Lesbók Morgunblaðsins - 04.07.1971, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 04.07.1971, Blaðsíða 3
Ég geri mér grein fyrir því, að islenzku fornljóðin eru mestu ljóð, sem ort hafa verið: Baldursdraumur, Sonatorrek, Völuspá. Carlyle endursagði þætti úr Heimskringlu og vakti mér áhuga á íslenzkum bók- menntum. Þá fór ég að lesa Genmaniu Tacitusar, kynntist loks Thule-útgáfunni þýzku af fornsögunum. Fyrir fjórtán ár- um impraði ég á þvi við nem- endur mina i Buenos Aires, að mú skyldum við taka til hendi og lesa engilsaxnesk Ijóð, s.s. Bjólfskviðu og Finnsborgarljóð- ið. Þá kom í Ijós, að þau fjöJl- uðu um norræna menn. Allar persónurnar í Finnsborgarljóð- inu eru Danir. Það vakti áhuga minn og athygli að all- ar persónurnar í þessum gömlu engilsaxnesku Ijóðum eru norrænt fólk. 1 upphafi Bjólfskviðu er talað um Dani: Hwæt, we Gar-Dena in geardagum þeodcyninga þrym gefrunon, Við höfum heyrt um ljómann af spjótdönum. . . Norrænir menn hafa mikið komið við enska sögu. Egill skildi Englendinga, þegar hann barðist með Aðalsteini konungi gegn Skotum. Það voru ekki aðeins þungar brún ir Egils, sem ýttu undir konung að rétta honum hringinn á sverðsoddi. Þeir gátu talað saman. En einhver munur hef- ur verið á framburði engilsaxa og norrænna manna og er gott dæmi þess, þegar Styrkár stall ari Haralds konungs Sigurðs- sonar hittir vagnkarlinn enska í skemimtilegri frasögn Heims- fkringlu: „Þú munt vera Norð- rnaðr, kenni ek mál þitt," sagði karlinn. Norrænir menn skópu heims- menningu, sem er einsdæmi. Þess vegna er ég kominn hing- að. Ég er þakklátur fyrir að vera hér. Ég mum aldrei gleyma þessu landi. Að þessi draumur skuli hafa rætzt! Ég hlusta á fólkið tala íslenzku. Ég heyri sama málið og for- feður þess, sem ég dái, töluðu sín á milli. Kannski með svo- lítið öðruim brag. Ég hef mínar hugmyndir um það, en samt sem áður lifir þessi tunga hér. Hvernig eigum við að þakka ykkur fyrir að hafa varðveittt þessar bókmenntir, þessa sögu og þessa tungu? Ég gerði mér fljótlega ljóst að blómi germ- anskrar menningar er varð veittur hér. Norræn menning er kóróna hennar. Annars stað ar t.d. í HoTlandi, Belgíu, Þýzkailandi og Bretlandi, eyði- lagðist þœsi forna menniTig í róti kristinnar ásóknar. 1 trúar bragðaátökum. En á íslandi varðveittist forn germanskur arfur. Það er meira af germ- öni^kum viðhorfum í engilsaxn eskum arfi en þýzkum. Þýzk- ar bökmenmtLr hafa verið svo rómantdsikar. Thule-útgáfan var ágæt á sínum tíma. En nú höfum við fengið Isilendingasög urnar betur þýddar af Magnús- syni. Ég hef verið að reyna að læra íslenzk>u undanfarin ár. Á hverjum laugardegi og sunnudegi komum við nokikrir nemendur mínir saman, drög- uim okkur út úr þys Buenos Aíres ag förum yflr íslenztear bókmenntir.' Við erum nýbúin að lesa kaflann um Egil og Þorgerði, þegar hún gengur í lokrekkjuna til hans. Ég hef mikið að gera og þess vegna get ég þvi miður ekki lagt stund á íslenzku nema um helg ar. Ég geri það ekki af hégórna skap, heldur þörf, gleði. Sér- fræðingur í engilsaxnesku hlýt ur fyrr eða síðar að dragast að fornum islenzkum menningar- arfi. Þetta er eins og að heill- ast af sólsetri, eða verða ást- fanginn." V. Við vorum komin á Hellis- heiði og ekki seinna vænna að minnast á landið hans, Argen- tínu. „Siðasta alvarlega orrust- an þar var háð 1879," sagði hann, „þegar hvítir menn voru sigraðir, stungu indiánarnir þá spjótum. fndiánarnir réðust á stórbýlin, stálu nautgripum og fóru með ráinum. Þeir voru meiri