Morgunblaðið - 26.01.2004, Page 22

MINNINGAR
22 MÁNUDAGUR 26. JANÚAR 2004 MORGUNBLAÐIÐ
✝ GuðmundurGíslason fæddist
að Klömbrum í Vest-
urhópi 25. mars
1907. Hann lést á
Heilbrigðisstofnun-
inni á Hvammstanga
13. janúar síðastlið-
inn. Foreldrar hans
voru Gísli Guð-
mundsson, f. 17.9.
1877, d. 4.1. 1946, og
Halldóra Steinunn
Pétursdóttir, f. 27.6.
1878, d. 14.10 1920,
síðast búandi í
Valdarási í Víðidal
en þar leystist heimilið upp við
andlát Halldóru og var yngri
börnunum þá komið fyrir hjá
venslafólki. Systkini Guðmundar
voru: Jóhannes, f. 1902, Elísabet
Ágústa, f. 1904, Pétur, f. 1910,
Unnur Sigurlaug, f. 1911, Kristín,
f. 1916, og Halldór, f. 1919. Guð-
börn: a) Elín, maki Alfreð Hall-
dórsson, b) Hrönn, maki Ólafur
Jens Daðason, c) Birgir, maki
Berglind Halla Jónsdóttir, d)
Brynjar, maki Guðrún Sjöfn Ax-
elsdóttir og e) Gísli Páll, maki
Sara Lovísa Halldórsdóttir. Af-
komendur Guðmundar eru alls 29.
Heimili Guðmundar og Val-
gerðar var lengst af á Sunnuhvoli
(Klapparstíg 7) á Hvammstanga
eða til ársins 1995 er þau fluttu í
Nestún, íbúðir fyrir aldraða. Síð-
ustu árin dvaldi Guðmundur á
Heilbrigðis- stofnuninni á
Hvammstanga.
Unglingsár sín var Guðmundur
á Skárastöðum í Miðfirði og fór
snemma að vinna fyrir sér, eink-
um við bústörf. Frá árinu 1928
varð starfsvettvangur Guðmund-
ar í þágu Vegagerðar Ríkisins. Í
fyrstu sem verkamaður við brúa-
smíði, fyrsta verkefnið var hin
glæsilega bogabrú yfir Hvítá hjá
Ferstiklu, og síðan verkstjóri brú-
arvinnuflokks frá 1945–1978 er
hann lét af verkstjórn fyrir aldurs
sakir. Útför Guðmundar fer fram
frá Hvammstangakirkju í dag og
hefst athöfnin klukkan 13.30.
mundur lifði öll systk-
ini sín.
Guðmundur kvænt-
ist 29.10. 1932 Val-
gerði Önnu Þorsteins-
dóttur frá Gröf á
Vatnsnesi, f. 31.12.
1910, d. 27.12. 1998.
Guðmundur og Val-
gerður eignuðust
þrjár dætur, þær eru:
1) Ása, f. 1933, gift
Sigurði Sigurðssyni,
þeirra börn: a) Guð-
mundur, maki Sóley
Ólafsdóttir, og b) Sig-
urður Hallur, maki
Stella Steingrímsdóttir. 2) Þor-
gerður, f. 1942, gift Kristjáni
Björnssyni, þeirra börn: a) Gerð-
ur, maki Haraldur Einarsson, b)
Guðrún, maki Hjalti Reynisson og
c) Helgi Þór, unnusta Sólveig
Eiðsdóttir. 3) Halldóra, f. 1946,
gift Sigurði P. Björnssyni, þeirra
Brúarvinnuflokkur Guðmundar
byggði alls 151 brú af ýmsum
stærðum, stærst var brúin yfir
Miðfjarðará, 85 m löng. Starfs-
svæði flokksins spannaði frá Borg-
arfirði vestur og norður um land til
Eyjafjarðar.
Í fyrstu var aðeins um sumar-
vinnu að ræða, byrjað á vorin og
unnið fram í snjóa á haustin. Að-
búnaður þætti ekki bjóðandi nú á
dögum, legið við í tjöldum og oft
erfitt með aðdrætti.
Vetrarvinna var á þessum árum
takmörkuð á Hvammstanga og því
kom Guðmundur sér upp lítilli
smiðju þar sem hann vann við ým-
iss konar járnsmíði, einkum skeifur
og brennimerki. Hugur hans stóð
þá til járnsmíðanáms, honum stóð
til boða vinna og nám hjá hinum
þjóðkunna járnsmið Guðmundi Sig-
urðssyni á Þingeyri en ekki gat af
því orðið.
