Þjóðviljinn - 29.10.1971, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 29.10.1971, Blaðsíða 6
(; Sf0A — &JÖ&vmmm — Fd^tadaaar- 29. o3ö86fcíer 1971. Viðtal við EINAR BRAGÁ, rithöfund Það hrikti í máttarstólpum hins óupplýsta einveldis í íslenzkri bókmenntagagnrýni, þegar Bjarni Benediktsson frá Hofteigi gerðist bókmenntagagnrýnandi við Þjóðviljann Nú í haust kotm út hjá Heimskringlu bókin Bókmenntagreinar, sem er safn greina bákmennta- legs efnis, eftir Bjarna Benediktsson frá Hofteigi. Einar Bragi rithöfunduif bjó bókina til prentunar, en auk hans unnu aö söfnun greinanna níu einstaklingar, þar á meðal ekkja höfundarins, Adda Bára Sigfúsdóttir. Bjarni Benediktsson frá Hofteigi var þjóSkunn- ur rithöfundur, þýöandi og bókmenntagagnrýn- andi. Mun óhætt aö full- yrSa, aS enginn einn maSux hafi haft jafn heillavænleg áhrif á þróun íslenzkrar bókmennta- gagnrýni og hann, sem f yrstuir manna hóf aS dæma bækur af heiSar- leika og skynsamlegu viti á síSum íslenzkra dag- blaða. Bjarni Benediktsson lézt áriS 1968, um aldur fram, aðeins 46 ára aS aldri. — Einar Bnagd, hvaðvarðþess , valdatnda að þú fórst að safna sarman bókmrienntagreinum Bjama frá Hofteigi? ,i»r Því er auðsvarað. Það sem tai þess varð að ég fór að safna þassu samam var það, að Bjarnl féll frá og gat ekki sjálfur unn- ið, eins og mér faninst að hefði mátt vænta, að útgáfu sinna verka. Mér þótti nauðsyin á því, að fólk ætti aðgang að því, sem hamm hafði sfcrifað uni bfóte- Bjarni Benediktsson frá Hoffteigi menntir, á einuim stað, því eins og þú veizt, er það seni storifað er í bKð á tætingi hinigað og þamgað og efcki fyrir noktourn að fíinna, þótt bráðlægi á. — Hvernig vannstu að söfn- uninni? — Bins og segir frá aftan i bókdmni, þá ummuimi vdð þannig að þessu í fryrstu, að mökfcuð margir tófcu aö sér að leita að bóbmenntagreinium eftiir Bjairma í blöðum og tímarituim. Þegar búið var að fininai það að sitofni til, lét ég Ijósriita þaö alit satm- an, og ikedfaði saðam í gegnuirt það, og vattidS það, sem imér helzt þotti eiiga erimdi í svoina bók. — Varstu ektol lengi að þessu.? — Jú, ég held að þetta haíi verið svona uim það bil árs starf frá því að við byrjuðum á að safna þessu sarnain og -$ Utboö bygg- Utvegsbanki Islands óskar eftir tilboðum i ingiu húss fyrir útibú bankans í Kef'lavík. Útboðsgagna má vitia í útibú banfcans að Tjarn- argötu 3, Keflavík gegn 5.000,00 kr. skilatrygg- ingu. Tílboðin verða opnuð á sarna stað miðvifcudaginn 10. nóvember kl. 11 f.h. þangað til óg sfcilaði frá mér handritinu. — Valdirðu einin og sjálfur úr greinuim Biarma, það sem í bófcdmmii birtist? — Jlá, ég valdli úr þessu fyrst og bar það síðan umdlir öddu Béru, og hún féllst á mitt sjón- anmið í öllum mieigindnáttum. Þó veltum við vönguim yfir nofckrum einstöfcum greinum, bæði hvort við ættum að fella niður eitthvað aE því, sem ^g hafði tekið með í fyrstu:, eða hvort ástæða væri til að taka inn eitthvað sem þarna var efckd nneð hö*é mér. .