Þjóðviljinn - 28.03.1971, Blaðsíða 10

JQ SlÐA — ÞJÖÐVIUINN — Sunmidaiguir 28. miarz 1971.
Jand á nýjum leiðum
lxelBa,]?
aulci
taka völdin mo3 kosningasigri.
Stönzum við og hugleiðum
farinn veg Chileþjóðarinnar.
Landsmenn eru hreyknir af
þvi að bafa tekið stjórnmála-
leiðina fram yfir ofbeldi’ð.
Þetta er göfug arfleifð. varan-
legur ávinningur. Um alla bar-
áttu okkar fyrir frelsi, hina
langvarandi og seigu baráttu
fyrir réttlæti og jafnrétti, höf-
um við ávallt kosið að leysa
þjóðfélagsátöik með samkomu-
lagi og stjórnmálaathöfnum.
Af dýpsta grunni hugans af-
neitum við Chilebúar bræðra-
vígum. en án þess að láta
nokkum tíma niður falla vörn
fyrir málstað alþýðunnar. Á
skjaldarmerki okkar er letrað:
Með rökum eða valdi, — en
rökin eru nefnd fyrst.
Þessi borgarafriður, þetta
samhengi stjórnmálaþróunar,
er engin tilviljun. Það er af-
leiðing af þjóðfélags- og efna-
haigsbyggingunni. af sérstakri
afstöðu þjóðfélagsaflanna sem
þróazt hefur í landinu í sam-
ræmi við veruleikaþróun þjóð-
arinnar.
Á fyrsta soöl Chile sem
sjálfstæös lands tókst ein-
beitni landsmann-a og hæfni
foringja þeirra að forða borg-
arastyrjöld.
Árið 1845 skrifaði Franciseo
Antonio Pinto í bréfi til San
Martín hershöfðingj-a: „Ég held
okfcur muni takast að leysa
þann vandia að vera lýðveldis-
sinnar og halda þó áfram að
tala spænsku."
★
Allt frá þeim tírna hefur
samfelld þróun og stöðu-gleiki
stjómarstofn-ana verið meiri í
Chile en víðast hvar í Ameríku
og Evrópu. Þessi lýðveldis- og
lýðræðisarfleifð varð þannig
hluti af vemnd okkar og sam-
ei-ginleg samvizka allra Chile-
Virðing fyrir öðrum, um-
burðarlyndi við aðra, er ein
mikilvægasta uppsprettu-lind
fnenningararfs okkar.
Þegar svo taba að skýrast í
þessu fastmótaða stjórnarfari
og innan stjórnmálaramma þess
stéttaátö-k og stéttaandstæður
verður það á stjórnmálasviði
Þau fáu deami sem saga otlcikar
geymir um rofið samhen-gi í
þróun stjómarstofnana voru
ávaflt af völdum yfirráðastétt-
ann-a. Það voru alltaf valdia-
mennimir sem slepptu ofbeld-
Chile
• Ðhile er 742 þús. fer-
kílómetrar að stærð, fbú-
ar nálægt 9.5 mi!ljk5tnumi.
Landið er 4230 km. á
lengd og að meðaltaili 176
km. á breidd, og teygir
sig eftir vesturhMðuim
Andesfjalla og Kyrralhafs-
strönd frá Perú alllt til
syðsta oddia Ameríkiu, á
Eldlandi Tallið er að 62%
landsins sé óradktanlegt,
7% akurlendi, 9% beiti-
lönd. ■
•• 1 ChiHe eru óhemýu
náttúruaiuðaeifl, kopaar, kol,
olía, jám, saltpétur og
étal fleiri málmar og jairð-
efni eru unnin úr jörðu,
enu um 70% útflutnings
landsins. Landíbúnaöur,
fiskveiðar og iðnaður eru
(milkiilvægSr atv-inntivegir,
og CMe tfflytu reinnig út
fiskafurðir, kom. vín,
trjá-við, blaðaipappír o. m.
fL
• Höfiuðborg: Santiago de
Ohile, 2 400 00 fbúa: Val-
paraíso, hafnarborg, 300
000, Concepción 180.000;
Vina del Mar 150 000;
Temuco 130 000.
inu lausu, úthelltu blóði Chile-
búa og tálmuðu eðlilegum
framföram landsins. Þetta var
það sem gerðist þegar Ba-kn-a-
ceda, í fullri vitund um skyldu
sín-a og sem verjandi þjóðar-
hagsmuna kom fram með
virðuleik og ættjarðarást, sem
eftirkomendurnir viðurkenndu
Ofsóknir gegn verkalýðsfé-
lögum. stúdentum, mennta-
mönnum og verkamannaflokk-
um er ofbeldissvar þeirra sem
eru að verja forréttindi sín.
