Dagblaðið - 17.12.1979, Blaðsíða 19

DAGBLAÐIÐ. MÁNUDAGUR 17. DESEMBER 1979.
LOF VINNANDI
HÖNDUM
Anton Helgi Jónsson:
Dropi úr síðustu skúr
Mál og menning 1979, 59 bls.
Maður verður svo s;eil og glaður
þegar ungu skáldin sanna að þau
kunni að lala — og yrkja. Alll frá þvi
ég las Heinislyslarsálrna Anions
Helga i timariii Máls og menningar i
l'yrra nef cg hlakkað lil næslu Ijóða-
bókar hans. (Hin l'yrri var „Uiulir
regnboga”, Ijóð, 1974.)
Hugstæð er
mér kýrin...
Nú er hún komin, nyja bókin,
,,l)ropi úr síðuslu skúr", vel og
snyrtilega útgcfin al' Máli og
menningu. Fremsi i bókinni cr þelta
nafnlaust Ijóð sem endar svo:
Huppa l'rá kluflum blessuð
nvljaskepnan
á básinn þinn kcmsl aldrci
vængjað hross.
Ó, skáldkýrin snjalla
já, þú skalt vera skáldkvrin
mín snjalla.
Við lyrsla leslur sýndisl
mér höfundur vera hér með óharl'a
hógværð gagnvarl skáldskaparlislinni.
fn að leslri bókar loknum sési belur
hvað hann er að fara — enda óþarfi
að l'ara i grafgötur um það, svo skýrl
sem jsaðer lckið fram í kvæðinu,.
I'ella er sicfnuyfirlýsing i aiula
upplýsingar áljándu aldar rammlega
tengd nýraunsæi liðandi stundar.
Pcgasusi er hafnað og öllu háfleygu
orðaskaki rómanlíkur. Nylsemin
ol'ai öllu, borin uppi af hnyttni og
skynsemi.
Vegna hagsmuna
ræðaranna...
Heimslystasrsálmar heiiir fyrsli
kal'li bókarinnar af fjórum, og eru
cins og nal'nið bendir til umvöndunar
og kcnnslukvæði i núlimabúningi.
Það er makalaust hve Antoni Helga
lekst að selja sanran góð kvæði i
anda þessarar slefnu, t.d. í öðrum
sálmi þar sem hann filósoferar um
letina. Þar standa jressar linur:
Hóglega bera sig latir
■ el'lir björginni
hæglcga verða óhófssamir
bjargar|nirl'i.
Og sannlcga sannlega segi
cg yður
meðan ekki cr sigll vegna
hagsnrunaræðaranna
er lelin
er lelin lclin dyggð.
Annar hlulinn nefnist I as;elda
I rón. Það cru Ijóð orl á fcrð um
hringveginn og bcra hcili hinna ýmsu
viðkonuistaða. Finn jivirra er Hval-
I jörður. LJr j>vi kvæði cr jiclla:
Með ugg í brjósti einatt
lil ég Hvalfjörð.
Þar vafra draugar um hálsa
i tjörnum leynasl skrimsl.
Tíðum cru skipakomur bcndlaðar
við dauðann
og hvergi var dyggilegar ori
um cynrd og pisl.
I jiyrpingu húka braggarnir
á lillum sandi
l yrirsögn nýrrar jslandssögu.
Siðfcrðisástandi jieirra
scm reislu
ber slillinn ennjiá vilni.
Bók
menntir
Rannveig Ágústsdóttir
Þriðji þállur ber nalnið Mánudag-
ar og kvcður skáldið jiar um daglegl
lif jijóðarinnar, brauðstril og ulan-
rikispóliiik. í fjórða hlula
hókarinnar, sem nelnist Þjóðvísur.er
m.a. Ijóðið „Nýslefnuskáldið og
kisa". bráðlyndið kvæði og
beinskeyll. Þar er jiella erindi:
Nýslel nuskáldið er rótlaus karl
uiangarðs við lifsundrin
leilar uppbólar i skáldskap.
Fær hriðir af öfund
jiegar kisa cr alliaf að gjóia.
Tvöfalt
líf Ijóðsins
Það dylst ekki að Anton Helgi cr
vel lesinn i bókmenntum og sögu
jijóðarinnar. Mörg Ijóðanna og
næslum allur kaflinn Farsælda Frón
byggisl á vísunum til sögu okkar og
mcnningar og eru þvi tvöföld i
roðinu, óskiljanleg þeim sem ekki
kannast við það sem visað cr lil.
Skoðum l.d. lióðið ..Hvalfjörð" hér
að traman. Þ.ið u ...ualilið þeim,
sem ekki viia að ■■ trli dauði er lalinn
hafa borisi hingað ui með skipi sem
lók land i Hvalfirði, að llsalfjörður
var á slriðsárunum og er enn
skipalægi kalbáia, að Hallgrimur
Pélursson bjó i Hvalfirði og orli þar
Passíusálmana, að ameríski hcrinn
reisti bækistöð á sandcyrinni undir
Þyrli o.s.frv., o.s.frv. Höfundur
selur nútima sögu okkar i samhengi
við fortiðina.
Kvæðið ,,F.g vil vrkja" lckur fvrir
þella dularfulla fyrirbrigði Ijóðsins
— að visu út fyrir sjálll sig og lifa
ivöföldu lili efvið þekkjum það sem
t isaðcr lil. Niðurlag þcss er svona:
I g vil vrkja naln þilt
ogmill ogplúsámilli
það verður besta Ijóðið
skilið lil fulls og skynjað
af cinni þér.
Aðra mun tæplega gruna
til hvcrs cr vísað.
