Vísir - 20.06.1972, Page 7

VÍSIR. Þriðjudagur 20. júni 1972.
r
cTVIenningarmál
ÉG BIÐ AÐ HEILSA
MajLis Holmberg, lektor
viö háskólann í Helsing-
fors, hefur lagt stund á ís-
lenzku og m.a. rannsakað
íslenzkar þýðíngar á kvæð-
um Runebergs og áhrif
hansá íslenzkan skáldskap.
Hún hefur þýtt íslenzk Ijóð
og smásögur, bæði á
sænsku og finnsku, og birt
greinar og ritgerðir um ís-
lenzk efni í finnskum
blöðum og tímaritum,
þ.á.m. ýtarlega ritgerð um
Jónas Hallgrimsson í tima-
ritinu Horisont í vetur. í
tilefni af umsögn Ólafs
Jonssonar um timarítið hér
í blaðinu (15/3) hefur borizt
fra henni bréf sem hér fer á
eftir:
Ég vil i upphafi þakka þann
áhuga sem þér hafið sýnt finnska
bókmenntatimaritinu Horisont,
nr. 2/1972, sem gefið er út af
Svenska österbottens Litteratur-
förening i Vasa, Finland, og þá
einkum grein minni „Jónas
Hallgrimsson, Den yngre
islándska lyrikens fader.”
Ég vildi þó gjarnan mega gera
nokkrar athugasemdir eða við-
bætur við ritfregn yðar, en hún
gefur þeim, sem ekki hafa lesið
grein mina, svolitið villandi mynd
af henni og tilgangi hennar. Ég
væri yður þakklát, ef þér vilduð
birta þessar athugaserridir rhinar
i Visi.
i fyrsta lagi: Það kemur fram i
kynningarkaflanum, að það er
fyrst og fremst rómantíska
skáldið og þýðing þess, en einnig
þýðandi samtima lyrikur (fyrst
og fremst þýzkrar) og endurnýj-
andi islenzkrar lýrikur (og prósa)
— með þvi að samræma islenzka
hefð útlendum bókmennta-
stefnum samtimans. — sem ég
vildi kynna erlendum lesendum,
sem vita nánast mjög litið um is-
lenzkar bókmenntir. Ég vildi með
eftir Maj-Lis
Holmberg
þessu setja Jónas i sæti sem
honum óumdeilanlega ber, — en
fáir utan tslands (nema nokkrir
sérfræðingar) hafa gert sér grein
fyrir, — á bekk með fremstu
rómantisku skáldum samtiðar-
innar á Norðurlöndum. Þess
vegna virðast mér orð yðar órök-
rétt, þegar þér skrifið: ,,Það er
lika eins og vænta mátti hefð-
bundin lýzing hins rómantiska
þjóðskálds sem hún dregur upp i
ritgerð sinni, ættjarðar- og nánn-
útuskáldsins og ástarskáldsins
Jónasar, en fæst minna við dul-
ustu og persónulegustu lýrik hans
eða skop og hermikvæðin.” Það
er fyrst og fremst sem róman-
tiskt þjóðskáld, sem Jónas lifir i
islenzkum bókmenntum, — sem
hinn mikli klassiker og faðir
yngri lýrikur, ekki sem höfundúr
skop- og hermikvæðanna. Það er
sjálfsagt að leggja áherzlu á þetta
frammi fyrir erlendum les-
endum. Ég játa þó, að ég hefði
kannski sérstaklega átt að nefna
þátt hans sem skopstælanda en sá
þáttur kemur að nokkru leyti
fram i þeim hluta greinar minn-
ar, sem þér hafið sýnt mestan
áhuga, nefnilega kalevala-
áhrifum i Mathias, min unge
Taler. Og þar að auki nefndi ég
einnig prósaparódiur Jónasar.
i öðru lagi segið þér: ,,Það
kemur heim við hina rómantisku
sögusýn sem greinin lýsir einnig
að öðru leyti hve mikla áherzlu
höfundur leggur á ást Jónasar á
Þóru Gunnarsdóttur — sem hún
telur að hafi alfarið mótað ævi
hans og kvæði, alla tið siðan”.
Þvert á móti. Ég tek einmitt af-
stöðu gegn þessari islenzku hefð,
þegar ég segi: ,,den bör tas för
vad den á'r: en tradition", Ég álit
að æskuást Jónasar hafi haft af-
gerandi þýðingu, ekki fyrir allan
hans skáldskap, heldur aðeins
fyrir ástakveðskap hans og ef til
vill að einhverju leytieinnig fyrir
annan kveðskap hans. Kannski
erum vð þrátt fyrir allt á sömu
skoðun? Ég hef heldur aldrei
sagt, að hin stutta ástarferð með
Þóru „hafi alfarið mótað ævi
hans-------alla tið siðan.” Þetta
hélt ég að kæmi skýrt i ljós af
þeirri áherzlu , sem ég lagði á
marghliða starf Jónasar sem
brennandi föðurlandsvinar, þjóð-
legs stjórnmálamanns, menn-
ingarlegs nýskapara (gegnum
Fjölni), náttúrufræðings, glaðs
vinar i góðum fagnaði, — einnar
af hintim brennandi islenzku
sálum i Kaupmannahöfn,. Og að
lokum: Ef yður skyldi finnast
grein min rómantisk, er það að-
eins bergmál frá hinum volduga
skáldskap Jónasar.