Engn að s-íður heíur þrotlaus
barátta skipulagðrar alþýðu
sm-ám sam-an sigrað með kröf-
um sinum um viðurkenningu
borgaralegra og félagslegra
réttinda. almennra Og einstak-
lingsréttinda.
Þessi sérstæða þró-un stjóm-
arstofnana okkar í þjóðfélags-
byggingunni hefur gert mögu-
lega hin-a sögulegu stund, a’ð
alþýðan tekur nú um hinn
pólitíska stjórnvöl landsins.
Fjöldinn í baráttu sinni til
að sigrast á aiuðvaldsþjóðfélag-
ihu sem arðrænir hann, er að
ta-ka við ' forseta-embætti lands-
ins, sameinaður í Alþýðufylk-
ingunni. og við hin-ar sérkenni-
legu aðstæður sögu okkar, að
virðing sé borin fyrir lýðræð-
isverðmætum og þau látin
gild-a, viðurkenningu á vilja
fjöld-ans.
Án þess að faJla frá bylting-
arsinnuðum markmiðum h-afa
alþýðuöflin aðhæft baráttu-að-
ferðir sínar hinum áþreifan-
lega veruleika þjóðféla-gsbygg-
ingarinnar í Chile, metandi
sigra og ósigra ekki sem end-
anlega sigra eða ósigra, held-
ur sem. áf-artga á hinni löngu
og ströngu frelsisleið.
Chile hefur nú gefið í s-kyn
hvert þjóðin hyggst h-alda í
stjómmálaþróun. og það er al-
gjörlega einstakt í veröldinni,
þar sem hreyfingu andstæðri
auðvaldsskipul-agi’er gert kleift
að taka völd mcð frjálsri beit-
ingu réttar allra begnanna. Ög'
va-ld þsrf til að leiða þjóðina
í átt til nýs og mannúðlegra
þjóðfélags, sem setur sér það
markmið að koma skynsam-
legu skipulagi á efnahagslífið.
þjóðnýtingu framleiðslutækj-
anna í áföngum og endalok
stéttaskiptingar.
★
Við emm sósiíalistar í fræSi-
legum skilningi og er þvá fiuli-
ljóst hver þau öfl em sem
skipta sköpum í þjóðarsögunni.
Og rnér er það fast í hug,
svo ég vitni í Engels, að „við
getum huigsað okkur friðsam-
lega þróun frá hinu giamla
skiputegi til hins nýja í lönd-
um þar sem alþýðuöflin hafa
öll völd, þar sem, samikvæmt
stjórnarskrónni, er hægt að
gera hvað ein-a frá þeirri
stundu sem fyrir því faest
meirihkItafylgi.,,
Og sú er riaunin í Chile. Hér
er það loks veruleiki sem Enig-
els skrifa® um,
Samt verður því ekki gleymt,
að á þeim 60 dögum siem liðn-
ir eru frá kosningunum 4.
september, hiefur lýðraeðisþol-
gæði þjóðar okkar verið teflt
í þá erfiðustu ra-un sem bún
heffiur nokfcru sinni orðið að
mæta. En eftir æsifegia at-
burði hefur meginreglia þjóð-
félagisins orðið ofan á enn einu
sinni, að fjialliað er um áigrein-
mg eftir stjórnmálaieiðum.
KristiVegi diemókratafiokkur-
inn beifiur skilið þessi tímiamót
sögunnar og skyldu sína við
þjóðina, og á það skilið að
minnt sé á þaið hér í döig.
Chile er að hefja fiör sínia
til sósíalismans án þess að hafa
þurft að gianga í gegnum hin-a
raiunategu reynsiu af bræðra-
vá-gum og borgarastyrjöid. Sú
staðreynd, í allri sinni reisn.
mtm hafa sin áhrif á aðferðir
þessarar rikisstjómar við um-
myndun þjóðféilagsins.
Vilji fólfcsins hefur gefið
okkur lagalegan rétt til að
vinna það verk. Ríkisstjóm
mín mun taka ti'llit til þessa
trausts balda lýðræðishefð
landisins í heiðri með því að
treysta hana og bæta. En á
þesum sextíu dögum sem nú
eru liðnir hefur Chile og allur
heimur or’ðið vitni að sviksam-
legum tilraunum að brjóta
gegn and-a stjórnarskrár okkar,
hæðast að vilja fólfcsins, ráð-
ast á efnahagsgrundvöU iands-
ins, og sem h-ámark rag-
mennsku- og örvæntingarárás--
ir sem ætl-að var að hleypa af
stað blóðugum átökum lands-
manna.