Sagt er að litla smiðjan hans
Guðmundar hafi verið nokkurs
konar félagsmiðstöð þessa atvinnu-
leysisvetur, þar í hlýjunni hafi
menn hist og rætt bæjar- og þjóð-
málin.
Seinna þegar Vegagerðin hafði
komið sér upp húsnæði á Hvamms-
tanga vann Guðmundur þar við ný-
smíði á íbúðar- og eldhússkúrum
ásamt ýmsum viðhaldsstörfum.
Guðmundur reyndist farsæll
verkstjóri og naut mikils trausts og
virðingar yfirboðara sinna. Hann
hélt sínum mönnum vel að verki án
hroka eða ofríkis.
Margir ungir námsmenn, nokkrir
síðar þjóðkunnir borgarar, hafa
unnið í flokki Guðmundar og allir
bera þeir verkstjóra sínum vel sög-
una, bæði sem stjórnanda og fé-
laga.
Valgerður, kona Guðmundar,
reyndist manni sínum stoð og
stytta í þeirra hjúskap. Í tæp 30 ár
var hún matráðskona í brúar-
flokknum við miklar vinsældir.
Á kreppuárunum og fram yfir
stríð hafði Guðmundur eina kú og
nokkrar ær sér og sínum til fram-
færis og alveg fram um áttrætt hélt
hann fáeinar ær til að sýsla við sér
til ánægju og afþreyingar.
Vegna langra fjarvista frá heimili
gat Guðmundur lítið sinnt fé-
lagsmálum, þó áhugann vantaði
ekki, einkum á verkalýðs-, sam-
vinnu- og bæjarmálum.
Hann var mikill sósíalisti, sem
kenndur var við kreppuna, með
mikla réttlætiskennd og fylgdist
vel með allri þjóðmálaumræðu.
Áhuginn á þjóðmálunum minnkaði
ekkert með aldrinum. Hann hafði
ákveðnar skoðanir á mönnum og
málefnum.
Guðmundur hafði gaman af lax-
og silungsveiði, fór síðast í laxveiði
um nírætt eða um líkt leyti og hann
hætti að keyra bílinn sinn. Eftir að
hann flutti í Nestúnið fékk hann
sér silungsveiðileyfi fyrir landi
Hvammstanga, svokallaðan fram-
drátt, og stundaði þennan veiðiskap
af miklum áhuga.
Þá var almanakið alltaf uppi við
og farið nákvæmlega eftir töflunum
um flóð og fjöru til að vitja um.
Guðmundur hafði gaman af að
spila á spil og var liðtækur bridds-
ari, tók þátt í keppnum við ná-
grannasveitarfélög og eins þegar
Húnvetningar í héraði mættu
brottfluttum í keppnum.
Guðmundur var þéttur á velli og
þéttur í lund, dagfarsprúður og
flíkaði ekki tilfinningum sínum,
þægilegur í umgengni, léttlyndur
með ríka kímnigáfu og sá jafnan
broslegu hliðarnar á hlutunum.
Guðmundur var mikill fjölskyldu-
maður og fylgdist grannt með af-
komendum sínum og bar hag
þeirra og afkomu mjög fyrir
brjósti.
Guðmundur bar aldurinn vel,
minnið óbilandi en sjón og heyrn
farin að dofna, hafði fótaferð fram
á síðustu daga. Læknum og hjúkr-
unarliði Heilbrigðisstofnunarinnar
á Hvammstanga er hér með þökk-
uð góð umönnun og umhyggja.
Hver minning dýrmæt perla að liðnum
lífsins degi,
hin ljúfu og góðu kynni af alhug þakka
hér.
Þinn kærleikur í verki var gjöf, sem
gleymist eigi,
og gæfa var það öllum, er fengu að kynn-
ast þér.
(Ingibjörg Sigurðardóttir.)
Guð blessi minningu hans.
Kristján Björnsson.
Þegar mamma hringdi og sagði
mér að afi væri dáinn streymdu
fullt af minningum fram í hugann.
Helstu minningar sem ég á um
afa þegar ég var krakki, tengjast
að mestu tímanum sem við áttum
saman í kindastússinu. Afi var
nefnilega svona frístundabóndi með
nokkrar kindur, eina fyrir hvert
barnabarn. Alltaf máttum við vera
með í öllu sem fylgdi þessum bú-
skap, þó við værum örugglega oftar
fyrir en til gagns.
