Lesbók Morgunblaðsins - 17.05.1980, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 17.05.1980, Blaðsíða 3
SEX GEIRAR (bls. 177) Frá vinstri, sitjandi: Geir Zoéga rektor, Geir Zoega (sögumaður), Geir Zoega, útgm. faöir hans og viö hliö standandi Geir H. Zoega, kaupm. Standandi fyrir aftan: Geir Thorsteinsson sonur Kristjönu Zoega og Th. Thorsteinsson og til hægri viö hann Geir Zoega, vegamálastjóri. JULLA, sem Geir útgm. gaf börnum sínum. Geir yngri er við stýrið og hefur verið á undan samtíö sinni í því að honum hefur fundizt rétt að konur fengju að ganga í verk karlmanna. Róöur var karlmannsverk hér fyrrum. KÚSKUR. Geir er þarna kúskur með brúðhfónin Gísla Gíslason og Ragnheiði Clausen, Gísli var allt sitt líf starfsmaöur Geirsverzlunar. tugtmeistari aö tugthúsinu í Reykjavík, sem reist hafði veriö á árurium 1759—64 og nú er stjórnarráöshús. Jóhannes var tugtmeistari þar til 1793. Þá haföi hann keypt sér eitt af húsum Innréttinganna, svo nefnt „Smiöjuhús". Þaö stóö sem næst þar sem nú mætast Kirkjustræti og Tjarnargata. Jóhannes verzlaöi, var um skeiö bak- ari og vann einnig viö verzlun hjá öörum um hríö. Hann er sagöur hafa verið góður borgari. Börn átti hann tvö með Astríði konu sinni og var annaö þeirra Jóhannes Zoéga, faðir Geirs kaupmanns og útgerðarmanns, en hitt var Magdalena formóöir Olsenanna og kemur þaö fólk ekki viö okkar sögu hér. Glerskerinn Jóhannes Jóhannesson Zoéga fæddist 1796 (d. 1852). Hann var titlaður „glerskeri". Sú iön var ekki til að framfleyta fjölskyldu í þennan tíma í Reykjavík og stundaöi Jóhannes því einnig sjóinn. Hann var sagöur ágætur maöur, samvizkusamur og duglegur til verka og kemur sá vitnisburöur heim og saman viö það, aö hann átti sjö börn með konu sinni, en tvö framhjá henni, sitt með hvorum kvenmannin- um; hvorttveggja piltbörn og báru ættarnafn föður síns. Annar drengj- anna, Einar Zoéga, ólst upp hjá föður og stjúpu. Einar rak lengi veitingasölu ásamt síðari konu sinni, Margréti Tómasdóttur Zoéga. Þau hjón ráku Hótel Reykjavík, sem brann 1915 og varð af stórbruni, sá mesti í sögu Reykjavíkur. Þekktari eru þau hjón þó efalaust fyrir þaö, að þeirra dóttir var Valgerður kona Einars Benediktsson- ar. Hinn drengurinn, sem Jóhannes átti framhjá konu sinni, var Tómas Zoéga. Hann bjó á Akranesi og var þar góður formaður en fórst á miðjum aldri á leiö til Reykjavíkur á. áraskipi. Þeir voru ; fjórtán sem þar fórust, viö Akurey aö haldiö var. Tómas átti margt barna og af hans börnum er þekktastur Geir Zoéga rektör en hann var faðir Geirs heitins vegamálastjóra og móöurafi þess Geirs, sem staöiö hefur í ströngu í stjórnmálunum um árabil og þekkt- astur er þessara ættménna nú. Af hjónabandsbörnum Jóhannesar glerskera komust fjögur til fullorðins ára. Elztur þeirra var Jóhannes bóndi og sjómaður í Nýjabæ í Hlíöarhúsa- landi í Reykjavík. Hann átti afkomend- ur, sem ekki koma við sögu hér. Þá var þaö Geir útgerðarmaður (f. 26. maí 1830) og svo stúlkur tvær. Önnur var Kristjana, sem giftist Jónassen verzl- unarstjóra og áttu þau ekki börn, en hin var Magdalena, sem giftist dönsk- um kapteini og sigldi með honum víöa um lönd og var talin fram á okkar daga víðförulst íslenzkra kvenna. Maður hennar varö bráökvaddur um borö í skipi sínu undan ströndum Suður- Ameríku og skömmu síðar missti Magdalena öll börn sín en þau átti hún þrjú með manni sínum. Magdalena giftist síöar heim til íslands Helga Helgasen, skólastjóra barnaskólans í Reykjavík. Þau áttu engin börn. Bærínn enn um aldur merkin ævi þinnar ber Svo orti Guðmundur Magnússon á