Þjóðviljinn - 21.12.1974, Blaðsíða 8

8 StÐA — ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 21. desember 1974.
n /l~ IX I I n I_I A KI r"\ A Olga Guðrún Árnadóttir
t5/Cl \U r\ P1MIN LJr\ skrifarumbamabækur
YNGSTU BÖRNUNUM
„Nýja húsið hans
Barbapapa”
og „Örkin hans
Barbapapa”
„TUMI BREGÐUR Á LEIK” OG
„TUMI FER TIL LÆKNIS”
Iðunn 1974
Höfundur texta og mynda:
Gunilla Wolde.
Þýðandi: Anna Valdimarsdóttir.
Bækur þessar eru einkum hent-
ugar fyrir mjög litla krakka, sem
eru aö byrja að gera sér grein
fyrir umhverfi sinu og velta fyrir
sér þvi sem fram fer i daglegu lifi
þeirra sjálfra. Bækurnar eru
skrifaöar á geysilega einföldu
máli, og mikið er um endurtekn-
ingar einstakra oröa. Þetta er án
efa ágætlega til þess falliö aö
þroska málvitund smábarna, þau
heyra sömu oröin nokkrum sinn-
um og setja þau i samhengi viö
myndirnar. Eins gæti ég trúaö aö
börn sem eru að byrja lestrarnám
gætu notfært sér þessar bækur að
einhverju marki.
Ibókinni „Tumi bregöur á leik”
er gefið skemmtilegt dæmi um
þaö hvernig hægt er að notfæra
sér hugmyndaflugið i leik. Tumi
og Magga finna ýmislegt fata-
kyns i kistu heima hjá Möggu, og i
hvert sinn sem þau bæta á sig
einu þessara plagga breytast þau
I nýjar persónur. Þau leika
Tuma pabba og Möggu pabba,
þau leika afa og ömmur, frænkur
og frændur, og þegar kistan er
loksins tæmd nota Tumi og
Magga (sem heita reyndar á þvi
augnabliki „Tumi föðuramma”
og „Magga föðuramma”) kistuna
sem strætisvagn til þess að kom-
ast til barnabarna sinna, þeirra
Tuma og Möggu.
Þarna opnast áreiöanlega ýms-
ir möguleikar á tilbreytni i leikj-
um fyrir þeim krökkum sem
kynnast bókinni, þaö er hægt að
gera svo margt og vera svo
margir mismunandi karakterar
bara ef hugarflugiö fær aö leika
lausum hala. Myndirnar eru ein-
faldar og skemmtilegar og falla
vel aö lesmálinu.
Hin bókin um Tuma, sem ég
minntist á áöan, „Tumi fer til
læknis”er þörf fræöslubók litlum
krilum, sem eiga framundan sina
fyrstu eftirminnilegu heimsókn
til læknisins, eða hafa þegar fariö
þángaö og ef til vill oröiö fyrir ó-
þægilegum áhrifum. Bók þessi
lýsir almennri læknisskoöun sem
Tumi litli fer i, einstökum atriö-
um skoöunarinnar og siöast en
ekki sist bölvaöri sprautunni,
versta óvininum. Læknirinn, sem
mér til ósegjanlegrar ánægju
reyndist vera kona, sýnir Tuma
litla tækin og hann fær meira að
segja aö reyna hlustunarpipuna á
sjálfum sér. Hann er hreint ekk-
ert hræddur við lækninn, hann
orgar að visu pinulitiö þegar
sprautunni er stúngið i handlegg-
inn á honum, en það batnar strax
og hann fær plásturinn ásamt
hrósyröum læknisins um hug-
rekki og dugnað. Þegar Tumi
kemur heim úr skoðuninni fer
hann i læknisleik við Bangsa, og
nú er Tumi læknirinn. Bangsi fær
sprautu, og orgar vitanlega há-
stöfum, en plásturinn hefur sömu
róandi áhrifin á hann og á Tuma,
og nú geta Tumi og Bangsi verið
alsælir, þvi hvorugur á nú á hættu
að fá kighósta.