. ★
Sjálfur er ég sannfærður um,
að hetju-fóm hermanns, René
Schneiders hershöfðingja, yf-
irforingja hersins, var ófyr-
irsjáanlegur atburður sem
forðaði landinu frá borgara-
styrjöld. Leyfið mér við þessa
bátíðlegu athöfn að heiðra
bann og votta þakkir fólksins
til hersins, og til löigreglu-
sveita landisins. sem h-aldið hafa
stjórnarskrá og lög í heiðri.
Þessi óskaplegi atburður sem
stóð ekki nem-a einn diag og
mun minnzt í sögunni sem
borgarastyrjaldar á fósturstigi,
sýndi svo ekki varð um villst
glæpsamlegt brjálæði beirra
sem vita að þeir hafa tapaö.
Það eru fulltrúar, leiguliðar
minnihlutanna, sem alla stund
frá yfírráðatímum Spánverj-a
hafa borið óöfundsverða ábyrgð
á því að hafa arðrænt fólk
vort í eigin sérgæðinigsþágu og
á þvá að hafa afihent náttúru-
a-uðæfi okfcar útlendingum.
Þetta eru minnihlutamir, sem
í ves-ælli löngun að viðh-alda
forréttindum sinum hikuðu
ekki 1891, og hikuðu ekki enn
1970 við að steypa þjóðinni í
raunir
En réttargæzlan mun verða
öaðfihnahleg ög deila þeim
réttlátri refsingu. Þeim mis-
tóikst i fyrirætlunum sínum
gegn ættjörðinni. Þeim mis-
tókst er þeir ráfcu sig á styrk
hinna lýðræðislegu stjómar-
stofnan,a landsins og einbeittan
vi-lja fólksins, sem sýndi sig
albú i ð að mæta þeim og af-
vopna þá til þess að tryggj-a
ró og frið hér eftir, á á-byrgð
.aiiþýðuvalds.
★
Hvað er a-lþýðuvöld?
Alþýðuvöld þýða, að við
munum brjóta þann grunn sem
minnihlutamir hafa byggt á;
rvinnihlutarnir sem ailtaf batfa
dæmt þjóðina til vanþróunar.
Við munum losa okkur við ein-
okunarhringana, sem gena flá-
um fjölskyldium kleift að
stjómia efnahagslífinu. Við
munum afnema skattakerfi,
sem þjónar þeim sem sækjast
eftir gróða. kerfl, sem hefur
hvílt þungt á aiiþýðU en ebki
snert hina ríku neimia léttilega,
kerfi sem hefur hrúgað saman
sþarifé almenninigs í gráöuig-
um höndum banfcaeigendia, sem
sækjast eftir sífellt meiri auð-
æfum. Við munum þjóðnýta
lán-astofnanimar og láta þæxj
stuðL-a að velmegun. Chife og
þjóðarinnar.
Við munium bindia endi á
latifundia-kerfið, siem dœmt
hefur þúsundir bændia til ör-
birgðar og kúgunar og varnað
þjóðinni að flá þau matvæli
af heimaframfeiðlsi'U sem hún
þarfniast. Ósvikin nýsfeöpun
í land-bún-aði ætti að t-'ta kom-
ið einmitt þesisu til feiðar,
að fæða þjóðina. Við munum
eklki láta viðgangast að iðnáð-
ur og auðlindir séu undanþeg-
in þjóðnýtingu, en sú þróun
hefur gert obkur h-áð erfendu
arðráni. Við munum ei-gnast að
nýju auðlindir iandisins. Við
munum taba í eigu fólksins
hinar mikiu kopar-, koila-, járn-
og saltpétursnámur í lanriinu.

Sjómannsbörn í bryggjuhúsinu (þau hafa líka verið til á íslandi) á Chiloé fá nú hálfan
lítra mjólkur daglega, — kannski í fyrsta sinni á ævinni.
Hálfur lítri af mjólk
Ríkisstjórn dr. Salvador Allende leggur til atlögu við
bamadauðann og næringarefnaskort fátækra barna
Xjandsfundur Unidad Pop-
ular, samfylkingu sósiíaiista
og vinstri manna sem stóð að
kosmingu dr. Saiva-dor Ailende
sem forseta Ohile, kom sam-
an snemma í j-anúair, og þó
ektoi væru liðnir neiya tveir
mánuðir f!rá því Ailende tók
við stjiómarforystunni var það
aðaliefnd fundarins að prófa
hver af stefnuskráratriðum
samtakanna úr kos-nin-gu.num
hefði þegar verið hafizthanda
um að framtovæma, og róð-
sitaÆanir er geira þyrfti á næst-
unni til frekari framkvæmda.