hestamenn en hvitu kú- rekarnir. Þeir riðu alltaf ber- bakt, notuðu aidrei spora. Þeir töluðu við hestana sína. Milli þeirra og hestanna ríkti djúp vinátta, skilningur. En indián- arnir voru mjög frumstætt fólk. Þegar ég var drengur, var sagt við mig: „Viltu vita eitthvað um stærðfræði Pamp asindiánanna?" Ég var ekkert sérstakiega æstur í það. „Ég er ekki viss um að ég skilji hana," sagði ég. „O-jú, hún er mjög . einföld. Þeir telja svona: einn .. tveir . . þrír . . fjórir . . . marg- ir . . ." Þeir voru miklir hesta- menn og sem slikir höfðu þeir enga þörf fyrir stærðfræði. Þeir tömdu hestana sina frá- bærilega vel. Ég kynntist þeim Mtið. En ég þekkti fóikið, sem lýst er í Fleygnum. Að visu ekki þær sömu persónur sean koma fyrir í sögunni. Þær eru tilbúningur. En fóik svipað þeim. Þegar ég var að alasit upp í Buenos Aires var fuilt af slíku fóiki í úthverfunum. Margir báru á sér hniifa. Sá var hugrakkastur, sem átti hníf með stytzta Maðinu. Ég á ekki silfur að grafa eins og Egill og enga þræla að vinna verkið. Timarnir hafa breytzt, þótt fjöilin séu þau sömnu í Mosfelisdai. Bn blindu mína á ég saimeigimilega með Agli. Um hana fjallar síðasta bók mín, Lofgjörð til myrkurs ins. Þar lofsyng ég blinduna. Ég held hún hafi gert mér margt bæriiegt, bærilegra en áður, skerpt skilning minn. Stytt mér leiðina að sjálfum mér. Áður þurfti ég ailtaf að vera að iesa og hitta fólk. Nú get ég hugsað. Blindu fylgir ekki sársauki. Blinda er oft arfgengur sjúkdómur. Faðir minn <yg arnma voru bæði orð- in blind, þegar þau dóu. Þau kvörtuðu ekki. En heyrnar- laust fóik á verri daga. Það verður fyrir aðkasti, menn gera oft grín að því. Ég heid — ég verð að minnsta kosti að lita svo á, því að það er skylda min að gera það — að' blindan hafi aukið mér skarp skyggni. Ég held ég skrifi nú betur en áður. Blindan kom hægt. Ég gat lesið og skrifað meira og minna 1955, en sá að eins stóra stafi. Nú get ég að visu skrifað nafmið miibt, en ég hef ekki séð það í möng ár." Jorge Luis Borges LESANDI Ég læt öðrum það eftir að hrósa sér af því sem þeir hafa skrifað. Sjálfur er ég sfoltur af því sem ég hef lesið um dagana. Ég var kannski ekki neinn málfræðingur, öðrum fróðari um fallbeygingar, hæitti sagna, hin hægfara skipti og ummyndanir hljóða, eins og harðnandi d-ið sem breytist í t, eða náinn skyldleika g og k, en um ótal mörg ár hafa tungumál haldið huga mínum föhignum. Ég hef félagsskap við Virgil um nætur, að hafa kunnað latínu og týnt henni niður er engu síður eign; gleymskan er kjallarahola minnisins, ein mynda þess, hin hliðin á peningnum, sú, sem engin sér. Meðan fánýtar sýnir og flestum hugljufari andlit og máðar arkir dofnuðu fyrir auguni mér gleymdi ég mér við lestur járntungunnar, sem forfeður mínir skráðu á forðum einmamaleik og glamur sverða, og nú, að liðnurn sjö hundruðum ára, frá TJltíma Thule berst mér rödd þín, Snorri Sturluson. Ungur maður, sem sezt við lestur, agar lif sitt nákvæmlega skilgreindu námi, þræðir bókaormasilóðir til öruggrar þekkingar. Á mínum aldri er allt sem ég tekst á hendur ævintýri sem jaðrar við nóttina. Ég mun aldrei ná valdi á forntungu Norðursins, aldrei sökkva gráðugum höndum í gullið Sigurðar. Það sem ég færist í fang á sér engan endi en verður alla mína daga félagi minn, dularful'lur eins og alheimurinn, dularfullur eins og ég, íærdómsleitandinn. Sonja Diego þýddi 4. júlí 1971 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 3

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.