Þessi litla saga gefur krökkum
gott fordæmi, og kannski ekki úö
ur foreldrunum sjálfum. Hún
bendir réttilega á það, aö fái
barniö skýringar á þvi sem verið
er aö gera viö þaö eöa i kringum
þaö þá er ekki lengur nein ástæöa
til ótta. Allt sem er dularfullt og
óútskýrt, en snertir barniö sjálft,
hlýtur óhjákvæmilega aö vekja
barninu grunsemdir og óhug. En
meira aö segja stórvandamál
eins og sprautan geta oröiö já-
kvæö i augum barnsins ef rétt er
aö farið. Ég mæli eindregiö meö
þessari bók inn á hvert heimili
þar sem litil börn eru til staöar.
Bækur Gunillu Wolde svikja eng-
ann, og hversdagsleg atvik i lifi
Tuma litla eiga sér hliöstæðu hjá
flestum úngum börnum.
Iðunn 1974
Höfundan Annette Tison og
Talus Taylor.
Þýöandi: Anna Valdimarsdóttir.
Bókarverö: 476 krónur.
Bókasafn ýngstu barnanna
hefur hingaö til veriö hálffátæk-
legt, og sannarlega er kominn
timi til að gera byrjendum i bóka-
notkun hærra undir höföi. Þaö er
þvi verulegur fengur aö bókunum
um Barbafjölskylduna, þvi þær
eru gæddar flestum þeim kostum
sem æskilegastir eru i bókum
ýnstu barnanna. Textinn er ein-
faldur og auðvelt að fylgja sögu-
þræöinum, samspil fantasiu og
veruleika er nákvæmlega yfir-
vegaö, og lesendum er aldrei of-
boöiö með óþarfa smámunasemi.
Myndskreyting er afburöa góð,
einhver sú skemmtilegasta sem
ég hef séð hérlendis af þessu tagi.
Skopskyn höfunda er sérstætt og
hrffandi, og bera myndirnar þess
glöggt vitni, ekki siður en lesmál-
iö. Figúrurnar eru litrlkar og lif-
andi, og áherslan á umhverfiö
ævinlega á réttum staö. Myndirn-
ar eru einfaldar viö fyrstu sýn, en
samt rekur maöur sifellt augun i
eitthvað nýtt ef betur er aö gætt.
Og bækurnar hafa enn einn kost,
sem ég met afar mikils, ekki sist
þegar hann fer saman meö þeim
gæöum sem áöur eru talin. Þær
hafa semsé ótvirætt upplýsínga-
og þroskagildi. Þær fjalla á at-
hyglisverðan hátt um vandamál,
sem snerta jafnt únga sem eldri I
okkar vestræna þjóðfélagi, og
viöar. Þetta eru vandamál eins og
mengun, ástæðulaus dráp á dýr-
um, stórborgareinángrun o.fl.
Rika áherslu leggja höfundar á
náttúru-og dýravernd, eins og sjá
má af ofangreindum atriöum, og
framsetning þeirra á vandamál-
unum og hugsanlegum lausnum
má teljast óvenjulega skilmerki-
leg, sérstaklega með tiliiti til
þeirra takmarkana sem úngir og
óreyndir lesendur óhjákvæmilega
setja höfundum slikra bóka. Hér
fer á eftir I stuttu máli söguþráð-
ur bókanna tveggja um Barba-
papana, ef þaö gæti oröiö til þess
aö gera lesendum örlitið betri
grein fyrir efnislegu innihaldi
þeirra. Það skal tekið fram að áö-
ur eru útkomnar tvær bækur i
þessum sama bókaflokki.
„Barbapapa” og „Barbapapa i
lángferð”, og munu þær enn vera
fáanlegar i bókaverslunum.