Þegar ég varð eldri, gat ég farið
að hjálpa meira til, og jafnvel leyst
afa af þegar hann var í brúarvinn-
unni. Ekki er laust við að maður
hafi verið stoltur af þessari ábyrgð.
Seinna þegar ég var orðin full-
orðin og flutt til Danmerkur, var
alltaf gott að koma til ömmu og afa
á Hvammstanga. Þá ræddum við
afi málin.
Hann var mjög áhugasamur um
að heyra hvernig hlutirnir virkuðu í
Danmörku. Við ræddum t.d. mun-
inn á húsnæðiskerfinu og fé-
lagslegri þjónustu, en afi hafði mik-
inn áhuga á þjóðfélagsmálum og
alltaf til að ræða það. Núna síðustu
árin áttum við Hjalti góðar stundir
með afa og pabba í eldhúsinu hjá
mömmu þegar við spiluðum bridge.
Ég verð að segja að afi var mun
þolinmóðari við mig, byrjandann,
en hinir tveir spilamennirnir.
Þegar við fjölskyldan ákváðum
að flytja til Bandaríkjanna var ég
spennt að heyra hvað afa fyndist
um það. En honum fannst það bara
hið besta mál. Það væri sjálfsagt að
skoða sig um í heiminum meðan
maður gæti. Svona var hann víð-
sýnn þó hann vildi helst hvergi
vera nema á Hvammstanga.
Eftir að við fluttum töluðum við
reglulega saman í síma, við skipt-
umst á að hringja. Þá sagði hann
mér fréttir af fjölskyldunni og hvað
væri helst á döfinni á Íslandi, og ég
sagði honum fréttir af okkur.
Ég og fjölskylda mín þökkum all-
ar góðu stundirnar sem við áttum
með afa.
Guðrún.
Nú hefur hann afi kvatt okkur,
eftir stutta sjúkdómslegu, á nítug-
asta og sjöunda aldursári. Minning-
arnar hrannast upp þegar við hugs-
um til baka um öll árin sem við
áttum með honum.
Afi var alla tíð áhugasamur um
þjóðmálin og pólitíkina en einnig
hafði hann mikinn áhuga á fjöl-
skyldu sinni, barnabörnunum og
fjölskyldum þeirra og fylgdist vel
með því sem við vorum að gera al-
veg fram á síðasta dag.
Afi var brúarsmiður og minn-
umst við heimsóknanna til hans og
ömmu í brúarvinnuskúrana á sumr-
in. Það var alltaf spennandi að
koma í heimsókn í „skúrana“ því
þar var alltaf mikið um að vera, afi
úti að vinna með flokknum og
amma annaðhvort að elda eða baka
fyrir brúarvinnuflokkinn. Við minn-
umst þess að eftir að afi hætti að
vinna hafði hann samt alltaf mikinn
áhuga á að fylgjast með því hvernig
brýrnar hans stæðu sig. Tvö okkar
systkinanna minnumst ferðar með
afa í Vatnsdalinn en í þeirri ferð
þurfti að stoppa á hverri einustu
brú í dalnum, því hann hafði byggt
þær allar. Hann mundi hvaða ár
hver þeirra var byggð og sagði
okkur sögur tengdar smíðunum. Í
þessari ferð fór hann út úr bílnum
til að skoða hverja einustu brú, því
hann vildi sjá hvernig þær stæðust
tímans tönn. Það var gaman að
fylgjast með honum skoða verkin
sín og maður fylltist stolti þegar
hann, gamall maðurinn, settist aft-
ur inn í bílinn sáttur við verk sitt.
Afi var frístundabóndi fram und-
ir árið 1990, hann var með um 10
kindur og áttum við barnabörnin
hvert sína kindina. Það var alltaf
mikill spenningur í okkur þegar
kom að sauðburðinum og þá fylgd-
umst við spennt með okkar kind og
lömbunum. Við tókum svo þátt í að
koma kindunum á fjall á vorin og
að draga í dilka á haustin.
Eftir að afi hætti að vinna má
segja að veiði hafi verið hans aðal
áhugamál. Hann hafði gaman af
stangveiði og fór hann í veiði þegar
hann gat. Hann hafði leyfi hrepps-
ins til að leggja net í sjó og hafði
hann mikla ánægju af því að vitja
um netið og sjá hvort í því væri
fiskur.
