Þjóðviljinn - 28.03.1971, Blaðsíða 9

SwUMdaigur 28. mmrz 1971 — ÞJÓÐVliL»TIN!N — SlÐA 0
lond ánýjum leiðum
lielsai'
a ii E» 1
Kort af Ohile,
birt í bandaríská tímaritinu
Time í grein um kosningu
dr. Allende. —
Auk venjulegra landfræðiheita
er sýnt hvar
bandarísku auðfélögin sem
arðnýta aufHindir Chile
eiga stærstu ítök sín!
Ræða dr. Salvador Allende, flutt á
íþróttaleikvangi Santiago er hann
hafði tekið við forsetaembættinu
3. nóvember 1970
Dr. Salvador Allende, forseti Chile. leiðtogi Albýðufylkingarinnar, Unidad Popular.
Logt of stob til sosialismans
Við immum signa og við höÆ-
um sigrað. Þess vegna, félag-
ar, komum við hingað í diag
tiT að fagna fyrsta sigrinum.
En þeir eru fleiri sem sigr-
að hafia með okkur í diag —
Lautaro og Caru-policán, bræð-
ur úr fjarska ásiamt Cuiauht-
emoc og Túpac Amaru eru
hér í daig. O’Higgins er sig-
urveigari með oktaur í dag.
Hann færði okikur stjómmála-
legt sjiálfstaíði, og hiann faign-
ar með okkur í dag þessu
skretfi, þessum áfangia á leið
til efnahagslegs sjálfstæðis.
Manuei Rodriguez, fómað af
þeim sem settu stéttarhaigs-
muni ofar framförum heildar-
innar, sáigrar með okfcur þessa
stund. Biaihniaceda, bar.áttumað-
ur sem reyndi að leyHa auð-
lindir landsins úr klóm útlend-
inga, sigrar með okkur í diag.
Recabarran, með fylktn liði
verkamanna, hefur í dag sigr-
að eftir miklar fórnir Hinir
föllnu frá borginni José Maríia
Caro sem létu lífið í baráttu
fyrir betr.a Mfi hafa loifcs sigr-
að meO oktaur í dag. Hinir
dánra frá E1 Saivador og Pu-
erto Montt, vitna með barm-
söigu sinni hvers vegna og til
bvers við höfum teikið völd-
in; þeir hafia sigrað með okk-
ur í dag.1)
Þetta er sigur alþýðunnar,
fótksins sem þjáðist og leið í
hálfa aðra öld eftir að sjálf-
stæðið átti að heita fengiÖ;
varð að þola arðrán yfirstétt-
ar siem reyndist ófær að beina
. þjóðinni á, sanna framfiara-
braut, og var ekki einu sinni
um það buigað.
Öll vitum við sannleikann,
að vanþroski, vanþekking og
bungur þjóðarinnar og allra
þjóða þriðj.a heimsins er til og
helzt við vegna þess að fá-
mennur hópur forréttindafólks
arðrænir þær.
Loiks er sá dagur runninn,
að hægt er að segja: Hingað
og ekki lengra! Nóg er komið
af efnabagsarðnámi, nóg af
1) Allende vitnair hér til for-
ingja í þjóðfrelsisbaráttu Chile-
búa, allt flrá Indíánaforingj -
um sem börðust gegn Spánverj-
um á 16. öld; 0‘Higgins þjóð-
hetju Ohile í frelsisstríðunum
á öndveirðri 19. öld; til forseta
landsins tfrá seinni tímum og
til forystumanna og fórnar-
hetja verkalýöshireyfingarinnax.-.
þjóðfélaigslegu miisrétti, nóg af
stj ór nmálaikúigun.
Minnugir á hetjur þjóðar-
sögunnar komum við siaman
hér í dag til að fiagna sigri,
sigri Chile, og legigjia af stað
á frelsisbraut fóltasins, sem
lofks hefur náð til valda og tek-
ið örlög þjóðarininar í eigin
hendur.
En hivernig er það Chile sem
við tötaum við?
Forlátið mér, féliagar, að á
þessum fiaignaðardegi, í viður-
vist sendinefndia fjölda þjóöa
sem heiðra okkur með nær-
veru sinni. skuli ég taka að
ræða svo ömurlegt efni. En
þáð er réttur okkar og sfcylda
að fordæmia þjáningiar liðins
tíma, eins og Perúforseti, Vel-
asco Alvarado, hefur saigt.
Við Mjótum að játa að við,
þjóðir hinna vanþróuðu landa,
hflfum bruigðizt fyrir dómstóli
sögunnar.
Við vorum nýlenduþjóð á
landbúnaðar- og siglingaöld.
