi raun-
verullega framkvæmd með sam-
bykfci sjómannasamtafcanna í
landinu.
Rfkisstjómán hefur þegar

••VVV. v • v TOVW W.WV N VS .SV.-.VVNNSV
' ' ' ' < '

Hvað gerist ef
sjómennirnir
af fiskiskipaflotanum fara í land?
éstawd var rffcjamdi í dkjkar
landi, að við gátum með engu
móti haldíð uppi vetrarvertíð
hér, án þess að ráða erlenda
sjómenn, mikið á annað þús-
und talsins frá Færeyjum og
öðrum löndum, svo að nokkur
Ieið væri til þess að halda skip-
unum uti.
Og það var einmitt um þetta
]@yti, sem farið var að sm/úa
þessari öifugiþrióuh við, það var
á tímum vinstri stjómarinmar,
þegar lengra var gengið í því
-<*>
Takmarka þarf
tölu leigubíla
A stofnfuradi Randailaigs ís-
lenzfcra leigubifreáðastjóra fyr-
ir nofcfcim var m.a. samlþyklkt
áiyktun, þar sem lýst er á-
nægju „yfir þvf, að leyfð hefiur
verið taktnörkun leigubifreiða í
flestum kaupstöðum landsins.
og telur nauðsyndegt, að það
verði leyft hivarvetna, sem því
verður við komið, þar sem taik-
mörkuin er brýn nauðsyn til
þess, að hugsanlegt sé, að bif-
reiðarstjórar geti haft lífsfram-
færi sáft af akstri leiguíbáfreáða,
og veitt borgurunum æskilega
þjónustu. En það hefur beriega
ksomáð í ljós, að allls staðar þar,
seim reglugerð um takmörfcun
hefur verið leyfð, að bifreið-
arnar eru allt otf margar, og
hefur bifreiðastjórastéttin þess
vieigna átt í mjög málMum erfið-
leifcum vegna mjög takmaiTk-
aðrar atvinnu, þair sem at-
vinmumöguffleikar þeirra hafa
farið mjög þverramdi vegna
hins mifcla innÆlutmrtgs bif-
reáða til Iaradsáns.‘“ Enn frem-
ur segir í álytotuninni: „Ketmur
þetta mjög hairt náður é bif-
reiðastj'órunum, þeigar þáð er
samtímis því, að verð á bifreið-
um og rekstrarvörur þeirra
hafa hæfcikað sivo, að engiu tali
tefcur. Samlþyfcfcnr flunduriran að
fela framifcvæmidamieÆnd B.IiL.S.
að vinna að þwí, að samræming
fláist í hverjuan kaupsitað og
kauptúná á töDu leyfðra leigu-
beifreiða og íbúatöHu og at-
vinnumöguáeá'kum á hverjum
stað, swo og, að eánnig verði
tefcið tillit tfl, -hver bifreáða-
eáign búenda er á reglugerðar-
*væðtnu.“
beítt sér fyrir því að breyta
símu upphaflega fmmvarpi á þá
lund, að um leið og þetta
fmnmvarp yrði giert að lögum,
em kjarasamningar á milli út-
gerðarmanna og sjómanna úr
gildi fallnir. Þá þamE aðledns ein-
falda tiáfcynningu til þess — án
uppsagraarfrests — til þess að
tilkynna að svo sé. Það er því
nofckutm veglran afflveg víst, að
verðá fmmivarpið samlþyfckt á
þann hátt, sdm það fcom flrá
efri dedld þá gerist það um
næstu áramót, að allir samn-
ingar um launakjör á fiskiskip-
um ganga úr giidi, og þá byrj-
ar érið með því, að það verða
væntanllega uppi tillraunir um
nýja saimnániga, um ný sfcipta-
kjör á fliskisfcipunum mflli sjó-
manna og útvegsmanna. Ef að
láfcum læáur, þá fer janúarmén-
uður í sií'kt þras á millili aðila,
og mienn losa sig nofcfcum veg-
iran váð útgierð á þeim móniuði,
en það er auðvitað í stítl við
það sem stundum hefur verið
áður hjá núverandi rikisstjóm
í þeim efnum.
