Íslendingaþættir Tímans - 18.10.1968, Síða 11

Jónas með ungum Framsókuarmönnum á 50 ára afmæli flokk'sins.
brjálæði. En Jó.nas studdi óhrædd
ur við bakið á hinum ungu mönn-
um og varði þá hiklaust fyrir
óréttmaetuim ásökunum. En.ginn
þessara manna brást því trausti,
sem honum var sýnt, og fiestir
hafa staðið í fararbroddi víðtækr-
ar f.raimsóknar og endurnýjunar
í íslenzku þjóðlífi. Óskeikul hæfni
Jónasar í vali á forystumönnum,
frábær mannþekking og trú á getu
ungra manna voru meðal stærstu
kosta hins látna leiðtoga.
Að síðustu skal geta þess, sem
merkast er og mest erindi á til
ungra umbólamanna á okkar tíð.
Með smíði flokkanna tveggja og
sköpunar bræðraiSambands þeirra
í þjóðmálabaráttunni sýndi Jónas
Jónsson óumdeilanlega í verki fé-
lagslegan skyldleika og sameigin-
lega hagismuni samtaka fólks til
sjávar og sveita, bæði flokkslegra
og annarra, verkalýðs- og sam-
vinnufélaga. Meðan þau bræðra-
tengsl voru virk var rnest og bezt
unnið í þágu íslenzkrar alþýðu.
Aðéins þá náðu verulegar og var
anlegar grundvallarúrbætur firam
að ganga. Þær stoðir, sem allt
annað hefur hvílit á, voru reistar
í torafti félag.siegrar samistöðu
þessara fLokka og hreyfinga. Bar-
áttulinur íslenzkra þjóðmála hafa
aldrei verið skýrari en þá: Firam
farasókn fjöldans gegn forréttónda
aðs'töðu íhaldsafila. Síðan þessu
bræðrasambandi lauik hafa mál-
©fni og afstöður f íslenzkum stj'órn
íslendingaþættir
málum verið aftaka ruglingBleg
og framfarir orðið að mestu fyrir
tilviljun eða slembilukku. Alger-
lega hefur skort afdráttarl'ausar
línur og hispurslausar aðgerðir.
Á okkar dögum er svo komið að
stjórnmiálaátökin hafa á margan
hátt losnað úr tengslum við hinn
fólagslega veruleika, líkt og var
uim hina gönilu flokka á öðrum
áratug aldarinnar. Æ fleiri
verður nú ljós þörfin á nýjum
þj'óðmálagruindvelli og my.ndun
öflugrar félags- og stjórnmála-
hreyfingar, sem megnar að fram-
kvæma þá þjóðfélagsendairnýjun,
sem tífsnauðsynleg er frambíðair-
heiill íslenzkrar þjóðar.
Þegar ungir menn kveðja Jónas
Jónsison frá Hriflu og þakka afrek
hans í þágu þjóðarinnar, sýna þeir
minningu hins látna leiðtoga mesta
sæmd, ef þeir ákveða að varfiveita
í verki höfuðfiramlag hans til ís-
lenzkra stjórnmála: Að án sam-
stöðu umbótasinnaðra hreyfinga
og róttækra flokka almennings í
Landinu, fótksins sjálfs, verðuir
aldrei framkvæmd hin umfam.gs-
mikla þjóðfélagsendurnýjun á
íslandi. Ungir menn, sem vilja
umifram allt heiil íslands, mega
ekiki vegna skammsýni eða
þröngra hagsmuna glata þessum
söguiiega sannleika, því að mikið
eic í húfi.
Ólafur Ragnar Grímsson.
t
Svipmesti þjóðskörungur aldar-
innar Jónas Jónsson frá Hriflu, er
látinn. Flestir þeir. sem gjörla
þekktu þennan einstaéða gáfumann,
munu telja sér það oiikið lán að
að hafa átt þess kost að kynnast
honum.
Þegar ég að lokínni 5 ára náms-
dvöl í Svíþjóð árið 1930. kom
heim, þekkti ég Jónas Jónsson að-
eins af afspurn og skrifum hans.
Ég hafði meðal annars lesið hina
frægu grein hans .Stóru bombuna“.
Hugsjónir hans, kjarkur, eldmóður
og orðsnilld sem birtist í þeirri
grein heillaði mig og það greip
mig óstöðvandi lönigun tll þess að
skipa mér undir merki þessa
manns. Eitt af mínum fyrstu verk-
um eftir að ég kom heim tii lands
ins var því að hringja tii Jónasar,
sem þá var ráðherra, og biðja um
viðtal. Það var auðsótt. Hann boð-
aði trúg heim til sín tók m.ér mjög
vel, spurði margs frá Svíþjóð og
samtalinu lauk með því að hann
sagðist sennilega þurfa á mér að
halda til þess að kenna hagfræði
við Samvinnuskólann næsta vetur.
Um haustið hóf ég svo kiennsiu.
Jónas stóð þá á tindi frægðar
sinnar sakir athafna og áhrifa í
þjóðlífinu. Hann hafði takmarkað-
an tíma til þess að sinna skólanuim
og fól mér því æ meiri kennslu og
önnur störf urn stjórn skólans og
þannig fór, að um 19 ára skeið
vorum við nánir samstarfsmenn,
11