Við vorum vart anniað en hálí-
nýlenda á borga- og i’ðnaðar-
öld, og á öld Mnnar nýju menn-
ingar höfum við verið arðrænd
þjóð og eigum á hiættu að
verða Það framvegis; í hópi
þjóða sem ektai eru til fyrst
og fremst vegna sjiálfra sín,
heldur til Mns að aiutaia auð-
sæid annarra.
En hiver er þá orsök vanþró-
unar otataar? Hver ber ábyrgð
á því hiversu staammt við er-\
um komin á veg?
Eftir margs konar þrenging-
ar og bletakingar bafiur alþýð-
"jnni loks skilizt það. Við vit-
um það aí eigin reynslu, að
orsöfc þess hiversu staiammt á
veg við erum komnir er staipu-
iagið, auðvaldsskipuiaig og
kúguinar, sesm innamlands sietur
ríkan minniiMuta andspænis
snauðum meiriMuta, og á al-
þ j óðavettvangi auðuigar þjóð-
ir andspænis snauðum; þjóð-
staipiulag þar siem fjöldinn ger-
ir möiguilega auðliegð Mnna fáu.
ViÖ tökum við þjóðfélaigi
sem er sundiurslitið afi innri
andstæðum, þjóðfiéliagsilegu
misrétti; þjóðfélagi siem er
skipt í andstæðar stéttir hinna
arðrændu og arðræningja;
þjóðfélagi þar sem valdbeiting
er eðli stjómarstofnana; þjóð-
fiétoigi sem dæmir menn til ó-
seðjandi ágimdar. ómennsfcu,
grimmdar og kæruleysis gaign-
vart þjáningum annarra.
Við höfum erft þjóðféla'g
rambandi aí atvinnulieysi, varp-
andi sívaxandi f jölda þegnianna
í bölvun iðjuleysis og fátæktar.
Þetta ástaind er ektai etos og
sumir telja árangur afi offjölig-
un. fóflíks, heldiux er það og
hönmuleg örlög fóltasins lifandi
vitnisburður um vammátt þjóð-
félaigsms, ríkisstjórnin er ekki
fær um að tryiggja þegnunum
frumrétt þeirna, réttinn til
vinnu.
Við tökum við efinaihags-
ástandi sjúku afi verðbólgu,
sem mánuð eftir mánuð sogar
í sig hin vesælu laun verka-
manna, og skilur þeim ektaert
efitir til seinustu ára ævinnar
þegfar líður að lofcum örbirgð-
arævi þeirra.
Alþýðu Ohile er þetta sem
blæðandi sár, og það verður
torlætanað. Samt fulltreystuim
við því, að ofckur muni tafcast
lætaningin, vegna þess að npp
frá þessu verður efin.ahags-
stefina ríkisstjórnarinnar mið-
uð við hiaigsmiuni fiófliksins.
Við höfum ertft þjóðfélag
sem er öðrum háð, því aðái-
tetajulindir þjóðarinnar eru ó
valdi innilen'draí bandamanna
Mnna stóru aiiþjóðlegu auðifé-
laga. Við erum ölðrum háðir á
sviði efnahiagsmiála, menning-
armála, tæ-knimála og stjóm-
máia.
Við höfium erft þjóðfiélag
sem orðið hefiur að þola að
innsta þrá þjóðarinnar um
sjálfstæða þróun hetEur verið
að engu gerð; klofið þjóðfié-
laig, þar sem meiriMuta fjöl-
skyldna er meinaöur réttur til
vinnu, til menntunar, srjúkra-
hjálpar, orhofisgæða og jafinvel
sviptur von um betri friamtíð.
Alþýða Chile rds nú gegn
öllum þessum tilveruháttum.
Sigur okkar er árangur þeirr-
ar meitluðu sannflæringar, að
ósvikna byltingarstjóm þyrfti
til að standa gegn valdi yíir-
stéttanna, og jafnframt til að
skipuleggja Chilebúa sivo að
hér rítai lýðveldi hins vinnandi
manns.
Það er Mutverkið mikila. siem
sagan hiefiur fært oktaur. Til að
framkvænna það kveð ég ykta-
ur til í dag, vinmandi menn
Chile. Eina leiðin sem otataiur
er fœr, til að reisa landið ofck-
ar_ úr eymd og byggja nýtt
þjóðfélaig, er að við allir leggj-
umst samtafca á sveifina.
Við lifum á sögulegum tí*n-
um, tíma gerbreytinga á stjóm-
arstofinunum iandsins, tímium
þegar floktaar þeir og hreyf-
ingar sem bornar eru fram af
I vanræktasta hliuta þjóðárirmar
Heimsókn í skóla í Chilo. Mikið vantar á að 091 böm í Chile eigi kost á skólagöngu í nýfo'zku hús-
næfli, þó ólæsi sé lítifl og æðri mcnntun á háu stigi. Chile er land skálsins Pablo Neruda og
Nóbclsskáldkoniuinar GabrieUu MistraL