Ég hef því ákafLega litta trú
á því, að þetta flrumivarp eáns
og það ligguir fyrir, lieysi vand-
ann, en færi þietta nú á þann
veg, að sjómenn stæðu fast á
sánu, og raeátuðu mieð ötlllu að
gc-a samningia, sem fleáa í sér
þessa kjarasfcerðinigu, sem hér
er gert ráð fyrir, færi það
bannig, og útgerðairmenn yrðu
að láta undan, og faMust é sivip-
uð skiptakjör og áður voru, —
hvað gedst þá? Þá gerist það,
að það er yfirlýst af þessum
efnahagssérfræðinigum, sem að
efnahagsaðgerðunum standa og
einnig af rifcisstjómánná að þá
sé þessi þáttur lausmarinnar far-
inn út í sandinn. f»á er það við-
urkennt, að það hefur ekki ver-
ið búið þannig um mál út-
gerðarinnar í landinu — að hún
fái staðizt.
Meira tekjutap en
nokkrir aðrir
Mér sýmást því, að menn
staradi frammd fyirir því ,að
verða að viðurfcerana það til-
töMega ffljlóttega, að þeim hef-
ur ekki teklzt að leysa þann
vanda, sem við var að glima.
Þessi lcið dugar ekki. Hún fæst
hvorki samþykkt né fram-
kvæmd utan þingsins. Það er
kannski hægt að fá hana sam-
þykkta hér á Aíþingi, en það
dugar nú ekki til þess að róið
verði og fiskað verði.
Eins og ég hef hér sagt, þá
sýnist mér að ríkásstjómin hafi
látið villa sér sýn í þeim efn-
um, að með því að leyfa sjó-
mönnum að haida þeirraskipta-
próseratu sem þeir hafa haÆt i
samniragum sínum væri verið að
tryggja sjómönnum almenna
iaunahæfcfcun, sem fcynni að
lleiða það af sér, að aðrar vinriu-
legur í ýmsum öðrum efnum
hieldur en vanðandi þetta, sem
ég hef hér aðallega rætt.
Samfcvæmt 4. grein flrum-
varpsáns er geirt ráð fyrir því
að tafca skuii 22 prósent af
heildersöluverðmæti eða brúttó-
söluverðmæti affla erilendás og
þessi fjárhæð sikuili lögð í stotfn-
fjársjóð fisfciskipa. Það er auð-
vitað alveg ljóst miál, að hér
er um svo háa f járihæð að ræða,
skulda beinlínis I stofnlán, og
miklú hærra en þeim ber að
greiða á einu ári £ afborganir
og vexti; miklu hærri upphæð.
Og meira segja er það svo, að
af ýmsum fflsfcibáituim, sem ekfci
stunda mjög mifcið siglinigar út
með affla, mundi upphæðin líka
vera mikiu hærri, en þeir eiga
að borga í afhorganir og vexti.
En hvað mieina mietnn þá með
því að það eigi að tafca þessa
□ Hvað gerist ef beztu sjómennirnir
fara í land?
af fiskiflotanum ísienzka
Q Meira að segja inn í Morgunblaðið hafa bórizt raddir sem lýsa
áhyggjum manna vegffia afleiðinganna af árás ríkisstjómar Alþýðu-
flokksins og Sj álfstæðisflokksins á sjómannshlutinn.
□ Sjómenn leggja lítið upp úr þeim bollaleggingum íhjaldsþing-
mannanna Þorsteins Gíslasonar og Péturs Sigurðssonar sem báðir
samþykktu á Alþin'gi þessa einstæðu, svívirðilegu árás á saimnings-
réttindi sjómanna, að til standi að bæta sjómönnum það sem þing-
meirihluíi íhalds og krata tóku svo blygðumarlaust af þeim og af-
hentu útgerðarmönnum.
□ Hér er birtur annar kafli í rseðu Lúðvíks Jósepssonar við 1.
umræðu frumvarpsins sem fól í öér árásina á sjómannshlutinn. At-
hygli skal vakin á upplýsingum Lúðvíks um að ætlunin sé með 22%
gjaldinu að tekin sé f „stofnfjársjóð“ af togarasölum miklu hærri
upphæð en greidd er í afborganir og vexti af nokkrum togara.
að raeöa, aö þaö sé vorið að tafca
22 présenít til viðbótar við það,
Biem raú er tekið vegir löradiun-
arfcositnaðar erlendis og tóll-
greiðslu erilendis, það er ekki
verið að taka 22 prósent af
brúttó-söluverðmætinn vegna
stofnfjárgreiðslna, vegna af-
borgana og vaxta, það er verið
að taka þessa upphæð af brúttó-
söiuverðinu til þess að ná því
marki að hafa af sjómönnunum,
sem hér eiga hlut að máli, til-
tekna fjárhæð, en það er bara
gert undir þessu heiti. Það á að
tafca fjérhæðina frá, og aíffla-
próson.tan á síðara að reikraast
af fflægri upphæð, og það er gert
uradiir þessu yfirsfcirai, era ratedn-
ingin ©r allt öniraur. Meiningin
er sýnitega sú, eða hlýifcur að
vera sú, að iá að fflytja þertta
fé imeð einhvierjurai hætti úr
stofnfjársjóði yfflr til eigend-
aram, og ég get varila ættað
annað, en aö það verði gert
sivoraa nofctouð eflfcir hendSnrai,
því það er vairla meáninigira að
fara að hallda þessu fé fyrir
möranum í Uairagan tíima.
