Dagblaðið Vísir - DV - 28.02.2003, Blaðsíða 17

Ásta
Möller
alþingismaöur
Kjallari
Útgáfufólag: Útgáfufélagiö DV ehf.
Framkvæmdastjóri: Örn Valdimarsson
A&alritstjóri: Óli Björn Kárason
Ritstjóri: Sigmundur Ernir Rúnarsson
A&sto&arritstjóri: Jónas Haraldsson
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaöaafgreiösla, áskrift:
Skaftahlíö 24,105 Rvík, sími: 550 5000
Fax: Auglýsingar: 550 5727 - Ritstjórn: 550 5020 - Aðrar deildir: 550 5749
Ritstjórn: ritstjorn@dv.is - Auglýsingar: auglysingar@dv.is. - Dreifing: dreifing@dv.is
Akureyri: Kaupvangsstræti 1, sími: 462 5000, fax: 462 5001
Setning og umbrot: Útgáfufélagiö DV ehf.
Plötugerö og prentun: Árvakur hf.
DV áskilur sér rétt til aö birta aðsent efni blaðsins I stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
DV greiöir ekki viömælendum fyrir viðtöl við þá eöa fyrir myndbirtingar af þeim.
Glœsilegur árangur
Rekstrarárangur Flugleiða hf. á
liðnu ári er stórglæsilegur svo ekki
séu notuð sterkari orð. Árangurinn
er raunar enn glæsilegri þegar haft
er í huga að ytra umhverfi á alþjóð-
legum vettvangi hefur ekki verið
flugfélögum hagstætt. Mörg af
stærstu og þekktustu flugfélögum
heims glíma við mikinn vanda í rekstri og eru í fjárhagskröggum
- sum eru á barmi gjaldþrots.
Viðsnúningurinn í rekstri Flugleiða milli ára er með ólíkind-
um en afkoma af reglulegri starfsemi batnaði um hvorki meira
né minna en 5.500 milljónir króna. Þetta þýðir að stjórnendum og
starfsfólki félagsins tókst á liðnu ári að bæta afkomuna um 15
milljónir á hverjum einasta degi ársins - geri aðrir betur. Fyrir
skatta nam hagnaður af reglulegri starfsemi 3.347 milljónum
króna og eftir skatta 2.611 milljónum.
Sigurður Helgason, forstjóri Flugleiða, segir í yfirlýsingu að
verið sé að uppskera eftir áralangt erfiði: „Starfsfólk Flugleiða
hefur verið samhent í þeim breytingum sem gera þurfti á starf-
seminni. Þessi mikli rekstrarbati skiptir miklu fyrir hluthafa og
okkur starfsfólkið og leggur traustari grunn fyrir framtíð félags-
ins.“
Mat forstjórans er rétt en félagið hefur gengið í gegnum rót-
tækar skipulagsbreytingar á undanfómum misserum sem hafa
miðað að því að skila betri rekstrarárangri og gera félagið sam-
keppnishæfara á erfiðum alþjóðlegum samkeppnismarkaði. En
sterkari staða og góður árangur í rekstri er ekki aðeins mikil-
vægur fyrir hluthafa og starfsmenn Flugleiða heldur einnig fyrir
landsmenn alla. Seint verður hægt að meta að fullu mikilvægi
þess að öflugt flugfélag haldi uppi reglulegum og tíðum ferðum
milli íslands og annarra landa. Öflugar flugsamgöngur em spum-
ing um það hvort íslendingar ætla sér að taka þátt í samfélagi
þjóðanna í viðskiptum og menningu.
Flugleiðir hafa oft þurft að sitja undir harðri gagnrýni á opin-
berum vettvangi og þá ekki síst í ritstjómargreinum DV. En þeg-
ar vel er gert er vert að vekja á því athygli og hrósa. Fjölmiðlar,
ekki síst þeir sem hafa burði og þor til að stunda gagnrýna blaða-
mennsku, em gjarnir á að gleyma hinu jákvæða - horfa fram hjá
árangri. Það er helst í íþróttum sem fjölmiðlungar em ósparir á
hrósið og em tilbúnir að lofsyngja sigra og velgengni. Hið sama
á því miður ekki alltaf við um viðskipti.
