Lesbók Morgunblaðsins - 29.10.1988, Side 8

Lesbók Morgunblaðsins - 29.10.1988, Side 8
TVEIE á Á Lækjargata 4 sem nú á að Oytja í Árbæjarsaih, & sér ákaOega litrika sögu. Það var reist árið 1852 og var fyrsta tvílyfta íbúðarhúsið í Reykjavík. Þama bjó Benedikt Gröndal ásamt fjölskyldu sinni á árunum 1875-1881. Ijósm. Bjami. Nokkur orð í tilefni sýningar Kristins G. J óhannssonar og Guðmundar Ármanns Sigurjónssonar Kristínn G. Jóhannsson: „Haustkvíðakvs hafði verið heimagangur hjá Gröndal í æsku sinni. Jón sagði m.a.: „Tímunum saman sat hann í gömlum ruggustól inni í borðstofu sinni og ruggaði sér þar fram og aftur og damlaði fíngrunum í borðplötuna, án þess að mæla orð af vör- um. Hann var jrfírleitt venjulega ákaflega fámáll og vildi ekki láta trufla sig. Helst á bak við stórt steinhús og sést naumast frá götunni. Það er lítið breytt frá því að Benedikt skildi við það er hann dó 1907. Enn er það timburklætt með fomlegum dyra- og gluggaumbúnaði og inni er allt með sömu ummerkjum þó að húsgögnin séu önnur. Til eru lýsingar af háttum Benedikts og ljósmyndir úr húsinu frá hans tíð svo að þama mætti gera hið ágætasta minja- safn um eitt sérkennilegasta og magnaðasta skáld íslands. Benedikt var vansæll oft og tíðum á síðari æviárum sínum og fór stundum á drykkjutúra og átti þá gjaman viðdvöl í Svínastíunni sem var alræmd krá á Hótel íslandi. Ámi Thorsteinsson tónskáld segir í æviminningum sínum: „Þeir, sem sóttu Svínastíuna, meðan hún var við lýði, voru nefndir dónar, og þeir, sem vildu kallast betri borgarar, létu aldrei sjá sig þar inni, nema Benedikt Gröndal. Það var venja hans að fara í Svínastíuna, þegar hann fór á túr, og kvaðst hann kunna best við sig með dónunum. Hann hafði litlar mætur á höfðingjunum og leit beinlínis nið- ur á þá. Það mátti alltaf vita það, þegar Gröndal var að byija á túr, því að það var segin saga, að þá bjó hann sig í sína verstu garma og labbaði niður í Svínastíu. Mun hann hafa haft gaman af að kynnast dónun- um og spjalla við þá, því að margt af þessu voru greindir menn, þótt misheppnaðir væru. Það kom fyrir, að Gröndal var á túr heila viku í einu, og bar þá við, þótt honum væri lítið um höfðingjana eða embættis- mennina gefíð, að honum dytti í hug að heimsækja einhvem þeirra. En hann var lítill aufúsugestur, þegar svona stóð á fyrir honum, og voru menn fljótir að slá loku fyrir dymar, þegar sást til Gröndals drakk- ins.“ Valtýr Stefánsson ritstjóri átti eitt sinn viðtal við Jón Hjartarson kaupmann sem Bak við stórt steinhús kúrir þetta Utla bús á Vesturgötu 16A svo að táir taka eftir því. Þama hjó ekkjumaðurinn Benedikt Gröndal á árunum 1888 til dauða- dags 1907 og er húsið með upprunalegu svipmóti timburklætt. Það bíður eftir þvi að vera gert að minningarhúsi um hið sérstæða skáld.Ljósm.Bjami Höfundur er sagnfræðingur í Reykjavik. Þetta fallega einbýUshús í Þingholtsstræti 14 reisti Benedikt árið 1881. Það varð honum fjárhagslega ofviða og hann neyddist til að sefja það árið 1887. Helgi Helgason trésmiður og tónskáld er höfímdur hússins eins og Oestra annarra við þetta stræti. Ijósm. Bjarni mátti ekkert snerta inni í skrifstofu hans. Þegar þurfti að ræsta þar eða gera hreint var ekki hægt að komast hjá því að róta þar til, þoldi hann ekki að horfa á það en rauk út... En er hann tók bók og las, þá stóð hann alltaf á fætur og stóð við lestrar- eða teikni- púlt, sem var við suðurgluggann í stofunni. Stundum var eins og þunglyndið ætlaði að yfírbuga hann alveg. Þau einkennilegustu atvik gátu þá komið honum úr jafnvægi. Einu sinni t.d. þurfti hann að fara niður í bæ. Hann bjó við Vesturgötu nr. 16. Er hann kom heim, var hann í argvftugasta skapi, hafði allt á homum sér, skellti hurð- um og rauk loks upp á loft. En uppi á lofti hafði hann herbergi, sem var það allra helg- asta í húsinu. Þar geymdi hann fuglabyssu sína og ferðaútbúnáð og eitthvað sem ég aldrei vissi hvað var. Þangað fékk ég aldrei að stíga mínum fæti. Er hann kom niður aftur í þetta sinn, var hann spurður að því, hvað hefði komið fyr- ir hann. Sagðist hann þá ekki hafa mætt nokkurri manneskju á götunni nema göml- um og hrukkóttum kerlingum. Gæti hann alls ekki sætt sig við slíkt og færi hann aldrei framar út í bæ upp á þessar spýtur." Jón Hjartarson segir ennfremur að kær- komnustu gestir á heimili Benedikts Grön- dals hafí verið þeir Þorsteinn Erlingsson skáld og Guðmundur Magnússon læknir og hafi þeir verið einkum kátir saman Gröndal og Guðmundur og oft hlaupið kerskni í þá hvor við annan svo að báðir urðu háværir. Nú býr í þessu gamla húsi skáldsins Eugenía Nilsen, ættuð úr Húsinu á Eyrar- bakka og heldur öllu í horfínu. að eru undarleg síður, að íslenzk annarsstaðar en arnar eru örfáir i al þeir tveir sem

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.