Lesbók Morgunblaðsins - 14.03.1971, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 14.03.1971, Blaðsíða 5
GJir.ttt nu&£tt)tugk JNmaitrrurttj^ritlfliJiJr. .'. Aíij-ltutttmíí' ^vliiícjTítn JMItuttíi^trtaiicint^iiir Kureirfiringorímgct- OUcn iufau. inJ et; tfji tnxsli T. r/ ujJtjiíetpttutít <?tw*í EV Otaorttiah tltwtnta faricrtkrtttljí Jitftma! flutritaajiiftt tttattáit, BnjiiiJitsiPCTlira. Alftrom*(B«jgm.. N llirg3.tt i Njit£»!t ! Tarnisnitj TJtomf&jííi Alittrsmia. ^jrjmaíiteáít (KtííjfpítoUr, Jtttfutl.lt piVftJ Ntjtt».'ÍJft5tí Jltt. Í5flj.ÍJtt\ttftí NjttiroS.'rtirltigjiulit, ía-.'OfllttJíiS-rn'ta Ittliv, L''.U-oa(S)kt'Jvlttf SráPsjtóS? "'jcí .Scttju Ka.wiWr.nj.ji ÍSutgmtt, Tj:rljiif:i.'.-ylírtJ,i.S''irjiis ¦ Ajnr1ntt-ttxri.tr.tt5j) ÍIiimt;£itirt3 í,t-kt.tjrf.rtjtr JJjntttttJ mttyifcttlhtgir, ' í'lttlHMtíÍ^tJCfIfHÍÍPtTtJ ' fÍJfcttj Jttttf . ' "T< tttf;^iJfcir»: tjiblitutít Wjjl.mj Alt.ofti.tl. liitt.n.'. . . Owtij2ertát rtÉÍttttijrfbit , atniariljjtitiriif.,] ntkrjiiwTiírta, werfttlHt ptHtttiliiof5a Tttva:, attcrteJItjtjtt.t; JcfúOa! Jeíttua! lrjatttrrt'iM; ftt^tííírttic lórjTfwoíii, ICtt.^.irnttmt.ttan^.. Tjjr „Ó Herra, Guð ég þakka þér." Upphafið á þýðingu síra Égils á sálmi síra Sigurðar Jónssonar í Presthðlum. Úr sálma- og bæna- bók síra Egils frá 1776. Auk hans ortu í bókina Jacob Bachlew trúkennari og sira Berthel Eaersen í Sukkertoppen. '.o': : þeir áfram til Godthaab — tveir til danska safnaðarins, tveir til Bræðrasafnaðarins. Um vorið tóku allir íbúar Pissiuigfiq við trú og voru skírðir." Þegar síra Egill fékk heim- sókn sendiboðanna, var hann bundinn við trúnemakennslu, og gat ekki farið sjálfur. Þess í stað sendi hann vel upplýstan Grænlending til að fræða þá. : En gleðin snerist brátrt í beiska hryggð. Herrnhútarnir, sem höfðu fleiri trúboða neyttu , yfirburða sinna. Og þegar , Immaneq og allir eyja- skeggjar héldu af stað tll Godthaab til að fá frekari ¦uppfræðslu, endaði ferðin með því, að 100 þeirra gengu yfir i til Hermhútanna, en aðeins , 50 til danska trúboðsins. Einn þeirra, sem fóru til Herrnhút- anna var seiðkarlinn Immaneq. SÍBA EGILL TEKUB TIE SINNA BAöA Nú höfðu Herrnhútarnir gert það sem sízt skyldi. Þeir hðfðu sært síra Egil svo djúpu sari, að ekki var nokkur von til þess, að um heilt mundi gróa. MEn I þetta sinn hðfðu Herrn- „ hútar hitt fyrir andstæðing, sem kunni að taka hraustlega 11á móti, ag snúa tajfaiiniu sér í ari að fylgja þelm til þess að uppfræða þá. Og það var einmitt þetta, sem sina BgiEUl gerði. Hann byrj- aði með því að senda nokkrar fjölskyldur aftur til Pissugfiq. Með þeim sendi harm trúikenn- arann Jacob Raohlew. Hann settist að á eyjunum og kenndi Grænlendingunum þar árum saman. Síra Egill fékk stuðning Storms kaupmanns til að byggja hús yfir hann og söfn- uðinn til bráðabirgða. Þessi eyja hlaut síðan nafnið „Egils- ey" i bréfum Raehlews. Fyrstu tvö árin varð síra Egill sjálf- ur að standa undir aukakostn- aði af þessum sökum. En 1771 satmþykfcti Trúboðsráðíð þetta fyrirkomulag, og verzlunin fór smátt og smátt að gera sér grein fyrir hagsbótunum, sem hún hafði af þessu fyrirkomu- lagi. Þá sendi síra Egill fleiri fjölskyldur til annarra staða. Kirkjan í Holsteinsborg. Hún var í smíðum, er síra Egill vísiteraði staðinn sem prófast- ur. Fyrsta kírkjan, sem reist var að fnimkvæði Grænlend- inga sjálfra. Síra Egill var ekki sá eini, sem tekið hafði eftir mestu veilunni í skipulagi trúboðs og verzlunar á Grænlandi. Hún lá i þvi, að Grænlendingum var smalað saman á verzlunarstað- ina um hábjargræðistímann. Þar skyldu þeir læra, og það- an skyldu þeir fara til sinna veiða. Nú lágu verzlunarstað- irnir ekki alltaf nálægt beztu miðunum. Það hafði þær óhjá- kvæmilegu afleiðingar, að Grænlendingarnir voru blá- fátækir auðnuleysingjar, sem