Vert er að óska starfsfólki Flugleiða til hamingju með árang-
urinn en þó ekki síst forstjóranum og Herði Sigurgestssyni,
stjórnarformanni félagsins. Hluthafar Flugleiða geta mætt kátir á
aðalfund félagsins í komandi mánuði. Ekki aðeins eiga þeir von
á að fá greiddan 17% arð vegna liðins árs heldur hafa þeir notið
þess að markaðsvirði hlutbréfa þeirra hefur meira en þrefaldast
frá byrjun liðins árs.
Starfsmenn fá umbun
Stjórn Flugleiða samþykkti á fundi í gær að færa hverjum
starfsmanni hlutabréf í Flugleiðum að markaðsvirði 50 þúsund
krónur. Alls njóta um tvö þúsund starfsmenn þessa kaupauka og
er heildarverðmæti hlutabréfanna um 100 milljónir króna miðað
við markaðsvirði félagsins um síðustu áramót.
Kaupaukar af þessu tagi eru til marks um breytta hugmynda-
fræði meðal stjórnenda og eigenda íslenskra fyrirtækja. Hug-
myndafræðin er einfóld, sanngjörn og til fyrirmyndar: Þegar vel
gengur eiga starfsmenn fyrirtækja að njóta þess í formi hærri
launa og/eða kaupauka.
Byltingin sem orðið hefur á undanförnum árum á íslenskum
fjármálamarkaði hefur lagt grunninn að þessum breytingum.
Kaupaukar almennra starfsmanna er aðeins enn ein sönnun þess
hvernig almenningur hefur fengið að njóta aukins frelsis sem aft-
urhaldssamir stjórnmálamenn kalla grimma markaðshyggju.
Óli Björn Kárason
“h
FÖSTUDAGUR 28. FEBRÚAR 2003 FÖSTUDAGUR 28. FEBRÚAR 2003 17
Skoðun
Þolir ístensk náttúra
fleipl (erðamenr?
Evrópaon
arinnar frá 1999 um ástand vin-
sælla fer,ðamannastaöa segir m.a.:
„Aðstaða og aðgengi ferðamanna
að helstu náttúruperlum landsins
eru víða hvar í mjög bágu ástandi.
Þar sem svæðin hafa ekki verið
skipulögð og undirbúin fyrir ferða-
menn hafa þau látið á sjá vegna
átroðnings. Víða þarf að grípa til
aðgerða strax ef koma á í veg fyrir
eyðileggingu."
Skýrsluhöfundar gera eftirfar-
andi lýsingu á ástandi ferða-
mannastaða að sinni: „Víða skort-
ir þætti sem nútíma ferðamanna-
staðir þurfa að hafa, s.s. þjónustu-
hús, snyrtiaðstööu, rotþrær, vatns-
öflun, stígagerð, göngubrýr, vega-
bætur, bílastæði, merkingar, sorp-
hirðu og uppgræðslu.“
Auka þarf fjármuni
Þrátt fyrir að umtalsverðu fjár-
magni hafi verið varið til uppbygg-
ingar til móttöku ferðamanna á
vinsælum ferðamannastöðum á
síðustu árum er ljóst að frekara
fjár er þörf til að taka á móti aukn-
um fjölda ferðamanna og vemda
um leið íslenska náttúru. Að öðr-
um kosti mun land láta meira á sjá
en orðið hefur, sem leiðir fljótt til
minni virðingar fyrir umhverfinu
og verri umgengni.
Skoðun OECD
OECD gerði á árinu 2001 úttekt á
stöðu og þróun umhverfismála á ís-
landi. Þar er m.a. bent á neikvæðar
afleiðingar mikillar fjölgunar ferða-
manna á náttúru landsins. Stofiiun-
in bendir stjórnvöldum á að beita
nytjagreiðslureglunni í ferðaþjón-
ustu, þ.e. að krefja þá sem nýta sér
þjónustu og aðstöðu á þessum
svæðum um þjónustugjald til að
standa undir kostnaði við rekstur
og framkvæmdum til að vemda
náttúmna.
Þjónustugjald
Nýlega mælti ég fyrir þingsálykt-
unartillögu á Alþingi þar sem um-
hverfisráðherra er falið að hefja
undirbúning að innheimtu sérstaks
þjónustugjalds á fjölsóttum náttúru-
verndarsvæðum, en lagaheimild er
fyrir því. Þjónustugjaldið myndi
standa undir uppbyggingu og þjón-
ustu á þessum svæðum.
