Þjóðviljinn - 18.12.1986, Blaðsíða 4

___________LEtÐARI_______
Hópferð til hægri
Úrræðaleysi ríkisstjórnarinnar í skattamálum
var gert að umtalsefni í leiðara Þjóðviljans í gær,
þótt aðallega væri fjallað um þær skattatillögur
sem Alþýðubandalagið hefur lagt fram og íhald-
ið vill ekki heyra á minnst; þar á meðal 1200
milljón króna lækkun á skattbyrði einstaklinga.
Ekki var rúm til að fjalla um hinn svonefnda
virðisaukaskatt, sem Þorstein Pálsson langar
svo mjög til að troða upþ á þjóðina, þrátt fyrir
miklar efasemdir fólks í öllum flokkum um ágæti
slíkrar skattheimtu. Meira að segja Sjálfstæðis-
flokkurinn vill ekki sameinast um virðisauka-
skattinn, eins og kemur greinilega fram í grein
sem prófessor Júlíus Sólnes framámaður í
Sjálfstæðisflokknum skrifaði í Morgunblaðið
síðastliðinn þriðjudag.
Prófessor Júlíus segir meðal annars:
„Stefna Sjálfstæðisflokksins í skattamál-
um er horfin. Finnandi vinsamlegast skili
henni til skrifstofu flokksins í Valhöll gegn
góðum fundarlaunum.“ (Leturbr. Þjóðviljinn).
Og prófessorinn heldur áfram: „Eitthvað á
þessa lund datt mér í hug, að þyrfti að auglýsa,
eftir að ég las pistil fjármálaráðherra og for-
manns Sjálfstæðisflokksins í Morgunblaðinu
nýverið, sem átti að vera svar við gagnrýni mína
á virðisaukaskattsbrölt hans. Ef virðisauka-
skatturinn á að skila um 2,5 milljörðum króna
meira í ríkissjóð en núverandi söluskattur, kalla
ég það aukin ríkisumsvif. Ef gjaldendum fjölgar
úr 9.000 til 22.000 þýðir það aukin umsvif. Ef
það að matvara í landinu hækkar að meðal-
talium 10%, þýðir að afkoma heimilanna
verði betri, þá erum við öll komin í undra-
iandið með Lísu.“ (Leturbr. Þjóðviljinn).
Prófessor Júlíus er að vonum óhress yfir
þessum tillögum og málflutningi, og er það í
sjálfu sér gleðiefni fyrir Alþýðubandalagsmenn
að framámenn í Sjálfstæðisflokknum skuli ann-
að veifið vilja láta skynsemina ráða.
Prófessor Júlíus varar síðan mjög við því að
tekið verði hér upp staðgreiðslukerfi skatta eins
og fyrirhugað er frá ársbyrjun 1988, og segist
þekkja galla slíks kerfis frá Danmörku mun bet-
ur en Ásmundur Stefánsson forseti A.S.Í., enda
hafi Ásmundur bara verið námsmaður í Dan-
mörku meðan Júlíus var launþegi. Á þessa
þrætubók skal enginn dómur lagður, enda er
það fyrst og fremst niðurlag greinar Júlíusar
sem fangar athygli lesandans. Þar setur hann
fram þær niðurstöður sem hann kemst að eftir
að hafa skoðað stefnu eða stefnuleysi síns eigin
flokks, Sjálfstæðisflokksins, í skattamálum.
Júlíus Sólnes segir: „Ef ekki verður nein
breyting á, er kominn tími til fyrir alvarlega hugs-
andi menn, sem ekki aðhyllast öfgastefnur til
vinstri, og vilja láta atvinnulífið og peningamálin
þróast í friði fyrir afskiptum stjórnmálamann-
anna, að snúa bökum saman. Mynda nýja
breiðfylkingu borgaralegs afls, sem veitir
Sjálfstæðisflokknum aðhald frá hægri.“
Þetta er þungur áfellisdómur. Og þær niður-
stöður prófessorsins, að stefna Sjálfstæðis-
flokksins í skattamálum sé hvergi sjáanleg, eru
réttar. Hins verkar kunna þær ályktanir sem
hann dregur af niðurstöðunum að orka tvímæl-
is. Það eru ekki allir á einu máli um, að það sem
þessa þjóð skorti fyrst og fremst sé ennþá meira
íhald og þvergirðingslegri frjálshyggja.
En hver veit nema prófessorinn geri alvöru úr
orðum sínum og stofni hér íhaldsflokk, sem þor-
ir að segja upphátt það sem okkar gamla íhald
hugsar.