í bókinni „Nýja húsiö hans
Barbapapa” er sagt frá hús-
næöisvandamálum Barbafjöl-
skyldunnar. Fjöskyldan er si-
fellt aö stækka, börnin orðin sjö
talsins, og húsakynnin eru orðin
svo þröng að eina illviðrisnóttina
springur húsið bókstaflega utan
af þeim. En Babapapar deyja
ekki ráöalausir. Þeir taka sér ból-
festu i gömlu, yfirgefnu húsi, og
tekst á skömmum tima aö gera
þaö vistlegt og vel ibúðarhæft. En
sjaldan er ein báran stök. Barba-
papar eru hrakir burt úr húsinu
sinu, þvi aö veriö er að rifa öll
gömlu, fallegu húsin við götuna,
til þess aö hægt sé að reisa ný-
tisku steinkassa I staöinn. Barba-
fjölskyldan stendur ráöþrota and-
spænis ofureflinu. Fjölskyldunni
er boöin ibúö I blokk, en umhverf-
iö fellur Barbapöpum illa, mal-
bikiö og ópersónuleg fjölbýlishús
þrengja að náttúruunnendum, og
þeir taka sig upp og halda af staö i
leit aö betri samastaö. Á falleg-
um, friösælum staö fyrir utan
borgina hefst Barbafjölskyldan
handa viö húsbyggíngu, og þar
koma sér vel hinir sérstæöu hæfi-
leikar Barbapapanna sem gera
þeim kleift aö breyta um lögun
eftir hentugleikum. Barbapapar
byggja sitt hús eftir eigin höfði,
enginn gæti gert það betur, þvi
sjálfir þekkja þeir best sinar eigin
þarfir. Allt leikur I lyndi. Pétur
og Disa, vinir Barbadýranna,
koma I heimsókn og aðstoöa viö
garöyrkjuna, en allt i einu eru
niöurrifsvélarnar komnar á vett-
vang. Barbapapar bregöast hart
viö, þeir reka skurðgröfurnar á
flótta, og tekst þannig aö koma i
veg fyrir frekari skemmdir á
náttúrunni. Þetta er einföld lýs-
Ing á minnihlutahóp sem á i höggi
viö vélrænt borgarasamfélag, þar
sem kaldranaleikinn hefur náð
undirtökunum, og samskipti fólks
eru I lágmarki.
Bókin „örkin hans Barbapapa”
fjallar aöallega um mengunar-
vandamáliö. Barbapapar setja
upp flóttabúðir fyrir dyr, sem
eru I vanda stödd vegna mengun-
ar, og sum jafnvel aö dauöa kom-
in af eitrun. önnur dýr leita hælis
hjá Barbapöpum sökum ofsókna
veiöimanna, sem vilja ná I feldi
þeirra til að græða á. Barbapapar
reyna allt hvað þeir geta til þess
aö vernda sjálfa sig og dýrin, en
borgin færist sifellt nær flóttabúö-
unum og mengunin verður óbæri-
leg. Barbapapar taka til þess ráös
aö smiöa farkost ekki ósvip
aöan eldflaug, nokkurs konar nú-
tima-örk. örkin flytur Barbapapa
ásamt öllum dýrunum, aö ó-
gleymdum Pétri og DIsu,til ann-
ars hnattar þar sem betra er aö
vera. En fólkiö á jörðinni, sem
getur ekki lengur án súrefnis-
grima verið, saknar dýranna
þegar þau eru farin, og að lokum
taka jaröarbúar sig samán um aö
hreinsa til á jöröinni svo aö dýrin
komi aftur. Ekki liöur á löngu að
ur en öll mengun er horfin og
jörðin aftur orðin eins og vera
ber. Dýrin snúa aftur, og þjóöir
heimsins fagna þeim innilega.
Þýðing og allur frágángur bók-
anna er með ágætum. Þær eru
prentaðar og bundnar I Hollandi.