Umræða um slíkt þjónustugjald
hefur verið fremur neikvæð hér á
landi, þrátt fyrir að það sé megin-
reglan erlendis. Þó hef ég merkt
breytta afstöðu hagsmunaaðila til
málsins upp á síðkastið, sem hafa
nú opnað á slíkar hugmyndir.
Ekki „góngjald“
Augljóslega yrði þjónustugjald
einungis tekið upp á þeim stöðum
þar sem það er hagkvæmt af land-
fræðilegum ástæðum og fjöldi
ferðamanna stendur undir inn-
heimtukostnaði. Miklar kröfur um
öryggi, aðstöðu og þjónustu þarf að
gera til slíkra staða, m.a. vegna
fjölda ferðamanna. Hins vegar vil
ég taka fram að ég tel að þjóögarð-
urinn á Þingvöllum eigi ávallt að
vera undanskilinn þjónustugjaldi,
vegna sérstöðu hans meðal þjóðar-
innar. Ég legg áherslu á að ekki er
um að ræða aðgangseyri til að
horfa á náttúruna, sem sumir kalla
„góngjald", heldur gjald sem stend-
ur undir tiltekinni þjónustu.
Það eru hagsmunir ferðaþjón-
ustrmnar, íslenskrar náttúru og
þjóðarinnar allrar að staðinn sé
vörður um fjölsótt náttúruvernd-
arsvæði. Fjármagn til uppbygging-
ar aðstöðu óg þjónustu fyrir ferða-
menn hefur ekki verið nægilegt en
hóflegt þjónustugjald gæti gert
gæfumuninn.
„Augljóslega yrði þjónustugjald einungis tekið upp á
þeim stöðum þar sem það er hagkvœmt af landfræði-
legum ástœðum og fjöldi ferðamanna stendur undir
innheimtukostnaði. “
Unna folkið,
Inskjörm
Ég hef engan hitt sem viðurkennir ekki að matar-
verð, bœði á íslandi og í Noregi, myndi lœkka ef
ríkin gerðust fullgildir aðilar að Evrópusamband-
inu. Lífskjör fjölskyldna, þar sem matarinnkaup
vega þungt, myndu því ótvírœtt batna, ef ísland
yrði hluti af Evrópusambandinu.
lán með öllu er óheyrilega dýrt.
Vextir eru miklu lægri í Evrópu-
sambandinu. Þar er það allt önnur
og jákvæðari lífsreynsla fyrir imgt
fólk og barnafjölskyldur að koma
sér þaki yfir höfuðið.
Aðild íslendinga að Evrópusam-
bandinu er því líkleg til að stór-
bæta stöðu þeirra sem eru að basla
við að koma upp húsnæði fyrir fjöl-
skyldu sína. Vextir myndu stór-
lækka. Líf ungs fjölskyldufólks,
sem þarf aö vaka og vinna til að
standa skil á endalausum húsnæð-
isskuldum, myndi breytast til batn-
aðar. Kaupmáttur og lífsgæði
myndu vaxa að sama skapi.
Engum blandast því hugur um
að barnafólk hefði líklega drjúgan
ávinning af því að ísland gengi í
Evrópusambandið. Evrópskt mat-
arverð og evrópskir vextir myndu
létta mjög lífsbaráttuna. Þá er ótal-
inn annar ávinningur sem af aðild-
inni hlýst. Fyrir barnafólk á ís-
landi er Evrópa spurning um lífs-
kjör.
40 milljarða evruávinningur
Evran er forsenda þess að ís-
lenskt atvinnulíf haldi sömu hæfni
til samkeppni viö erlend fyrirtæki
og það hefur nú. Evran dregur úr
skiptikostnaði, gerir kleift fyrir
hvern sem er að bera saman verð í
ólíkum löndum og skapar þannig
þrýsting á að lækka verðbólgu.
Ávinningurinn af því að taka
upp evruna er því mikill og birtist
á mörgum sviðum. Samtök iðnað-
arins hafa reiknað hann út. Niður-
staða þeirra er að ávinningur ís-
lendinga af því að taka upp evruna
yrði í kringum 44 milljarða króna.
Hugsanlega þurfa íslendingar að
greiða fast að 4-5 milljörðum fyrir
þátttökuna árlega. Hreinn ávinn-
ingur af því að taka upp evruna
væri því um 40 milljarðar.