Afi hélt góðri heilsu nánast fram
á síðasta dag, það var einungis síð-
asti mánuðurinn sem var honum
erfiður. Við viljum þakka afa okkar
allar góðu stundirnar.
Hver minning dýrmæt perla að liðnum
lífsins degi,
hin ljúfu og góðu kynni af alhug þakka
hér.
Þinn kærleikur í verki var gjöf, sem
gleymist eigi,
og gæfa var það öllum, er fengu að kynn-
ast þér.
(Ingibjörg Sigurðardóttir.)
Elín, Hrönn, Birgir, Brynjar
og Gísli Páll.
Mínar bestu og kærustu minn-
ingar tengdar afa, eru óneitanlega
frá tímanum sem ég átti með hon-
um í brúarvinnunni. Fyrst sem
barn í stuttum heimsóknum, og síð-
ar unglingur í vinnu, ömmu til að-
stoðar í eldhúsinu.
Alltaf hafði hann tíma fyrir mig
og ómælda þolinmæði.
Ég þvældist í kringum hann út í
brú, fékk að beygja járn og vasast í
steypu og fékk að fara með honum
ef þurfti að útrétta fyrir flokkinn.
Hann bjó til báta úr spýtukubb-
um og setti á þá band, svo ég gæti
fleytt þeim á ánni.
Ófáum kvöldunum eyddum við
úti við. Sátum tímunum saman úti í
móa að fylgjast með fuglunum, því
kannski fyndum við hreiður. Ef það
tókst, þá merktum við staðinn og
komum svo reglulega að vitja þess.
Oft fékk afi leyfi hjá bónda á ná-
lægum bæ til að veiða í ánni sem
hann var að brúa, eða í nálægu
vatni.
Svo komu kvöld sem við eyddum
inni í skúr að hlusta á útvarpið eða
spila Lönguvitleysu og Þjóf.
Ein er sú minning sem stendur
mér ljóslifandi fyrir augum. Ég sé
afa koma gangandi, fara inn í búr
og fá sér mysu að drekka úr slát-
urtunnunni. Það fannst honum best
við þorsta.
Þegar ég kom til hans eftir að
hann hætti að vinna, barst talið
ósjaldan að þeim ám sem hann
hafði brúað, og þá hvort ég hefði
verið með honum þar.
Gaman var líka að hlusta á hann
segja frá hvernig staðið var að brú-
argerð þegar hann var ungur.
Ég er þakklát fyrir stundirnar
sem við áttum saman, núna síðast
um jólin.
Gerður.
Sumrin níu, sem ég var í brúar-
vinnu hjá Guðmundi Gíslasyni, eru
í minningunni einn bezti tími æv-
innar. Ég byrjaði þar, eins og fleiri,
óharðnaður unglingur með reynd-
um og þrautvönum mönnum og
þetta var góður uppeldisskóli. Guð-
mundur hafði þá verið verkstjóri
við brúarsmíðar á annan áratug og
með honum voru oftast 12–15 menn
og ráðskona var Valgerður kona
hans. Brúarvinnan var skemmtilegt
og fjölbreytilegt starf. Enginn
hafði formleg iðnréttindi, en skyn-
samlegt brjóstvit og reynsla dugði
vel. Flestar brýrnar, sem við
byggðum þessi ár, standa enn fyrir
sínu, sumar þó aflagðar þar sem
vegir hafa verið færðir.
Brýrnar sem við byggðum voru
flestar litlar, 8–22 metrar, sumar
lengri og hinar stærstu rúmir 50
metrar. Við vorum sendir í ýmsar
sýslur til að brúa á þjóðvegum,
einkum norðvestanlands, á Vest-
fjörðum og í Dölum. Oftast voru
byggðar þrjár brýr á sumri og tók
verkið að jafnaði um mánuð á
hverjum stað. Þessi árin var smám
saman verið að teygja úr vegakerfi
landsins, leggja nýja vegi þar sem
engir voru fyrir eða smálaga gamla
vegarslóða, svo sem norður
Strandasýslu og vestur Barða-
strandarsýslu. Vegurinn var teygð-
ur hvert sumar úr einum firði yfir í
annan og að næstu óbrúaðri á. Árið
eftir var hún svo brúuð, og þannig
smáteygðust vegirnir þótt ófull-
komnir væru. Menn nutu ánægju
við að þoka fram þróun þjóðfélags-
ins.