Vingjarnleg ritfregn yðar er
mjög jákvæður þáttur i menn-
ingarlegum samskiptum Islands
og Finnlands, sem aldrei geta
orðið of náin. Ég vil þvi enn á ný
þakka yður. Og með hjálp Visis,
sem ég hafði þá ánægju að starfa
svolitið við, er ég kom fyrst til
hins fagra og vingjarnlega lands
yðar árið 1946, vil ég nú senda
kveðjur og þakklæti til Islands
með sonnettunni Ég bið að heilsa,
sem á einmitt við á þessum árs-
tima (og er eftir uppáhaldsskáld
mitt úr hópi „yngri” klassikera
ykkar — Jónas Hallgrimsson). Og
„stúlkan min”, hún heitir einmitt
tsland.
Helsingfors 8.6.1972
tiðarinnar á Norðurlöndum.
Á hlaupum um helgina
★ A Þjóðhótíðardagsmorgni annó 1972
★ Maður missir af geiminu í kvöld
Það er Þjóðhátiðardags-
morgunn og klukkan að halla i
niu, þegar ég kem i Miðbæinn.
Enga sálu að sjá i Austurstræti og
á sjálfum Austurvelli stendur Jón
Sigurðsson einn biðandi eftir
blómsveignum. Ég rölti niður að
Tjörn og fæ mér sæti á bakkanum
fyrir framan Iðnó til að tala við
endurnar og hina fuglana, sem
augsýnilega njóta morgun-
kyrrðarinnar og sólstafanna. Sem
ég sit þarna á bakkanum og bið
eftir að myndarlegur æðarbliki
svari mér slangrar að mér
unglingspiltur að þvi er virðist
langdrukkinn og spyr: „Heyrðu
vinur, geturðu sagt mér, hvort er
nótt eða dagur.”
„Það er Þjóðhátiðardagur og
klukkan er um það bil niu að
morgni.”
Spurningarmerki og vandræði i
andliti piltsins og hann slagar i
áttina að Lækjargötu.
Skagfirzkur kunningi minn,
sem býr i Miðbænum, sezt hjá
mér og við spjöllum um fuglana,
hesta og ættfræði. Hjón koma
labbandi niður meö Miðbæjar-
skólanum. Það eru Einar Bragi
skáld, og kona hans á morgun-
göngu. Þau fá sér sæti á
bakkanum skammt frá okkur og
lesa morgunblöðin.
Já, svona er nú borgin litil, og
mannfólkið fátt á Þjóðhátiðar-
dagsmorgni 1972.
Um tiuleytið er komið slangur
af fólki á stéttina kring íim
Austurvöllinn. Þarna eru túristar
með myndavélar framan á
maganum og prúðbúnir pabbar
með sunnudagsklædd börnin sin.
Borgin er að vakna.
Svo hópast að finu karlarnir i
stóru bilunum. Þetta er pipu-
hattakarlar i sjakketum og
röndóttum buxum, en litlu Kina-
mennirnir tveir skera sig úr i bik-
svörtum klæðisfötum hnepptum
upp i háls. Og þarna koma lika
ráðherrarnir okkar og sumir eru
bara i sumargallanum með
skræpótt bindi og reyna að vera
altillegir, brosandi til beggja
handa. Allt steðjar þetta fyrirfólk
inní Alþingishúsið og flýtir sér
inn.
Lúðraþytur og læti og vestan
Kirkjustrætið kemur Lúðra-
sveitin með Pál P. i fararbroddi
og skátar marsérandi undir
fánum berjandi trumbur. Nú er
að verða sparilegt á Austurvelli.
Lítii ljóshærð táta spyr stóra
paDDa sinn:
„Pabbi fer ekki forsetinn að
koma?”
Langur, krangalegur,
ameriskur túristi með rör framan
á myndavélinni beygir sig niður
að konunni sinni, sem er með
skrautleg sólgleraugu og mikið af
sól i andlitinu og kranginn spyr:
„Why are they making such a
noise so early in the morning?”
Forsetinn, forsætisráðherra og
stúdentarnir tveir koma með
blómakransinn og hátiðarhöldin
fara fram. Um áttaleytið aö
kvöldi sama dags og við sama
völl eru tveir lögreglumenn að
stympast við dauðadrukkið og
væsklslegt unglingsgrey varla
eldri en þréttán eða fjórtán ára.
Milli gráthviða og ekkasoga
barnsins heyrist það tuldra:
„Mikils djöfuls rassgat, að maður
skyldi ekki hafa byrjað seinna aö
drekka i dag, þvi nú missir maður
af öllu geiminu i kvöld.
Ársþing Í.B.R.
Siðari fundur þingsins verður haldinn i
húsi S.V.F.í. á Grandagarði þriðjudaginn
20. júni og hefst kl. 20.30.
Stjórn Í.B.R.
\ i: I. \ÍI ÞARFTU
adidas
lOÍKOIÍASkO
Hver*gl meira iii'val:
WORLO CUP
MEXICO CITY
2000
KVTER
REAL
WEMRLEY S.L.
LAPLATA
JUIVIOR STAR
4
Sportval
HLEMMTORfil timi UMA
!
HLEMMTORGI simi 14390
PÖSTSENDUM