Þannig lögðum við í sameininigu end- amHega hönd á þetta. — Vissirðu til, að Bjairni "toaK sjálfur ætlað að gefa út bók svipaðs efnis? — Það vair mér ekfci fcunnugt utn, og ég er alls ekfci viss un að hann hefði ætlað neitt að flýta sér að þvi. Ég iman að hann var á símium tíma, þegar hann gaf út bófciina „Sú keinur tíð", helidur oániægður, þamnig aið honium þótti hann hafÐa ver- ið heldur bráðláitur með það, því ég heki að hlanm hafi látið nokfouð undain eftirrekstrá amn- arra með það. Þanmiig að óg er ekfei viss um að Bjami hefði, svona aiveg á næstunmi, farið að gefa út sínar bókmenmita- greitnair. Nú horfa miálin að siáifsögðiui alit öðruvísi vdð, þar sem maðurinm er fladlimn tfrá og verki hams Jotoið. — Nú hefur Bjarni sfcrifað ýmsar aðnar greinair í blöð og tímarit en bókmenntagreinar. Er eitthvað af þesshá\ttar grein- œn í bófcinni? — Elkki er það. í blð,kinmi, eru efckl einu sinmi nænri allar þær bótomenntagredmar, sem hamn skrifaði, í henmi enu aðedms uim 80 af rúimlegai 400 bókimenntá- greinuim BjaroiBi. — Hér sténdur í formáHa að bófcinni: ,,Þegar Bjarmi Bene- cKkifcsson gerðist ritdómari við Þjóðviljamin. fyrir rösfcum tutt- ugu árum, tók brátt að hrifcta í imáttarviðum hins óupplýsta einveldds í íslenzfcri blótomeinmta- gagnrýni." Hverjir voru þessir máttarvdðir? — Ég fer nú svob'tið að hika þegar þú sipyrð svona. En það er eklkert leyndanmiál, að ég teil þessi umimiæli fryllilega réttmæt. Það verður svo hver og eitnm að kamna hivaða persiómur þetta eru. Og svona til að auðvelda miönnum leitima þá má geta þess að eimhverjdr þeirrai sfcrdifa, eða hafa tíi stoamims tímai a.m.k. storilfað um þókmenntir. En þetta var voðaUjegt ástaind hér í þessum méilum. Bæði var miú það, að það voru engir fast- ir gagnrýnendur við blöðin og annað hdtt, að blöðin voru flleyitifull af allstoonar kiunn- imgjapistlum, sem pínddr voru þar inn umidir yfirstoini b&kr menntaigagnirýni. Mest alf þess- um mönmum vonu aufc þess mjög lélegir sfcríbentar. — í hverju var svo breytóng- im á btóTkimenntagagnrýmdnni fólgin, eftir að Bjami kom til sfcjalanna? — Breytinigin var fyrst og freimst í því tvemmu flóígin, að Bjarni rdtaði af miikllu meiri þekkingu á bctoum og betri smekk, en þeir sem þá storifuðu, og svo ammað hitt, að 'hann var svo mikiu vandaðri maður; vamdaði mjög til þess sem hamn storifaði, og kynmti sér mrjög vel það sem hann var að fjalla um og gerði stoilmerkilega. grein fyrdr sínum viðhorfum. Hviort menn voru viðhorfum hans samþykikir eða ekki það koxn málinu ekki við, heldur hitt, að hamn stóð heiðarlega að verki. — Telur þú þá að aðalfram- lag Bjarna tii íslenzkra bólc- mennta hafi verdð skrif hans um blótomenmtir? — Það verður tvímælalaust að teljast, að hamin hafi hæktoað mjðg risdð á bótomenmtagagn- rýtnimni og ég er ekfci í vafa urni að þetta er jjans bezta'. Hins vegar vii ég ekkl láita uppi neina dómia um bœkur hans, sfcáldstoap eða annað slítot, en ég held nú, að þótt honum heífði enzt aldur tl, hefði hotn- EYÐIR RAFMAGNI ÚR TAUI GERIR ÞVOTTINN DÚNMJÚKAN um ekfci tekdzt að koma iafp mitolu til vegs, til dæmds í leito- ritasmíði, edns og í bófamennta- gagnrýnimmí. Mér fdnnst per- sóniulega að bótomemmtagaigm- rýnin sé hans mertoasta fram- lag. — 1 