En áður en prófessor Júlíus boðar til stofn-
fundar ætti hann að taka til alvarlegrar íhugun-
ar, hvort ekki væri meiri hagsýni að taka þátt í
þeirri hópferð til hægri, sem Jón og Jón skipu-
leggja um þesar mundir á vegum Alþýðuflokks-
ins. Skoðanakannanir sýna að margir góðir
íhaldsmenn eru búnir að láta bóka sig í þá hóp-
ferð, sem raunar er þegar hafin og komin svo
langt á leið, að Steingrímur Hermannsson for-
sætisráðherra sagði í sjónvarpsviðtali, að Al-
þýðuflokkurinn væri tvímælalaust kominn
hægra megin við Framsóknarflokkinn, sem
flestum finnst þó vera visnaður vinstra megin.
Auðvitað væri það langeinfaldast fyrir próf-
essorinn að taka þátt í margauglýstri hópferð
Alþýðuflokksins til hægri, því að það kann að
verða hægar sagt en gert að stofna nýjan flokk á
íslandi, sem standi lengra til hægri en bæði Litla
íhaldið og Stóra íhaldið.
-Þráinn
KUPPT OG SKORIÐ
Hvað kosta
framfarirnar?
Á síöastliönum mánuðum hef-
ur öll umræða í sovéskum blöð-
um orðið miklu opinskárri og
hvassari en menn hafa átt að
venjast. Mikilvægur áfangi í þess-
ari þróun til opnari umræðu er
framlag ýmissa ágætra manna,
ekki síst rithöfunda, til umræð-
unnar um náttúruvernd, mengun
og háskann af svonefndri
friðsamlegri nýtingu kjarnork-
unnar.
Lengst hafa menn átt því að
venjast í sovéskum greinaskrifum
jafnt sem skáldsagnagerð, að
tæknilegar framfarir eru taidar af
hinu góða fyrirvaralaust. Þau
tímaskeið hafa alllöng orðið sem
einkenndust beinlínis af tækni-
dýrkun. En á seinni misserum
hafa þessi viðhorf verið á undan-
haldi fyrir skrifum ýmissa rithöf-
unda, sem hafa með vaxandi
þunga spurt að því, hvað framfar-
ir í raúninni eru og hvað þær
mega kosta. Þekktastur þeirra er
rithöfundur frá Síbiríu, Valentín
Raspútin. Hann hefur m.a. skrif-
að ágæta skáldsögu sem lýsir síð-
ustu mánuðum þorps eins, sem
stendur á eyju í stórfljóti í Síbiríu
og á að fara undir vatn, því verið
er að reisa gífurlega rafstöð við
fljótið.
Raspútin sendir hvöss
skeyti hinni bláeygu og fyrir-
hyggjulausu tæknihyggju í þess-
ari sögu - samúð hans er bersýni-
lega öll með gamla fólkinu í pláss-
inu sem „vill ekki fara“, vill ekki
slíta þá strengi sem tengir það við
gróna lífshætti og grafir forfeðr-
anna og setjast að í nýbyggð, sem
hönnuð er með reglustikum en
tekur lítt mið af lifandi þörfum
fólks.
Sovésk
náttúruvernd
Raspútin hefur árum saman
barist gegn því að efnaiðnaður
risi á bökkum Bækalvatnsins í Sí-
biríu, sem er hið mesta náttúru-
undur, heimkynni sjaldgæfra teg-
unda og reyndar stærsta fersk-
vatnsbirgðastöð í heimi. Lengi
hafði hann ekki erindi sem erfiði
- mikil sellulósaverksmiðja var
reist við Bækalvatn og þaðan hef-
ur um skeið streymt eitraður úr-
gangur, sem hefur þegar valdið
miklu tjóni. En nú er viðleitni
Raspútins og fleiri loks farin að
bera árangur. Hann var fyrir
nokkru skipaður í sérstaka nefnd
sem fjallar um mengunina í
Bækalvatni. Nefndin lagði fram
tillögur sínar í ágúst leið. Hún
lagði það meðal annars til að sell-
ulósaverksmiðjunni verði lokað
og önnur verksmiðja, sem nýlega
er komin í gang, verði látin taka
upp nýjan og öruggari tæknibún-
að.
Þetta er þó ekki nema tæplega
hálfur sigur, segir Raspútin í við-
tali við danska blaðið Informati-
on fyrir skömmu, en hann kom í
heimsókn til Danmerkur til að
kynna sér náttúruverndarmál á
Norðurlöndum. Því verksmiðj-
unni háskalegu verður ekki lokað
fyrr en eftir sjö ár og það er
langur tími fyrir Bækalvatn.
Raspútin nefndi annan sigur
sinn og annarra umhverfisvernd-
armanna. Um árabil hafa fram-
kvæmdaglaðir menn boðað það
fagnaðarerindi, að loka skuli
með miklum stíflum fyrir streymi
Valentín Raspútin: Mér finnst ekki lengur ástæða til að gera ráð fyrir því að
sérfræðingarnir viti hvað þeir eru að gera...
