Lesbók Morgunblaðsins - 29.10.1988, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 29.10.1988, Blaðsíða 8
Lækjargata 4 sem nú á að ðytía i Árbæjarsam, á sér ákafíega Utríka sögu. Það var reist árið 1852 og var fyrsta tvílyfta íbúðarhúsið i Reykjavík. Þarna bjó Benedikt Gröndal ásamt Gölskyldu sinni á ánmum 1875-1881. Ljósm. BJarni. á bak við stórt steinhús og sést naumast frá götunni. Það er lítið breytt frá því að Benedikt skildi við það er hann dó 1907. Enn er það timburklætt með fornlegum dyra- og gluggaumbúnaði og inni er allt með sömu ummerkjum þó að húsgögnin séu önnur. Til eru lýsingar af háttum Benedikts og ljósmyndir úr húsinu frá hans tíð svo að þarna mœtti gera hið ágætasta minja- safn um eitt sérkennilegasta og magnaðasta skáld íslands. Benedikt var vansæll oft og tfðum á síðari æviárum sínum og fór stundum á drykkjutúra og átti þá gjarnan viðdvöl í Svfnastíunni sem var alræmd krá á Hótel íslandi. Árni Thorsteinsson tónskáld segir í æviminningum sínum: „Þeir, sem sóttu Svínastíuna, meðan hún var við lýði, voru nefndir dónar, og þeir, sem vildu kallast betri borgarar, létu aldrei sjá sig þar inni, nema Benedikt Gröndal. Það var venja hans að fara í Svfnastfuna, þegar hann fór á túr, og kvaðst hann kunna best við sig með dónunum. Hann hafði litlar mætur á höfðingjunum og ieit beinlfnis nið- ur á þá. Það mátti alltaf vita það, þegar Gröndal var að byrja á túr, því að það var segin saga, að þá bjó hann sig f sína verstu garma og labbaði niður f Svfnastfu. Mun hann hafa haft gaman af að kynnast dónun- um og spjalla við þá, þvf að margt af þessu voru greindir menn, þótt misheppnaðir væru. Það kom fyrir, að Gröndal var á túr heila viku í einu, og bar þá við, þótt honum væri lftið um höfðingjana eða embættis- mennina gefið, að honum dytti í hug að heimsækja einhvern þeirra. En hann var lítill aufúsugestur, þegar svona stóð á fyrir honum, og voru menn fljótir að slá loku fyrir dyrnar, þegar sást til Gröndals drukk- ins." Valtýr Stefánsson ritstjóri átti eitt sinn viðtal við Jón Hjartarson kaupmann sem Þetta fhllega einbýtishus i Þinghottsstrœti 14 reisti Benedikt árið 1881. Það varð bonum fíárhagslega ofviða og hann neyddist tíl að seh'a það árið 1887. Helgi Helgason trésmiðúr og tónskáld er hömndur hússins eins og fíestra annarra við þetta stræti. Ljósm. Bjarni hafði verið heimagangur hjá Gröndal f æsku sinni. Jón sagði m.a.: „Tímunum saman sat hann í gömlum ruggustól inni f borðstofu sinni og ruggaði sér þar fram og aftur og damlaði fingrunum f borðplötuna, án þess að mæla orð af vör- um. Hann var yfirleitt venjulega akaflega fámáll og vildi ekki láta trufla sig. Helst Bak við stórt steinhús kúrir þetta litia hus £ Vesturgötu 16A svo að fáir taka eftir því. Þarna bjó ekkjumaðurinn Benedikt Gröndal á árunum 1888 til dauða- dags 1907 og er húsið með upprunalegu svipmóti timburklætt. Það bíður eftir þvi að vera gert að minningarhúsi um hið sérstæða skáld.Ljósm.Bjarni mátti ekkert snerta inni í skrifstofu hans. Þegar þurfti að ræsta þar eða gera hreint var ekki hægt að komast hjá því að róta þar til, þoldi hann ekki að horfa á það en rauk út... En er hann tók bók og las, þá stóð hann alltaf á fætur og stóð við lestrar- eða teikni- púlt, sem var við suðurgluggann f stofunni. Stundum var eins og þunglyndið ætlaði að yfirbuga hann alveg. Þau einkennilegustu atvik gátu þá komið honum úr jafnvægi. Einu sinni t.d. þurfti hann að fara niður í bæ. Hann bjó við Vesturgötu nr. 16. Er hann kom heim, var hann f argvítugasta skapi, hafði allt á hornum sér, skellti hurð- um og rauk loks upp á loft. En uppi á lofti hafði hann herbergi, sem var það allra helg- asta í húsinu. Þar geymdi hann fuglabyssu sfna og ferðaútbúnáð og eitthvað sem ég aldrei vissi hvað var. Þangað fékk ég aldrei að stíga mínum fæti. Er hann kom niður aftur í þetta sinn, var hann spurður að því, hvað hefði komið fyr- ir hann. Sagðist hann þá ekki hafa mætt nokkurri manneskju á götunni nema göml- um og hrukkóttum kerlingum. Gæti hann alls ekki sætt sig við slíkt og færi hann aldrei framar út í bæ upp á þessar spýtur." J6n Hjartarson segir ennfremur að kær- komnustu gestir á heimili Benedikts Grön- dals hafi verið þeir Þorsteinn Erlingsson skáld og Guðmundur Magnússon læknir og hafi þeir verið einkum kátir saman Gröndal og Guðmundur og oft hlaupið kerskni í þá hvor við annan svo að báðir urðu háværir. Nú býr í þessu gamla húsi skáldsins Eugenía Nilsen, ættuð úr Húsinu á Eyrar- bakka og heldur öllu í horfinu. Höfundur er sagnfraeðingur ( Reykjavík. A að eru undarleg ós síður, að íslenzkir annarsstaðar en í arnar eru örfáir me al þeir tveir sem ei Nokkur orð í tilefni sýningar Kristins G. Jóhannssonarog Guðmundar Ármanns Sigurjónssonar Kristinn G. Jóhannsson: „Haustkvíðakvæði'

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.