Anton Helgi er raunsær og
fyndinn, lcikur sér að mcrkingu orða
og gcfur þcim nýja vidd. I jóðin ern
órímuðcn búa ylir slerkri hrvnjandi.
I kvæðum sinum syngur hann lof
vinnandi höndum. Fg sé ekki heint
en hér sé kominn I ggerl Ola,’»son
la 1980.
Anlon llelgi Jónsson.
Þegar gullaldartung-
an fékk taugafall
Bjami Bernharður:
Ljóðför ó hendur grósteini
Útgáfa höfundar 1979, ReykjavBt, 30 bls.
og
Blór pýramidi
Útgáfa höfundar 1979, Reykjavík, 22. bls.
Ljóðakverin tvö, Blár pýramidi og
I.jóðför á hendur grásleini, lilheyra
þeiri tegund bókmennta, sem verða
útundan hjá bókaforlögunum. erti
gefnar úl á koslnað höfunda og mesl-
megnis dreift af þeim sjálfum á
götum og kaffihúsum. Sumar liggja
þó frammi í bókabúðum, þar á
meðal þessar Ivær bækur.
Motto eða inngangsorð ,,Bláa
pýramídans” eru svo:
blár pýramidi er jökull
við mynni flóans
blár pýramídi anzar ekki
úrkynjaðri hefð
blár pýramídi er garður áleið
ýtum hurðir töframannsins
ekki hafa enn öll sund
lokast i hruna
Kraftur í
galdrinum
Þar höfum við það — hér verður
gcngið á gamlar hefðir og þær
hnoðaðar niður, limi lil kominn, eða
hvað? í minu ungdæmi (eins og
kellingin sagði) var gengið í gegnum
dvr en Imrðir hafðar til að loka
gaiinu, en töframaður Bjarna
koðnar ekki undir nafni og það er
kraftur i galdrinum.
Sum Ijóðin eru óraunveruleg eða
alll að þvi óskiljanleg eins og Ijóðið
„Um hinnveginn” og ,,Er löfra-
maðurinn leit lil ájörðu niðri”. Sum
eru lcikur að orðum sem raðað er á
ólika vegu fyrir sjón og skilning að
nema í heild eins og Ijóðið á bls. 12
þar sem leikið er með orðin fimm:
hugdetl/ um/ þrep/ og/ drep.
Persónuleg
angist
„Dagbókin" og „kyrrahafseyjan"
eru angislarfull Ijóð, eins og hrópað
sé úl úr logum vitis. Þá kvöl má lika
skynja af örsiuiium Ijóðum eins og
,,AFI og ÉG” og „I.jóð” cn hið
síðarnefnda er svona:
ég ber hring
ég her gullhring
ég á ópiumhring
eða Ijóði sem höfundur kallar
„hringeyðan":
l vær
Itendur
lómar
Formúla
á haus
í bókinni „l.jóðför á hendur grá-
sieini" eru kvæðin markvissari og
ádeilukenndari og má lýsa aðferðinni
með þessari Ijóðlínu úr „Sljórnmála-
legur prósi”: . . . Til grundvallar
hufð: Formúla lá haus. Fins og i lyrri
bókinni skiptasi hér á örstuti lióð
sem þella:
g-ræn sóley i
Ivö skipii
enbláieill
og löng prósaljóð sem segja okkur
gamlar sögur á nýslárlegan háii cins
og söguna um þrælinn og húsbónd-
ann i „Kaffiekran”. „Á vori” er
stemningsljóð úr lífi hippans, einnig
Ijóðið „Stelpan & póker” sem hefsl
með orðunum: Kókaín / kókain og
bús. „Auglýsing um afmæli” er háð
um 800 ára afmælishátíð Snorra
Sturlusonar. Þar minnir höfundur á
Megas, hinn heilagi mcnningararlur i
spéspegli. „Simlal ritsijórans” lýsir
raunum þeirra ágætu manna sem
revna að halda „kjarngóðum islensk-
um skáldskap” að þjóðinni: „Þið
kirkjugarðsmenn laið opnuna undir
vkkar kúnst” segir þar m.a.
„Hvítur og rauður
af tveim krossum"
Elnahagslífið á heljarþröiif.
menningarverðmælin sleinrunnin.
bráll fer þetta alll á eitt allsheijar
uppboð boðar skáldið i kvæðinu
„l.engsiur dagur”. Nokkrar glelsur
úr þvi:
Ár og dægur siriðholda
I iskur undir sleini
Ormar hentugir lil laxveiða
Þá næsi láni lýðræðisins
hann hefur bláma þann er
einkennir landslag
og ómengað himnaþil
hann er hvítur og rauður
al tveim krossum
l egursi norðan Alpa '
er faðnuir gamla Snæs
Þar l uglagnótl i
bergi Imipir
Þar selur flýlur á hlein
að vorlagi
Og grylt niðri Ijörðu landsins
Krummaskuðí tapgróða
Krummaskuðá loppfart úii
mvrkrið
Þá sióll iðnaðar og kostbær
floii bæjarulgerða
herrar minir!
Miðnætursólin situr í ishafsgarði
Bjarni Bernharður er barn iois
líma. Ff við þolum ekki að horla a
okkur i brolnum spegli hans, lálum
Ijóðin hans lara í taugarnar á okkur.
láum við aldrei heila nivnd af vcru-
leika dagsins í dag.
Kannvrig G. Ágústsdiiltir
Grensásveg 18
Hrey,ilsh1S82444
E W < W w 3 1 1» 1 1 W*1 [ fe s±z ■ sfi H I
! J r^mi t!