Síðan er hálf öld liðin, en allt er
þetta ljóslifandi fyrir hugskotssjón-
um.
Guðmundur Gíslason var ákveð-
inn og aðgætinn verkstjóri og hag-
sýnn um alla hluti. Hugsunin „að
spara fyrir föðurlandið“ var þá enn
algild. Timbur var margnýtt og fyr-
ir kom að stórsaumur væri réttur
og notaður á ný. Viðurgerningur
var góður, enda var Valgerður af-
bragðs ráðskona og fóru allir mett-
ir frá hennar borði. Búið var í tjöld-
um, tveir í hverju, þau voru góðar
vistarverur ef ekki gengu stórrign-
ingar.
Guðmundur hafði lært járnsmíði,
fyrst hjá Snæbirni Guðmundssyni á
Hvammstanga en síðar vann hann
hjá Árna Gunnlaugssyni í Reykja-
vík og hugðist taka sveinspróf.
Harðæri kreppuáranna leyfðu þó
ekki þær frátafir frá vinnu sem
námstíminn krafðist. Síðar fékk þó
Guðmundur meistararéttindi húsa-
smiða, sem honum þótti vænt um,
en þó ekki fyrr en starfsævinni var
lokið og var meira til gamans en að
lengur þyrfti á að halda.
Marga vetur vann Guðmundur í
smiðjunni sinni suður við ána að
ýmissi járnsmíði. Oft stóð ég þar
við hurðarhlerann og horfið á
hvernig hann steig smiðjuna og tók
rauðheitt járnið úr aflinum, lagði á
steðjann og sló það til. Mikið smíð-
aði hann af skeifum og sé ég enn
fyrir mér handtökin er hann beygði
skeifnateininn á steðjanefinu og
heyri hvernig söng í steðjanum og
hvernig hvissaði þegar glóðheitu
járninu var brugðið í vatnið til
herzlu. – En smiðjan er löngu horf-
in og allt þetta minningin ein. Nú
snertir vart nokkur á þessu eld-
forna handverki lengur, sem krafð-
ist styrks, lagni og næmis auga og
handar. Guðmundur og Valgerður
bjuggu nær allan sinn búskap í
húsinu Sunnuhvoli á Hvamms-
tanga, sem hann byggði, lítið fyrst
en bætti svo við eftir því sem meira
pláss var þörf. Síðari árin bjuggu
þau í íbúð í Nestúni á Hvamms-
tanga. Síðast var Guðmundur á elli-
heimilinu þar, þá orðinn ekkjumað-
ur, og þar lézt hann á sjúkrahúsinu
eftir nokkurra vikna heilsuleysi,
kominn hátt í tírætt. Hann var vel
ern lengst af og ók bíl fram á tí-
ræðisaldurinn og fylgdist vel með
mönnum og málefnum. Hann hafði
róttækar skoðanir í ýmsu og lét
ekki af þeim þótt sums staðar dofn-
aði bjarmi hugsjónanna og ekki
rættust draumaóskir allra eins og
vonir stóðu til. Þröngur hagur á
uppeldisárum mótaði vafalaust
huga hans eins og svo margra ann-
arra.
Ég og mitt fólk að norðan eigum
Guðmundi og hans fólki margt gott
upp að inna. Náin vinátta og sam-
gangur var milli fjölskyldnanna
vegna mágsemda og mikils góðs
naut ég frá þessu fólki. Þykist ég
vita að margir gamlir brúarmenn
minnist nú hlýjum huga samver-
unnar og ég færi honum beztu
þakkir að leiðarlokum.
Þór Magnússon.
GUÐMUNDUR
GÍSLASON
MORGUNBLAÐIÐ birtir afmælis- og minningargreinar endurgjalds-
laust alla daga vikunnar. Greinunum má skila í tölvupósti (netfangið er
minning@mbl.is - svar er sent sjálfvirkt um leið og grein hefur borist)
eða á disklingi og þarf útprentun þá að fylgja. Nauðsynlegt er að til-
greina símanúmer höfundar og/eða sendanda (vinnusíma og heima-
síma). Tekið er á móti afmælis- og minningargreinum á 1. hæð í húsi
Morgunblaðsins, Kringlunni 1 í Reykjavík, og á skrifstofu Morgun-
blaðsins Kaupvangsstræti 1 á Akureyri. Ekki er tekið við handskrif-
uðum greinum.
Birting afmælis- og
minningargreina