íslendingar geta hins vegar ekki x*
tekið upp evruna nema þeir verði
aðilar að Evrópusambandinu. Þetta
er eitt af því sem mælir hvað sterk-
legast með því að við íhugum vel
hvort það sé ekki heilladrjúgt að ís-
land verði í framtíðinni hluti af
ESB. Forsenda aðildar er þó vita-
skuld að yfirráð okkar yfir flski-
miðunum verði tryggð í samning-
um.
Unga fólkiö og Evrópa
Frá mínum sjónarhóli séð snýst ^
Evrópa um aukinn kaupmátt, bætt
lífsgæði og bætt samfélag. Aðild að
Evrópusambandinu er spurning
um betra líf fyrir barnafólk og
raunar allt ungt fólk. Stjórnmál
snúast um að bæta lífsgæði. Þaö er
meginkjaminn í skýrri og svika-
lausri Evrópustefnu Samfylkingar-
innar.
Ferðaiög innlendra og er-
lendra ferðamanna um ís-
land aukast ár frá ári. Um
300 þúsund erlendir
ferðamenn sækja nú land-
ið heim og áætlað er að
þeir verði um hálf milljón
árið 2020. íslensk nátt-
úra er meginaðdráttar-
aflið. - En þolir íslensk
náttúra ágang svo margra
ferðamanna á viðkvæm
svæði?
í skýrslu Ferðamálaráðs, Nátt-
úruverndar ríkisins og Vegagerð-
leiðis líkleg til að bæta hag ungs
fólks sérstaklega því hún ýtir und-
ir erlendar fjárfestingar og þar með
fjölbreytni í atvinnulífinu. Um
þetta snýst Evrópustefna Samfylk-
ingarinnar. Hún snýst um aukin
lífsgæði. Spurningin um Evrópu
snýst um lífskjör.
Evrópuverð á matvæii
Hvergi í Evrópu þurfa bamafjöl-
skyldur að greiða eins gríðarlega
hátt verð fyrir matvæli og á Is-
landi. Verð á matvælum er 69%
hærra á íslandi en í Evrópusam-
bandinu skv. gögnum norsku Hag-
stofunnar frá árinu 2000. í Noregi
var verðið 62% hærra skv. sömu
gögnum. Þessar upplýsingar koma
fram í greinargerð sem fylgdi frá-
bærri þingsályktunartillögu Rann-
veigar Guðmundsdóttur, þing-
manns Samfylkingarinnar. Tillag-
an miðaðist að þvi að grafast fyrir
um orsakir hás matarverðs á ís-
landi og er liður i stefnu Samfylk-
ingarinnar um að lækka matarverð
á íslandi.
Ég hef engan hitt sem viðurkenn-
ir ekki að matarverð, bæði á ís-
landi og í Noregi, myndi lækka ef
ríkin gerðust fullgildir aðilar að
Evrópusambandinu. Lífskjör íjöl-
skyldna, þar sem matarinnkaup
vega þungt, myndu því ótvírætt
batna ef ísland yrði hluti af Evr-
ópusambandinu.
Evrópuvextir á húsnæðislán
Barnafólk þekkir best á eigin
skinni hversu mikill kostnaður
fylgir því að taka bankalán til að
brúa bil tekna og fjárútláta, til
dæmis vegna húsnæðiskaupa. ís-
lenskir bankavextir eru meðal
þeirra langhæstu í Evrópu. Ofan á
vextina er smurt tómat og sinnepi
í formi hvers kyns gjalda svo að
Það kostar að fæða og klæða
börnin. Og matur er feikilega dýr á
íslandi eins og allar barnaijölskyld-
ur vita. Kostnaður við að koma sér
upp þaki yfir höfuðið er líka
óheyrilega mikill fyrir þá sem
neyðast til að slá lán í bönkum til
að ná endum saman við húsakaup.
Allar íslenskar barnafjölskyldur
þekkja vaxtabyrðina í bönkunum.
Þær neyðast til að borga hæstu
vexti sem þekkjast vítt um lönd.
Það hjálpar ekki þegar stjómvöld
skerða barnabætur um meira en
ellefu milljarða á aðeins einu kjör-
tímabili eins og núverandi ríkis-
stjóm hefur gert. Ætli loforðið um
bamakortin sé ekki þaulsviknasta
kosningaloforð frá upphafi íslands-
sögunnar?
