Vísbending


Vísbending - 15.01.1999, Blaðsíða 1

Vísbending - 15.01.1999, Blaðsíða 1
ISBENDING rit um viðskipti og efnahagsmál 15.janúarl999 2. tölublað 17.árgangur Spáð í nýja árið Þótt ýmsar blikur kunni að vera á lofti virðist sem nokkur bjartsýni ríki um horfur í efnahagsmálum hér á landi á þessu ári. Þjóðhagsstofnun gerir ráð fyrir 5% hagvexti í ár og yrði það fjórða árið í röð sem skipaði þessu tímabili á háan stall í samanburði við önnur hagvaxtarskeið aldarinnar. Helsti fylgikvilligóðærisinseraukningáeinka- neyslu sem veldur miklum viðskipta- halla. Öðrum algengum fylgikvillum, svo sem verðbólgu, hefur verið haldið niðri með skynsamlegri notkun hagstjórnar- tækja og hafa margir hagstæðir atburðir hjálpað til við að gera þetta tímabil einstakt. Alþingiskosningar verða í ár og merkja hefur mátt ákveðínn slaka í opinberu aðhaldi vegna þessa, bæði í fjárlögum fyrir árið og einnig hefur verið upplýst um framtíðaráform stjórnvalda, svo sem byggingu tónlistar- og ráð- stefnuhúss í Reykjavík og nokk- urra menningarmiðstöðva úti á landi. Sennilegt er að nokkurrar spennu muni gæta á verðbréfa- markaði vegna aukins lífeyris- sparnaðar, ekki aðeins vegna við- bótarlífeyrissparnaðar heldur einnig vegna þess að í hönd fer fyrsta heila árið þar sem allir laun- þegar (líka atvinnurekendur og sjálfstætt starfandi einstaklingar) verða að greiða 10% framlag í líf- eyrissjóð. Áhrif hinnar nýju myntar, evrunnar, munu sennilega koma fram smátt og smátt eftirþví sem tíminn líður og ekki er víst að íslensk fyrirtæki verði fyrst um sinn vör við lægri viðskipta- kostnað en áður. í Norður-Ameríku og Evrópu virðist sem varfærin bjartsýni ríki, ekki síður en hér á landi. Þjóðhagsstofnun Um miðjan desember var birt endur- skoðuð spá Þjóðhagsstofnunar sem gerir ráð fyrir að á þessu ári verði hagvöxtur 5%, viðskiptajöfnuður verði neikvæður um 30 milljarða, kaupmáttur vaxi um 5%, atvinnuleysi lækki í 2,5% og verðbólga vaxi í 2,5%. Bent er á vax- andi þrýsting á vöru- og vinnumarkaði og hvatt til aðgæslu í opinberum fjár- málum og efnahagsstjórnun. Bent er á mikinn útlánavöxt sem dæmi um þennan þrýsting. Þenslumerki eru víða Flestum stórframkvæmdum síðustu ára er lokið eða þær langt komnar ef frá eru taldar virkjunarframkvæmdir. Verðlag á flestum sjávarafurðum hefur fremur hækkað en hitt og ytri skilyrði hafa reynst íslensku þjóðarbúi hagstæð. Fjárstreymi til einstaklingaog fyrirtækja Mynd 1. Þróun hagvaxtar og spár umfram vindu. í tíma og ef ytri aðstæður verða óhag- stæðari en nú er. Aukinn sparnaður, bæði þvingaður og frjáls lífeyrissparn- aður, mun vega nokkuð upp á móti þessu ástandi en getur þó stuðlað að þenslu á verðbréfamarkaði vegna auk- innar samkeppni og stóraukins fjár- magns sem verður til umsýslu. hefur því vaxið töluvert um nokkurt skeið og hefur það komið fram í verulegri aukningu á einkaneyslu, auk aukningar á fjárfestingu fyrirtækja. En það er ekki nóg, því að verulegur vöxtur hefur einnig orðið í útlánum bankastofnana sem bendir til þess að almenningur eyði um- fram tekjur og fjármagni hluta af neysl- unni með lántökum. Helst hefur mátt merkja aukna neyslu í ört vaxandi bif- reiðainnflutningi, auk þess sem mikil eftirspurn hefur verið á fasteignamark- aði. Vextir hafa farið fremur lækkandi, sem enn hefur ýtt undir þessa þróun. Það að verðbólga hefur ekki látið á sér kræla má þakka gengisstýringu en geng- ið var lækkað um 3% á síðasta ári. Verk- efni þessa árs verða mjög krefjandi, sér- staklega ef almenningur rifar ekki seglin Kosningaár Þrátt fyrir yfírlýsingar um hið gagn- stæða bera fj árlög þess nokkur merki að kosningar fara í hörid. Staða ríkis- sjóðs er þó þokkaleg og nokkur árangur hefur náðst við að lækka skuldirríkisins.Sveitarfélöginhafa hins vegar sleppt nokkuð fram af sér beislinu og grefur það undan þeim jákvæðu áhrifum sem annars hefðu orðið í opinberum fjármálum. Tónlistar- og ráðstefnuhöll sem byggja skal á næstu árum, auk nokk- urra menningarmiðstöðva sem byggja skal vítt og breitt um landið, eru ávísanir sem gefnar eru út til framtíðarogþarfaðgreiðaþóttsíðar verði. Kosningaskjálfti olli því að þorið skorti þegar tækifæri buðust til að hraða einkavæðingu ríkis- bankanna á síðasta ári og er það miður, sérstaklega vegna þess hve almenningur hefur virst jákvæður í garð þessarar aðgerðar. Varfærnisleg bj artsýni Af skrifum erlendra dagblaða og tíma- rita má ráða að menn eru tiltölulega bjartsýnir á framvindu efnahagsmála, sérstaklega í Evrópu og einnig virðist útlitið vera nokkuð hagstætt í Norður- Ameríku. Auðvitað setja menn fjöldann allan af fyrirvörum, t.d. um áhrif réttar- haldayfirBandaríkjaforseta,áhrifkrepp- unnar í heiminum og áhrif evrunnar á aðra gj aldmiðla en viðhorfið virðist krist- allast í því hvort bandarískir neytendur muni halda áfram sinni frjálslegu neyslu- stefnu (og þá verði allt í lagi) eða hvort þeir kunni að draga saman seglin (og þá Framhald á síðu 4 1 Horfur á nýju ári litasta nokkuð af óvissu um áhrif kreppunnar sem stungið hefur sér niður víða. 2 Þórður Friðjónsson fjallar um aflgjafa góðærisins en hann er að hans mati stór- iðjuframkvæmdir. 3 Þór Sigfússon veltir fyrir sér ferlinu sem hófst með einkavæðingu ríkisbank- anna. Hvað gerist næst? 4 Framhald á grein Þórs Sigfússonar um þróun banka hér á landi og grein um horfur á nýju ári.

x

Vísbending

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísbending
https://timarit.is/publication/281

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.