áttræðisafmæli Geirs Jóhannessonar Zoéga formanns, leiðsögumanns, út- gerðarmanns og kaupmanns. Geir er kunnur úr íslandssögunni og þá sér- staklega sögu Reykjavíkur því að hann var brautryðjandi kútteraútgeröarinn- ar í Reykjavík, en sú útgerð varð bænum mikil lyftistöng. Svo dæmi sé nefnt þa-jókst fólksfjöldi í Reykjavík um 72% (úr 3.886 1890 í 6682 1900) síðasta áratug aldarinnar og olli því mest kútteraútvegurinn, sem hófst svo um munaöi með kútterakaupum Geirs Zoéga 1896. Útsvör í Reykjavík hækk- uðu úr 20.550 krónum 1895 í 30.808 árið 1900, eða um 50% á fyrstu fimm árurri kúttaraútvegsins. Geir Zoéga hefur oft veriö nefndur næstur á eftir Skúla Magnússyni, þegar rætt er um forystumenn í byggöasögu Reykjavík- ur. Hér verður ekki rakin ævisaga Geirs Zoéga útgerðarmanns. Hana er aö finna í flestum sögubókum alda- mótatímans og einnig hefur veriö gefin út ævisaga hans (Islenzkir athafna- menn I. Gils Guömundsson. Akraness- útgáfan 1946). Geir var tvíkvæntur og var fyrri kona hans Guðrún Sveins- dóttir, húnvetnskrar ættar og áttu þau saman eitt barn, Kristjönu, sem gíftist Th. Thorsteinsson útgeröarmanni. Síð- ari kona Geirs var Helga Jónsdóttir Eiríkssonar bónda á Stóra-Ármóti í Flóa og með henni átti Geir fimm börn, en eitt þeirra dó í æsku. Elzt barnanna, sem lifðu, var Hólm- fríður. Hún giftist Geir Zoéga vega- málastjóra og frænda sínum, önnur var Kristjana, sem giftist John Fenger, stórkaupmanni, þá Geir, sem hér 1 eftir rifjar upp sitthvað úr ævíferli sínum og yngst var Guörún, sem giftist Magnúsi Jochumssyni póstmeistara. Öll eiga þessi börn Geirs Zoéga afkomendur, en ættarnafnið bera ein- ungis börn Geirs sonar hans. Sögumaðurinn Geir Geirsson Zoéga fæddist 27da júlí 1896 í Sjóbúð, en svo var nefnt hús föður hans en síðar Vesturgata 7. Húsið hefur verið rifið og er þar nú bílaplan. Helztu æviatriði Geirs yngra, sem nú er reyndar orðinn Geir eldri, því aö hann á son sem heitir Geir Geirsson Zoéga og er nú Geir yngri — eru þau, aö hann lauk Verzlunarskóla 1913, hóf útgerö á kútter Hafstein 1918, keypti Haddensstöðina íHafnar- firði (fiskverkunarstöð) 1920 og rak hana til 1923, en 1924 gekk hann í félag við Loft Bjarnason um stööina og var Loftur framkvæmdastjórinn. Geir réðist í sama mund, eða 1924, til Hellyersútgerðarinnar í Hafnarfiröi og var framkvæmdastjóri útgeröarinnar og fiskvinnslunnar þar til Hellyers- bræöur hættu rekstri í Hafnarfirði 1929. Áriö 1934 varð Geir umboðs- maður hérlendis vátryggingafélags togaraeigenda í Hull (Hull-assúransinn) og 1946 einnig umboösmaður vátrygg- ingafélags togaraeigenda í Fleetwood, Grimsby og Aberdeen. Af þessum umboösstörfum lét Geir 1975, en þá tók Geir Zoéga sonur hans við þeim. Á styrjaldarárunum seinni var Geir framkvæmdastjóri fiskflutninga á veg- um Owens Hellyer en eftir þaö á vegum The Ministry of Food allt til styrjarldarloka. Kona Geirs er Halldóra dóttir Ólafs kaupmanns og útgerðarmanns í Kefla- vík, Ófeigs Ófeigssonar ríka í Fjalli á Skeiöum, Vigfússonar. Sonur og dóttir þeirra hjóna eru gift ocj búsett í Reykjavík, en son sinn Olaf, misstu þau uppkominn og kvæntan í flugslysi viö Ósló 1963. Þegar þessi orö eru rituö er Geir Zoéga, eldri, ern vel, málhress og söguglaöur, skemmtinn og minnugur. Hann gengur til skrifstofu sinnar á Vesturgötunni á hverjum virkum • morgni. Geir er hár maður vexti, teiriréttur og iéttur í spori. Hann ber meö sér í klæöaburöi, fasi og allri framkomu löng kynni af Bretum af góðu standi, en er þó manna íslenzk- SJÁ NÆSTU SÍÐU ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.