Hlutverk okkar stjórnmála-
manna er að skapa umhverfi sem
bætir lífsgæði borgaranna. Fyrir
imgt fólk, og barnafólk sérstaklega,
skiptir miklu máli að lækka matar-
verð hressilega og lækka vexti af
lánum. Upptaka evrunnar er sömu-
Ossur
Skarphé&insson
formaöur
Samfylkingarinnar
Dásamlegasti hluti ævinn-
ar er þegar fólk er ungt
og í óðaönn að koma sér
upp fjölskyldu. En barna-
fólk veit af eigin raun
hvað það getur verið dýrt
að sjá fjölskyldu farborða.
Sandkom
Kosningastjóri í fréttaskrifiim
Á flokksstjómar-
fundi Samfylkingar-
innar í Borgamesi fyr-
ir þremur vikum vora
meðal annars mættir
þeir kosningastjórar
flokksins sem ráðnir
hafa verið. Þetta eru Sigurður Þór
Salvarsson, fyrrverandi forstöðumað-
ur svæðisútvarps RÚV á Norður-
landi; Ingvar Sverrisson sem m.a. sit-
ur í stjóm íþrótta- og tómstundaráðs
fýrir Reykjavíkurlistann; Sigrún
Jónsdóttir, bæjarfulltrúi í Kópavogi;
og Þröstur Emilsson, blaðamaður á
Fréttablaðinu, sem stýrir baráttunni
í Suðvesturkjördæmi.
Þröstur sinnti flokksþingi Fram-
sóknarflokksins um síðustu helgi og
skrifaði um það fréttir í Fréttablaðið
en er nú hættur á blaðinu og hefur
snúið sér alfarið að nýju starfi.
Vinstri hœgri snú ekki fram
Snorri Ásmundsson, formaður
stjórnmálaaflsins Vinstri hægri snú
Ummæli
Afstaða skýrð
„Ég tel að vopnuð árás á írak
núna komi ekki til greina. Ég sagði
hins vegar að sem almennt prinsipp
þá afskrifaði ég ekki undir öllum
kringumstæðum beitingu vopna.“
Ögmundur Jónasson í umræöum.um
utanríkismál á Alþingi í gær.
Hæpin skólaganga út í loltið
„[...] viö höfum bjargast með dugn-
aöi á sviði hefðbundinna atvinnu-
greina, sjómennsku og landbúnaðar.
í þeim eru bjargvættir erfðanna. Aðr-
ar greinar eru lítið annað en slök af-
leiðing af þeirri blindu sem við köll-
sandkorn@dv.is
- sem hann nefnir sjálfur „bleika
hjartað" - hefur gefið út yfirlýsingu
um að hann verði því miður að af-
þakka stöðu forsætisráöherra að
þessu sinni vegna
anna, þrátt fyrir
mikla „pressu" á sig
að taka þátt í kosning-
unum í vor. Hann tel-
ur sig greinilega eiga
fullt erindi og segir aö
hann sjálfur, Davíð og Ingibjörg Sól-
rún eigi margt sameiginlegt fyrir
utan að þrá völd. Hann segist lengi
hafa haft dálæti á Davíð en hann hafi
sýnt þreytumerki að undanfórnu,
„enda mikil streita sem fylgir því að
vera forsætisráðherra." En vegna
anna verður ekkert úr framboði, auk
þess sem hreyfingin hafi ekki f]ár-
magn til þess aö taka þátt í lýðræðis-
legum kosningum. Snorri segist þó
treysta kjósendum til að kjósa rétt í
vor: „Bleika hjartað slær og sér um
að bláa höndin, græna nefið og
rauðu eyrun fái þá næringu sem til
þarf.“
um menntun en virð-
ist stundum vera
hæpin skólaganga út
i loftið fremur en
hún hafi að mark-
miði annað en það að
telja sér trú um að
hún skapi
„mannauð" eins og
sagt er í ræðum. Þessi mannauður
menntunarinnar gerir lítið annað á
sviði atvinnumála en láta nýstofnuð
fyrirtæki, lofsungin í fjölmiðlum,
fara á hausinn i veruleikanum."
Guöbergur Bergsson á vef
JPV útgáfu.