ýmissa mikilla fljóta sem renna til
norðurs og snúa vatni þeirra
suður á bóginn. Raspútin og fleiri
hafa barist gegn svo róttækri
íhlutun í náttúrunnar gangvirki -
og loks gerðist það í haust, að
miðstjóm Kommúnistaflokksins
ákvað að hætta við slíkar fram-
kvæmdir og fella niður fjár-
veitingar til rannsókna á þessu
sviði.
Engin
hreyfing enn
Um stöðu þessara mála í So-
vétríkjunum nú segir Raspútin:
„Sá er munur á okkur og Vest-
urlöndum að hjá okkur er ekki
um neina fjöldahreyfingu að
rœða. Það er engin hefð fyrir
fjöldaafskiptum afslíkum málum
hjá okkur, en nú viljum við sem
rithöfundar og listamenn leitast
við að vekja almenningsálitið.
Við munum ekki treysta á eigin
krafta eingöngu“...
Raspútin sagði að engin „hefð“
væri fyrir sjálfstæðri fjöldahreyf-
ingu um slík mál - og þetta er
skýringin:
,Áður var þess enginn kostur
að segja skoðun sína, en nú getur
enginn komið í veg fyrir það. Ég
veit ekki hvort ég getfengið skoð-
anir mínar á prent, en ég get altént
rœtt hana upphátt og það œtla ég
að gera. “
Gegn
kjarnorku
Raspútin minnir á það, að það
sem hann skrifaði um Bækalvatn-
ið hafi komist á prent - enda hafi
hann verið orðinn vel sérfróður
um þau mál. Hann efast hins veg-
ar um að það sem hann vill nú
segja um kjarnorkuframleiðslu
komist á prent.
Tsjernobylslysið, segir Rasp-
útin, hafði mikil áhrif á mig.
Flestir landar mínir líta svo á, að
ekki verði komist af án kjarn-
orku, og svarið við Tsjernobyl-
slysinu sé að auka eftirlit og bæta
tæknibúnað. En ég, segir hann er
á annarri skoðun. Kjarnorkan er
blátt áfram hættuleg og verður
hættuleg:
„Hingað til hefi ég haft til-
hneigingu til að líta svo á að sér-
frœðingar hlytu að vita hvað þeir
gera. En upp á síðkastið efast ég œ
meira um að svo sé... “ ÁB
þJOÐVILJINN
Málgagn sósíalisma, þjóðfrelsis
og verkalýðshreyfingar
Útgefandi: Útgáfufélag Þjóðviljans.
Ritstjórar: Ámi Bergmann, Þráinn Bertelsson, össur
Skarphéðinsson.
Fréttast jóri: Lúðvík Geirsson.
Blaðamenn: Garðar Guðjónsson, Ingólfur Hjörleifsson, Kristín
Ólafsdóttir, Magnús H. Gíslason, MörðurÁrnason, ÓlafurGíslason,
SigurðurÁ. Friðþjófsson, Valþór Hlöðversson, Vilborg Davíðsdóttir,
Víðir Sigurðsson (íþróttir), Yngvi Kjartansson (Akureyri).
Handrlta- og prófarkalesarar: Andrea Jónsdóttir, Elías Mar.
Ljósmyndarar: Einar Ólason, Sigurður Mar Halldórsson.
Útlftstelknarar: Sævar Guðbjömsson, Garðar Sigvaldason.
Framkvæmdastjóri: Guðrún Guðmundsdóttir.
Skrlfatofustjóri: Jóhannes Harðarson.
Skrifstofa: Guðrún Guðvarðardóttir, Magnús Loftsson.
Auglyslngastjóri: Sigríður Hanna Sigurbjömsdóttir.
Auglýsingar: Ásdís Kristinsdóttir, Guðbergur Þorvaldsson, Olga
Clausen, Guðmunda Kristinsdóttir.
Símvarsla: Katrín Anna Lund, Sigríður Kristjánsdóttir.
Húsmóðlr: Ólöf Húnfjörð.
Bílstjóri: Jóna Sigurdórsdóttir.
Afgrelð8lu8tjórl: Hörður Oddfríðarson.
Afgreiðsla: Bára Sigurðardóttir, Kristín Pétursdóttir.
Innheimtumenn: Brynjólfur Vilhjálmsson, ólafur Bjömsson.
Útkeyrsla, afgreiðsla, ritstjórn:
Sfðumúla6, Reykjavík, síml681333.
Auglýsingar: Síðumúla 6, símar 681331 og 681310.
Umbrotog setning: Prentsmiðja Þjóðviljans hf.
Prentun: Blaðaprent hf.
Verð f lausasölu: 50 kr.
Helgarblöð:55 kr.
Áskriftarverð á mánuði: 500 kr.
4 SÍÐA - ÞJÓÐVILJINN Flmmtudagur 18. desember 1986