Ég hef nú rætt hér alliveg sér-
stalkfflega um I. fcafla þessa flrumr-
varps, og Iþað er ekfcert um það
að eflast, ég er algjörlega and-
vígur þessum kafla, ég tel, að
þennan kafla eigi að fella nið-
ur. Hér á að Ieita annarra ráða
til stuðnings við útgerðarfyrir-
tæki, heldur en þeirra, sem fel-
ast í þessum kafla. Og ég tek
undir þau hörðu mótmæli, sem
komið hafa frá sjómannasam-
tökunum gegn þessum kafla,
þar sem þau hafa eindregWS far-
ið fram á að hann verði felld-
ur úr frumvarpinu. Og ég vara
ríkisstjómina við, að reyna að
halda ákvæðum þeása kafla til
streitu; það bórgar síg ábyggi-
Iega ekki fyrir neinn. *
<*>-
stéttir í landinu heimtuðu til-
svararadi laiunahæfcfcun. Ég vil
benda ríkisstjóminrai á að í
þessum efnum hefluir hún alveg
mdssfcilið sitöðuraa, ef hún hetfur
haldið, að þetta væri á þessa
Itmd. Svoraa er þetta elkfci. Hið
rétta er, eiiras og ég hetf hér sagt.
það eru sjómennirnir, sem hafa
orðið fyrir miklu meira tekju-
falli en nokkur önnur vinnu-
stétt I landinu, og það var þvi
full ástæða til að haga méluim
þararaiig, að sú vinnustétt fengi
hér nokkrar bætur, sem drærd
ur þessu mikla áfalli.
22% af togfarasölurt
Þessi 1. kaffli frumivarpsins
sem ég hef hér gert aðaMega
að umbaHsefni, er þýsna furðu-
að sé mdðað við það, að fiski-
sfcip stundi veiðar á eðlilegan
hátt og á svipaðan hétt, og ver-
ið hetfur, þá er hér um miklu
hærri upphæð að ræða, heldur
en þessi skip eiga í mörgum til-
fellum að greiöa f aftorganir og
vexti af sínum stofnlánum.
Ég tefc t.d. dæmi af venju-
iegum íslenzfcum togiara. Það er
ekfci mikifl aiffli hjá togara, mið-
að við það gemgi krónunnar sem
nú á að miiða við, að reikma
með að togari selji flyrir 25 milj
kr. á ári, og nakfcrir — aill-
margir þeirra settja fyrir hærri
upphæð. Það er þvi auigljóst, að
fafca á af þessu söluwerði hjá
togara í mörgum tilfellum
upphæð, sem fer yfir 5 milj-
ónir kr. Þetta er miklu hærri
upphæð en þessir togarar
sitónu upphæð og leggja haraa
í stotfnfjársjóð, og svo er gefið
til kyraraa í frunwarpirau, að það
eigi að gera upp þennan stotfn-
fjársjlóið með upplýsingum flrá
Fisfcifélaginu tvisvar á ári. Á
þá að halda öllum þessum fjár-
muraum fjrrdr þessum útgierðar-
aðilum, sem amnars eru stuðn-
ings þurffl, á þá að hailda þessu
fé allain, þennan tíma? Ef það
er efcfci mieiningin að haflda
þessu fé, þá ætti það vitanlega
að koma hér fraim í þessari lög-
gjötf,' hvemig ættað er að fara
með það.
Tilgangurinn að hafa
fé af sjómönnum
Mér sýnist þvi, að í þessum
tiflfleflflum öflllum sé ekfci um það
Frá Morræna
Ivar Eskeland framtovæmda-
sitjóri Norræna hússins hefur
beðið Þjóðviljann að koma
þedm tilmælum á flramtfæri við
félög og félagasamtök. sem á-
huiga hatfa á að fá atfnot af
Norræna húsinu á fyrra hluta
þessa raýbyrjaða árs að snúa sér
til hatns sem afllra fyrst mieð
óskir sínar. Á þetta eimnig við
um námsíkieiðaihafld.
•^r
Norræna húsið getur í vissum
tiflfellum einnig aðstoðað við
umdinbúning, t.d. rraeð því að út-
vega fyrirffleisara, fcennara o.ffl-
i
i
t