efniisyfirliti eru taidn upp möfn margrai íslenzfcra rit- höfunda og stoálda. Eru greirv arnar hedlidairúttekt á verfcum þessara höfumd^i, eða dlóimar uim einstaka bætour þeirra? — Þetta eru eingöngu endur- prentandr á greimum, sem Bjaimi storiífaði og mest af þessu eru ritdömar um eim- statoar bæfcuir, sem bírtust um þaar jafnóðum og þær komiu út. Þar að auki eru nokkrar sér- stakar ritgerðir um annað hvort einstök verfc hðfundanna. eða höfundana yfirieitt. Má þar nefma til dæmds mjög ýtarflega ritgerð uim Fjalllfcirfcjuna eftir Gunnar Gummarsson. Reynir Bjarni þar að gera sér grein fyrir því, hvort hiún sé raum- veruleg ævisaiga Gumnars, eða sfeáldirit. Eins er þar ritgerð um Sjálfstætt flólk og Jökuldiais- heiðdna. Fleira er alfl slítoui, sem ekfci er hægt að flokfca undir dóima uim einstatoar bætour. En ég felldi samian það imairtoverð- asta, sem mér fannst hamn hafa sfcrdfað um einsteka höf- umda. Að sjálfsögðu er ekki þarna að finna allt það, sem hamm storifaði uim alla þá höf- umdai, sem greint er frá í bók- inmi, því auðvitað var ég bund- inm af þvtf, aö bótoin varð að vera af átoveðitnnd stærð. — Br þér tounwuigt um það, <8- Einar Btragi að gefmar verði út biaðai- og tínDardtsgreinair Bjarna, sem ektoi hefur verið safinað í bæk- ur til þessa? — Mór er ekfai kutnnugt um það. Ég drep rtú á það í for- mála, að ég teldi þess vert að gefið væri út bindS af ritgerð- um hans um önnur efni en bókmemntir, en ég hefl ekfci uppi mein áform um að sfcamda fyrir því og veit ekkí til að það sé í uppsiglingu. Þessiar greinar hams. eru að sjálfsögðu dreifðar hingað og þangað um blöð. Hins ysgar værd mitoliu auðuninarai að safma þeim til útgáfflu en bók- menmtagreinumium, þvi wi leið og við leituðum að þessutm bók- menmtagredmuim, skráðum við hjá oktour allar greinar hans, sem við rákuimst á, þammig að nú er vitað hivar þær er að finma flestaír. Sú ^tgáWWSetti því að vera noktouð aiuöumnijn. úþ ___________________wt trm WH .................... ,.,.,....,. 'nffiRn Slungnir þjófar og sljó lögregla Fyrlr sfcömimu var fraimið glæflralegt bantoairán í því fræga Baker stræti í Londiom, en þar átti Sherlodk Holmes heima, eins og marga rekur mdnmi !il. Þjofamir höfðu komdð sér upp baskisitðð í leðurvöruverzl- un einmi, semm SAG heitir, og úr kjailania hennar grofu þeir göng umidir næstu verzlun og að fjárhirzluim útibús Lloydsbaink- ams. Höfðu þeir með sér þaðam um háilfia miljón puindia eða noikfcuð á ammað humdrað mdlj- óna íslemzkira fcróna. Svo tmietrtoifega vild! tll, að á- hugaimaðuir um útvairp, sem býr í nónd við Bakerstrasti, heyrði til gja3patmanmötnma, em eitrui þeirrai var jatfnan á verði upp á hrúsþaki til að fyligjast með því, hvort noktour hætfca væri á ferðuim, og hafði hann samband við sína memn um laibb-rabb- tæki. Ahugamaour þessi hrimgdi í lögregluma og sagði frá því að immbrot væri 1 bígerð skammt frá ibúð hiams. En lögregluvarð- stjiórrinn lét sér flátt um finnast og sagði ekki anmað en „Oh, yes, sir". • Síðam hefur ektoert til háifrar jmiljiónar pumda spurzt.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.