Þar kom fnam, að meðal
þednra kosn i ngaloforða sem
þieigar væri hafin framlkvæmd
á, væri mannúðarráðstöfun
sem ektoi á sinn lífca í Suð-
ur-Ameríku. Rítoisstjómin hófst
handa í þvi máii fýrstu daga
nýja ársins. ÖII börn í Chile
eiga að fá hálfan lítra mjólk-
ur daglega; Átovörðunin verð-
ur flramkvæimd í áföngum.
Hin-ir fiyrstu sem aðnjótandi
verða mjólkurgjafa eru bams-
h-afandd konur og konur með
böm á. brjósti og böm innan
stoólaaidurs. Stoóiaskyld böm
bættust í hópinn í janúarloik,
þegar sumiarfríum þeiirralauk.
Auik heilibriigðisþjónustu rí-k-
isins (S.N.S.) hjálpa til. við
firamtovæmd mjóltourgjaíánna
heiibrigðisþjónusta hers-ins og
lö-gregia laridsins.
Þar eð landbúnaður Chile
framleiðir ekki n-óga nrýmjólk
hefur ríkisstjómin varið all-
mikium fjármiunium til inn-
flutnings á þummjóik. Nægja
birgðir sem þegar eru fyxir
hendi fyxstu þrjá mánuðiárs-
ins.
Með enn meirí þurrmjóilkur-
innflutningi er ætlunin að
flyrir næstu áramót verði 80%
allra barna í landinu kornin í
þessa stærsitu herferð sem
halfln heflur verið gegn nær-
ingarstoorti og bamadauða í
Suður-Ameríku
Ætlazt er til að nýmjódk
ve-rði smátt og smátt látin
koma í stað þuirrmjólkurinnar.
Sérfræðin-gar vinna nú að
fjögurra óra áætlun um þró-
un tovitofjárrætotar í landinu.
Mjólkurfiramleiðslan í Chile
nemur nú 980 miljónum lítra
á ári, en það er um 100 lítrar
á miann ártaga. Áætlað er aö
aultoa mjóltourfnamteiðsluna á
næstu fjórum árum í 1,4 mil-
jarð lítna sem þýddi aukn-
in-gu um 40%. Nýta á tiílhins
ýtrasta framieiðslugetu hdnna
25 stólru mjóilfcurvánnstlustöðva
landsins, og autoa beitilandið
sem nú er um eina milján
hetotana að stærð.
Með þessu móti meðal ann-
ars hyggst rí-kisstjóm Unidad
Pópular í Ðhiife leggja til atr
lögu við einn ömurlegastaarf j
fiortíðarinnar. Af 2,8 miiijón-
um barna í landinu bíða 600
þúsund varanlegt tjón á
hieilsu vegna næringaæelflna-
s-feorts, um 25 þúsund börn
deyja ár hvert á fyrsta ald-
ursári, og hvert sumar látast
3000-4000 böm a£ hættulegum
sjú-kdómum í meltingarfær-
um.
Þessi framkvæmd rfkiss
stjóm-ar dr. Salvadór AHen4^:-
hafin þegar eftir emibœttís-
töfeu hans, vekur hvarvetna
aðdáun og virðingu.
(Úr grein eftir dr Dieter
Cóburgier, storifað firá Santi-
ago de Chile).
Það er á valdi ofetoar, á
Valdi þeirra sem afla sér
brauðs með vinnu sinni og eru
við völd í d-ag, að gera þessa
hluti. Aðrar þjóðir mega sitja
aðgerðal-ausar og horfa upp á
þær breytingar sem verða í
landi ofefear, en við Chifebúar
megum efeki sætta ototour við
á horfend-ahlutverto. við verð-
um að teikia aðalhlutverkið í
nýsköpun landsins, Hver og
einn Verður að gera sér ljósa
samábyngð olktoar aliira. Það
er kjarnaverkefni alþýðustjóm-
arinnar, það er að segja hvers
og eins oktoar, að myndia nýtt
og réttlátt ríki, ríki sem gef-
ur ölium sem lifia í þessu landi
hin beztu tækifæri.
★
ÍM'
Ved veit ég að orðið „ríki“
veQdur ýmsum ótfefcai. Orðiið hefi-
ur verið m-jög misnotað, og
það er oft notað ti-1 að niðra
réttlátu þjóðfélagskerfi.
Óttist efeki orðið „ríki“,
vegna þess að þxð sjálf, þið
öll, eruð þáttur í rí-kinu, hlut-
takendur í a-lþýðustjórn þesis.
Með því að vinna saman ætt-
um við að bæta það, gera það
starfhæft, nútímalegt og bylt-
ingarsinnað. En ég vil að þið
Framhald á 13. síðo.