Lesbók Morgunblaðsins - 13.11.1938, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 13.11.1938, Blaðsíða 4
356 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS Um frú Katrínu Einarsdöttur, móð ur Einars skdlds Benediktssonar. T blaði á Akureyri birtist einu •*- sinni nafnlaust kvæði, sem ort var til Friðriks' Jónssonar bónda á Ytri-Bakka. er hann gaf sveitungum sínum heilan hval. Þetta kvæði er eftir Katrínu. nióð- ur Einars skákls Benediktssonar. Friiin játaði fyrir mjer, að liiin væri höfundur kvæðisins. Af því að ekki mun annað kvæð- iskorn vera til eftir þessa flug- gáfuðu. mælskukonu, þykir rjett ¦JB halda því á lofti, enda svo vel kveðið. að það þolir dagsbirtuna. Kvæðið sannar það sem Einar segir um móður sína: „Þú gafst mjer þinn sreng og boga". Kona hefir sagt mjer, að móðir sín hafi verið á Bakka þegar þetta gerðist. Og hafi hún soðið hval handa ferðamönnum meðan á hval- skurði og útbýtingu hans stóð, til saðningar mönnum sem sóttu á hvalfjöruna. Má af þessu sjá að hjónin á Bakka voru hugulsöm og nærgæt- in, eipri síður en höfðinglynd. Þessi meðferð Friðriks á hvaln- um er fögur til frásagnar, o<r vegur vel á móti ýmsum hvalrek- um, sem úlfúð Og jafnvel mála- í'erli risu útaf. Lítill bær á blásnum hóli stendur, bóndinn heylaus ýtir fje um lend- ur. Folleit finst þar beðja, fátt mun hugann frleðja. Brauðið vantar. börnin ung að seðja. Ilarðnar veður, h.jörðin þyrfti s'kýli. hnípinn bóndi. líka kemst að býli. (hidin eymdum þjáða ekkert veit til ráða, andvarp sendir upp til föður náða. Bær er einn á bakka nærri sænum. bygging prúð þar lýsir efnum vænum Búsæld, blessun lýða byggir garðinn fríða, ajs er gnægð, þó bresti veðurblíða. Bólgin hrönn. með hafís ryðst að sandi. hrekur hvali tvo, að Bakkalandi. Brá við bóndi valinn. oesti drengur talinn. Sveitarsnauðum sendir annan hval- inn. Konungslund í barmi bóndinn hef- ur, bragna- ei neinn svo stórmannlega gefur. Drottinn þekti drenginn, dýra rjetti fenginn honum, sem að aumur gleynidist enginn. Sæll ert þú, er safnar himins auði, sæll ert þú, er snauðan gæddir brauði. Svangir saðnin<r hlakka, senda kvakið þakka. Drottinn launi, Friðrik bónda í Bakka. l'r því að je<r hefi nú leitt Katr- ínu fram á sjónarsviðið, vil je<r fara um hana fáeinum orðum til fróðleiks o<r <ramans.« Si<rurður (íuðmundsson, skóla- meistari á Akureyri, petur þess einhversstaðar á prenti, að frú Katrín hafi talað „mjallhreina" íslensku. Þetta kvæði sannar ekki út af fyrir sijr þá umsö<rn, þó síðasta vísan einkanle<ra sje allvel gerð. Jeg kyntist frú Katrínu, o<r lilýddi á málsnild hennar: sem var fólprin að sumu leyti í tónlistar- kynjuðum áherslum. Hún hafði að vísu orðaval á hraðber<ri, Qg ekki vantaði hana <ráfurnar til að und- irby<rírja orðavalið. Katrín talaði jrott alþýðumál, en var að sjálfsö<rðu ólærð í mál- fræði. Ilún <rat verið mjö<jr neyð- arle<r í orðum, sem svo er kallað, án þess að vera stórorð. Jepr ætla nú að nefna dæmi þess í samhenjri við kvæðið, og læt hana sjálfa segja frá: „Þegar þetta kvæði kom út í blaði á Akureyri, mætti jefr inn- an ve<r<r,ia X. X. borgara í bænum, sem var áleitinn maður o<r háðsk- ur. en ekki vel viti borinn. Hann segir við vág; ..•leg trúi að þjer sjeuð farnar að yrkja í blöðin, lof- kvæði um Friðrik á Bakka". Je<r þóttist kenna háðkeim í röddinni. Xú var það svo um Friðrik. að þó hami væri höfðingi, þótt.i hann kvenhollur o<r skildist mjer svo að bor<rarinn væri að stin<ra að nijer sneið". „Ekki hafið þjer, frú Katrín, orðið orðlaus?", mælti je<r. Hún svaraði ¦. ..Aðvitað reyudi je<r að bera hönd fyrir höfuð mjer, en þjer vitið, Guðmundur, hvað við kon- urnar erum vanmátta. Jeg mælti: Xei — og hiín nefndi nafnið, jeg kann ekki að yrkja; en ef jeg hefði gáfurnar yðar — þá — skyldi jeg yrkja kvæði". Málsnild Katrínar var að sumu leyti fólgin í áherslum og hreim- fegurð raddariiniar. o<r að sumu leyti í orðavali. Þegar jeg kyntist henni var Ein- ar sonur hennar að stíga á bak skáldfáki sínum. og sáu fáeinir menn þá strax að þar var ridtlari á ferðinni. Meðal annars voru þá komnar út í Dagskrá snildarlegar frásagnir sem „Hörður" stóð und- ir. T. d. Lax á færi, Ftflutningur hesta, ein um óveður sem gekk . yfir landið, stuttorðar snildarleg- ar lýsin<rar, nokkurskonar andleg- ar höggmyndir, íslenskar eins og stuðlabergið sjálft, skyldar Lón- dröngum og Dyrhólaey. Katrín mintist á þessar ritsmíð- ar sonar síns við mig, og ljet þau orð falla, að Einsi sinn, ætti besta pennann, sem nú væri skrifandi í landinu. Jeg mintist á það við Einar að ,,Harðar"-söguriiar í Dagskrá. væru vel skrifaðar. Hann mælti |)á: „Þú ert svo að segja einn um þann dóm, því allur þorri lesenda

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.