Lesbók Morgunblaðsins - 26.08.1934, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 26.08.1934, Blaðsíða 8
284 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS leyndardómurinn í ríki nátti'ir- unnar. Eiginleikar efnis þéssa \oru með þeim hætti, að þeir ger- breyttu ýmsuui kenningivm efna- fræðinnar, er áður voru taldar óbifanlega á bjargi bygðar. Menn áttu eifitt með að trúa því, að hin 28 ára ganila pólska kona. Marja Sklodowska hefði fuiidið nýtt framefni. Hún giftist síðar Curie iiinum franska og jiei'murinn kannast við hana með iians nafr.i. Nú c hún nýleea dá- in. lirundvöl'i rb að uppgötvun hennar lagði franski vísindamað- nrinn fleary Becquerels. Árið 1896 fann hann að efnið ..uran" itaf.-i þann -undeika, að frá því komu ó.sýnk'gir geislar. En út af því tók frú Curie að ra:r.'. aka hvort önnur efni hefðu þe-sar geúdaverkanir. þ. e. sendu sífelt frá sjer geida, án þes:; að þau yrou fyrir nokkrum utan- aðkomandi áhrifum. Hún -rannsakaði af niiklu kappi og skarpskygni fjölda efna og efnasambanda með tilliti til þess. en komst ekki að annari niður- stöðu en þeirri, að ein tvö efni Uran og Tosium hefðu þessar geislaverkanir. En svo einn góðan veðurdag fekk híin sendan málm frá Joa- chimsdal í Bæheimi. í málmi þeim var Uran, með geislaverkanir. En frú Curie fann nú sjer til mikillar undrunar, að í málmi þessum f rá Joachimsdal voru meiri geislaverkanir, en ef væri þar Uran-efnið eitt. Og af því dró hún þá ályktun, að í málmi þess- um hlyti að vera eitthvert efni, sem enn væri ó.fundið og óþekt með öllu. Þolinmæðisverk. En löng var leið og erfið til þess að finna efni þetta. Beið hennar nú hið mesta þolinmæðis- verk. Maður hennar Pierre Curie prófessor var henni stoð og stytta. Og 1898 var hún komin það langt, að hún hafði eitt decigram af efni þessu í höndunum. Til þess að ná þessum einum tíunda iír grammi, þurfti að mylja niður eitt tonn af málminum frá Joachimsdal. En árangurinn varð líka sá, að fundið var hið dásamlegasta efni, sem fundist hefir í heiminum. full- komið tiifraefni, sem gerir mann- kyninu óendaidega mikið gagn. Lykill að mörgum ráðgátum. Hr nienn höfðu loks handsamað þetta undraefni gátu menn leyst niargar ráðgátur, sem áður voru óskiljaolegar. Og með því, að nota sjer af eiginleikum efnis þessa, er sá gamli draunnir mannkynsins að rætast, að hafa meðal geg'n öllum -júkdómum. f>ví radium er geislaefnið um fram alt. Dag og nótt, ár eftir ár, öld eftir öld sendir það frá- sjer liina öflugu geisla. Það lýsiré frá .s:e:- í myrkri og sendir frá sjeir hita. Frá því geislar, ljós ojr hiti, án þess það fái nokkuð til sín, til þess að vega upp orkutapið af út- treisluninni. Þetta gerði alla nátt- úrufræðin<ra heimsins agudofa. Ekkert því Hkt hafði þekst. I 'tgeislunin frá radium sýndi sig að vera miljón sinnum sterk- ari en frá Uran. Geislar þess gátu farið ge<rnum þykkar járnplötur. Hvað er nú hægt af þessu að læra? Uppspretta lífsins? Fyrir löngu gerðu menn sjer í hugarlund, að langt niður í jórð- inni brynni eilífur eldur. Þess- vegna ljetu menn sem svo, að þar væri víti brennandi með sjóðandi brennisteinssvækju og helvískum hita. Seinna komu vísindin með þá skýringu, að iður jarðar væru fylt gastegundum, með 2000 gráðu hita. Og nú geta menn gert sjer gréin fyrir því, að hitinn, sem menn fyrirhitta, er þeir g'rafa í jörð niður, stafi frá geislum frá radium í iðrun jarðar. En hvaðan fær sólin orku sína. T^m það vitum við ekki. En sje 1 gramm af radium í hverju tonni sólhnattar, þá er orka þessa radi- um næg til þess að veita sólinni þá orku sem hún hefir. Og þegar menn nú giska á, hvernig menn fá heilsubót við ýmsar heilsulindir, þá er skýr- ingin sú eðlilegust, að í lindum þessum sje radium. Gufa kemur þar úr jörðu, sem leikið hefir um jarðlög' hið neðra, en innihalda radium. Þannig fá lindirnar heilsubætandi áhrif sín. Þegar frii Curie stóð árið 1898 með Jiið litla hylki, er hafði að geyma hið nýja efni, þá hafði draumur gullgerðarmanna að nokkru leyti ræst. Þá dreymdi um rautt duft er átti að verða mannkyninu til hinn- ar mestu blessunar. Hún fann hið hvíta duft, sem ér fegursta perl- an í kórónu vísindanna. V. B. (þýtt). Vj « Smœlki. — Kærastinn minn fullyrðir að hann sje lifandi eftirmynd Cæsars. Hvað á jeg að halda um þetta? Getur þetta verið byrjun að mik- ilmensku brjálsemi? — Ætli það. En ef hann fer að halda því fram, að þú sjert svip- uð Kleopötru, þá skaltu hafa tal af lækni. — Hvaða læti eru þetta? Ætlar þií að öskra úr mjer hljóðhimn- urnar ? — Það er bara vegna þess að jeg hefi aldrei ekið fram úr nein- um áður.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.