Lesbók Morgunblaðsins - 26.08.1934, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 26.08.1934, Blaðsíða 5
LESBÓK MORGUNBLADSINS 281 Heimsviðskiftin og kreppan. Blaðið hefir undanfarið átt tal urðu Bretar að koma með í þann við ýmsa menn, sem hjer hafa leik. verið á férð, og kunnugir eru Erfiðleikar steðjuðu að Bret- verslunar og viðskiftamálum. Var um fyrir margra hluta sakir, svo venjulega hafið máls á því, hvort þeir urðu að gæta varúðar, frem- líkindi væru til, að stórþjóðirnar ur en áður, og sjá um sig. Þar sneru brátt að stefnu tollfrjálsrar sem þeir hafa altaf keypt allra og haftalausrar verslunar. þjóða mest frá öðrum löndum, ber Eftir samtölum þessum er sam- að athuga þeirra aðstöðu alveg ið eftirfarandi stuttort yfirlit yf- sjerstaklega. ir tildrög núverandi viðskifta- ástands; Ófriðarhöftin. Á ófriðarárunum neyddust þjóð- irnar til þess að hneppa viðskiftin í hina römmustu fjötra. Stjórnir landanna tóku þá að mestu leyti Ósýnilegar tekjur Breta. Innflutningur til Bretlands hef- ir altaf verið langtum meiri en útflutningurinn. En þetta hefir jafnað sig upp vegna þess, að hinar „ósýnilegu" tekjur voru svo verslunina í sínar hendur. Nauð- rtiiklar. syn brýtur lög. Menn urðu að Bretar fengu t.d. á 3. hundr. milj. sætta sig við það. fl^stpd. í vexti af lánum, sem þeir Að ófriðnum loknum bjuggu.t áttu { útlöndum. margir við því, að viðskifti þjóð- Auk þess nöfðu þeir geisimikl- anna mundu fá sama svip og áð- ar tekjur af rátryggingum. ur. Hagfræðingar gerðu ráð fyrir Þá ma ekki gievma tekjum því. En svo varð ekki. þeirra af umboðsverslun. Stórkost- A ófriðarárunum voru þjóðirn- le? versiunarfyrirtæki eru í Eng- ar knúðar til þess að breyta fram- land^ sem versia með allskonar leiðslu sinni, búa sem mest að YÖrur ianrta a milli, vörur, sem sínu. Að ófriðnum loknum vildu a](ire; koma til Englands, sem menn halda uppteknum hætti. airtrei koma fyrir augu þeirra Margir vildu loka sig sem mest manna> sem nTCð þær versla. innan tollmúra. Þegar viðskifti þjóða í milli Tollmúrar hækka. minka um helming, eins og átt Tollmúrarnir hækkuðu. Bretar hefir sjer stað á undanfórnum einir stórþjóðanna tregðuðust við kreppuárum. þá rýrna þessar að taka þátt í því kapphlaupi. En ..(Xvnilegu" tekjur, skipagöngur þegar svo til allar aðrar þjóðir höfðu víggirt sig með tollmúrum. líka, að eitthvað kynni að finn- ast þarna af gömlum munum, en ekki er mikils árangurs að vænta í því efni, því að Grettis saga segir, að þeir öngull hafi tekið með sjer „allt þat, sem þar minka, og tekjur af þeim. og af vátryggingum. Og þeir, sem eiga iitistandandi lán í útlöndum, fá kannske enga vexti greidda tímunum saman. Svo er t. d. um þá, sem eiga fje hjá isumum Suður-Ameríkuríkj- um, cv greiða enga vexti. Og liver veit hvað verður um höfuð- stólinn I Sama er að seg'ja um verðbrjef. var fémætt í vápnum ok klæð- um". En hvað sem því líður, er sem breskir þegnar eiga víðsveg- þetta verk, sem þarf að gerast. ar um heim. Þau brjef, sem tal- Enginn getur vitað fyrírfram, in voru trygg sem gull, gefa e. t. nema eitthvað kynni að finnast, v. engan arð. Eins og t. d. hið sem færði fullar sönnur á vist mikla járnbrautarfjelag í Kanada Grettis á þessum stað, C. P. R, í mörg' ár fengu hlut- hafar 10% í arð á ári, eða V/%% á 3 mánaða fresti. Brjef þessi voru talin trygg sem eign í Englands- banka. En nú gefa þau engan arð, og enginn veit hvenær þar er arðs von, þó að þetta sje fyrsta flokks fyrirtæki. Meðan viðskiftin voru í blóma. keyptu Bretar fyrir 300^00 milj. stpd. á ári meira en þeir seldu. Þá voru hinar ósýnilegu tekjur svo miklar, að þeir höfðu 100—150 milj. stpd. umfram það, sem þurfti til þess að þeir hefðu góðan versl- unarjöfnuð. Á tímabili eftir ófriðinn áraði það vel yfirleitt, að „ósýnilegu'* tekjurnar hrukku til þess að gera verslunarjöfnuð Breta hag'stæð an. En þegar kréppa viðskiftanna harðnaði, árin 1931 og 1932, sner- ist þetta við, svo að þá vantaði alt að 100 milj. stpd. til þess að versl- unarjöfnuður yrði hagstæður, og urðu Bretar þá að yfirgefa stefnu fríverslunarinnar, þar eð þeir höfðu ekki lengur ráð á því að kaupa eins mikið erlendis frá og þeir höfðu gert undanfarið. Blómaár Banda- ríkjanna. Þegar menn rekja uppruna nú- verandi viðskiftakreppu, renna menn fyrst augunum tii Banda- ríkjanna. Fyrir ófriðinn voru Bandaríkja- menn skuldaþjóð, þeir skulduðu meira en þeir áttu inni hjá öðr- um. Svo kom ófriðurinn og Jneri þessu við. Þá seldu þeir óhemju mikið af vörum og græddu stór- fje. Síðan iánuðu þeir stórfje, og' fengu um skeið gríðar háar upp- hæðir á ári í vexti. Þetta gekk um stund. Þeir seldu fyrir um einn miljarð doll- ara á árinu umfram það, sem þeir keyptu. Til þess að erlendar þjóðir gætu keypt svo mikið af þeim, þurftu þeir að lána. Og þeir lánuðu við- skiptaþjóðum sínum óspart. Mest- alt. sem Þjóðverjar borguðu, i hérnaðarskaðabætur, fengu þeir að láni beint frá Bandaríkjunum, eða það var amerískt fje, sem

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.