háðir voru duttlungum verzl- unarinnar á hverjum tima. Þess vegna drifu þeir sig alltaf út til veiðistöðvanna á vorin til að ná þó altént í vorvertiðina. Þetta skildu þeir skóla- brœöur, síra Glahn í Halsteins- borg og síra Egill í Godthaab. Glahn ferðaðist þ.v. um meðal Grœnlendinganna á kajak. Síra Egill vissi, að þetta þurfti trúboðinn að geta gert. En honum var það ekki mðgulegt, því að á þessum tíma var hann orðiran eiran sem trúboði I Godthaab. Og þegar baráttan við Herrnhúta virtist magnast, hvað var þá til ráða? Var það ekki möguleiki að senda Græn- lendingana að nýju til sinna gömlu veiðistöðva? Reynandi var það, en þá varð trúikenn- sofnuður danska trúboðsins orðinn fjölmennari en söfnuð- ur Bræðranna í Nýju Herrn- hút, og 2 árum síðar sagði Þorkell frændi hans og trú- kennari í Godthaab frá þvi í bréfi, að nú væri aðeins ein fjölskylda eftir óskírð í norð- urfirðinum, en hún fengi upp- fræðslu næsta vetur. Þar með var 57-8 ára trúboðsstarfi lok- ið þarna við Godthaab. Hafði svo þetta trúkennara- starf síra Egils nokkur áhrif á grænlenzika menrningu? Mér eir nær að halda það. Bæði trú- boð og verzlun sáu hag sinn í þessu fyrirkomulagi, og í rauninni hefur þerta fyrir- komuliag verið við lýði á Grætnlandi fram til þessa dags. 1 diag er sagt, að á Græin- landi séu 22 prestar og 130 trúkennarar (kateketar). Það eru þeiuT, sem eru 'kjaiminn í grætnillenzku skóQakerfi. Þeir eru bæði kennari og aðstoðar- prestur í hverju byggðarlagi Hafði hann að lyktum annexí- ur á 4 stöðum: á Pissugfiq-eyjum, Qarajat Sardloq —, og Qilingait-eyjum. Þar hafði hann eftirfarandi trúkennara sér til aðstoð- ar (talið eftir stöðum): Jacob Rachlew, sem einnig var ötull biblíu- og sálmaþýðarndi, Abel, Grænlending, Peter Rosen- stand, Grænlending og Jóhann- es Andersen, fyrrv. verzjl'unar- þjón, sem gerðist trúfcennari að nýju 1770. MikiHll vinur síra Egills. Starf trúkennaranna úti í veiðistöðvunum bar þann stór- kostlega árangur, að þegar síra Egill fór frá Godthaab 1774 var LEIÐRETTING 1 þriðja hluta frásagnarinnar af fyrsta, íslenzka kristniboðan- iim, sem birtist í síðasta blaði, hefur fallið niður lína á bls. 11, 5. dalld, og er setningin þannig rétt: Bræðurnir frá Mæri álít ég að séu fyrsta og siðasta orsök allra þessara deilumála, sem með gjöfum, gestrisni og mútum o.s.frv. og hafa enn i dag mest áhrií á mótun æskufólksins í þessum byggðum. Þetta segir okkur annað, þ.e. að siðiaisitiliðiin 200 ár b.efur grænlenzkt skóla- og kirkjiulMf mótazt aif þessu kerfi, sem sáira Egill á fyrstur heiðurinn af að koma á í sinni sveit. Sumir jhefðu getað hrósað sér af minna tilefni. Heimildir: Ferðabók Árna Magnússonar frá Geitosftektk, gefin út af dr. Birni Karel Þórálfssyinii. Erioh Beyreuither: Zinzen- dorf, Hamburg 1965. Finn Gad: Grönlands hist- orie II. Or akjöHum TrúboðtaráðsiinB. K. Honoré Pedersen: Træk af kolonien Godthaabs Hist- orie 1728-1928, Godthaab 1928. Kirkjuritið, nóv. 1970 bls. 401. Bogen om Grönland, Ws. 137. Khöfn. 1-968. ý*/7/*~*ej Sigurður Breiðf jörð Frá Grænlandi Komir þú á Grænlandsgrund, ef srerir ferfi svo langa, þér vil ég kenna að þekkja sprund, sem þar á buxum ganga. Allar hafa þær hárið nett, af hvirfli i topp umsnúið, vafið fast, svo fari slétt, fallega um er búið. Konur sillti- bera -bönd blá u 111 toppinn friða. Láttu þær fyrir ltf og önd, Iagsi, kyrrar bíða, Ef krakka hafa vífin væn veitt að lausum hætti, hafa bönd um hárið græn. Horfa á þessar mætti. Þær, sem eftir liðinn leík lengi ekkjur búa, böndin hafa nm hárið bleik, heiminiun frá sér snúa. Hárauð bönd um hár á sér hreinar vef ja píkur. En þessi litur, því er ver, þreifanlega svíkur. 14. matrz 1971 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5'

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.