Íslendingaþættir Tímans - 18.10.1968, Blaðsíða 24

MV. m. — Laug.rJ.flW 20. jiill »W«. — 5». írf.
Jónas er látinn
Sagan mnn frlla }iann dóm nm Jónas Jóa*-
boh frá Hriflu, aö hann hafl vtrið áhrifarfk-
tsCI *g sfórbrofiiahti stjórnmálamaKnr ÞJÓ9-
arlnnar á hinn aögurfka tiniabOt naallli ajálf
atfrOIahrimtar ©g lýVYcldivstofnnnar. Ka á-
hrlfa hans g«tti þó á miklu flrlrl svlðum
þjóðlífains, því a* atgervl Hans var avu vaxiö,
att af honum mátti gera marga n)eniit;^|.
heftH hvrr verlO I fylkingarbrjóatj aip.sar
BYcitar. Ilann var vaxinn af kjamameUH ii
Jenzkra ba mian tla og íóstraftur f þelrrl wcnn
Ingu, sem á rætnr aínar I aliri Islcndinga-
sögunni en varO cinnig helmsborgarl I aógu,
bókmenntiim og stjórnmálum.
llann var jafnaldri ©g aamHtnrfsmaOur fs
lenrks sJálf8tR*0is, haslafii sór fyrst völl f ung-
iticnnafélöguniim og varC þar nndlegur lcI5-
togi rúmlcgn tvitugur. Ktcsta skref hans var
aö fylkja liOi framfaramanna f þjóOmálum
og marka línur innlcndrar stjórnmálabaráttu
viö rndurhcimt sjálfstieOisins. liann varO
hcl/tl hvatamaOur atl stofnun Timans ©g
Framsóknarflokksins, og atórvlrknstur og
áhrlfarÍkaNtur allra þilrra, er um þjóömál
rUiiOu hór á lnndl mestii áratugl og svlp-
mestl forlngl FramsóknarfiokkNÍns f þeirrl
glftumlkhi framfarasókn, sem hór hófst eftJr
1927. Stórvlrki hans á þingmannNferli og
stuttu valdaskelOi cigo sór ckki hliöstft-öu.
Jafnframt var hann sverH og skjöldur sam
vlnnuhreynngarlnnar f landinu langa IiriÓ og
stofnaiidi og forsjármaöur skóla hennar. Ilann
yar hugsjónarikarl, hugkvA-marl og áneönarl
en atirlr stjórninálaforlngjar á þessum tima.
Kitsnllld hans var alia tíft meTl viöurkenndum
yfirbiirnum og þekklng hans og skllningur á
sögu og bókmenntum mc8 rlndsrimim. Klt-
verk hans f blöóum og bókum cru vafa-
litið^tnelrl en nokkurs annars manns. cr á
fslrnxku hefur rltnfi.
Vfft fráfa)! Jónasar Jónssonar írá Ilrlflu
srr Tíininn og Framsóknarflokkurlnn á bak
stofnandft síimni og stórbrotnasta forlngja um
langt skcjfl, cn þjóöin kvcöur niann, scm
vcrlft heíur sterkari áhrlfavaldur f Jiíi hcnn-
ar. hugsjónum og frftmfaraharáttu en flcstlr
ifla allir aörir á mótunarárum hlns unga
þjóbríkls. Slfkum inanni cru allir landsincnii
tengdlr og finna lil iimsklptanna við fráfall
liana.
AK-IGF Keykjavík, fbatudaf.
JónaA Jóimboq frá Hrínu léxt að helmlll sínu, Háv«11agát« 24 I Reykjavík á Uunda
Uwanum i kvöld. Sfðustu vfkur hafði hefhiu hans hrakað uokkuð, eu hanu hafði þó ferll-
vlst fram nndlr sfðustn helgl. Pá kenndl hann sjúktcika og lá cfUr það rúmfastur. I>rá sfðau
smáU og smátt af honum slðustu daga unz yfir lauk, cn andlcgu þrcki hólt hann tll síð-
ustu stundar. Með honum er horflnn af sjónarsvlðlnu rlnn stórbretiiasti áhrlfamaður í is-
len/ku þJóðlM’I á þcssari öld. llann ákvað ungur að vlnna Islandi aUt scm hann mátti.
f upphafi ‘sUrfsfcrlls hans bclð þjóðin eftlr sfnum sta^rsta slgrl, Bjálfstaeðlnu. Jónas hét
Kví að undlrbóa þann slgnr og gf'kh ftl lefkslns wcð hwgarfarl sjálfboðallðyns.
Jór.as -Jónsson er fæddur i llriflu f I.Jóst-
vatnshreppl í Suður-Idngcyjarsj’slu hlnn
1. ntai árlð 1985. lfann var þvl áttatiu og
þrlggja ára þegar hann andaðist. Forcldrar
hans voru Jón Kilstjánsson, bóndl Í Ilrlflu,
og kona hans, Kannvclg Jónsdóttlr. Alsyst-
kln Jónasar voru Krlstján bóndi i Fremsta
ffr’ltf, scm látlnn cr fyrlr nokkrum árum, og
Frlðrlka, Jjósmóðlr, scm cr á IJfl, háöldruð.
Jónas varð gagnfrscðingur frá Gagnfræða-
skóla Akurcyrar tvHugur að »ldrl, cn mcstu
þrjú árln stundaði hann framhaldsnám i
Askov, Kaupmannahöfn, Krrlín, Oxford,
London og I’arís. Arln 1907—09 nam hftnn
vlð Kcmiftraháskólann í Kaupmannnhöfn, cn
hafðl velurlnn á undan kcnnt vlð ungllnga-
skóla i helmabyggð slnnl.
Kftir námsdvallr erlendis gerðlst Jónas
kennarl vlð Kennnraskólann I Reykjavík, og
kenndi vJð hann fró 19f)9 tll ársins 1918, en
það ár gcrðist Jónas skólastjórl Samvlnnu-
skólans, er þá var stoínaður. Var hann skóla
stjórl frá stofnun skólans til árslns 1927, en
tók aítur vlð skóUstjórn 1932 og gcgndi þvl
starfl samflcytt til árslns 1955. Kitstjórl Skln-
faxa var hann frá 1911—17.
Jónas Jónsson var fyrst kjörinn á þlng,
landskjörinn, árlð 1922. Atli hann sæli á
þlngl, aem landskjörlnn, til árslns 1933, þeg-
ar Suður-Mngeylngar kusii "hann á þing og
fclLa tíð siðan til ársins 1946. Hann var dóms-
t,g meniitamálaráðherra árln 1927 3! og
1931—32, og formennsku í Framsóknar-
nokknitm gegmli hann I tfu ár. cða á tima-
hliínu 1934—44. A hinum pólltíska fcrll
gegndl Jónas íjölmörguin trúnaðar- og for-
ustiistörfiim, sem hór vcrða ckkl tatin.
Jónas Jónsson kvjcntlst Guðrúmi Stefáns
dóttur vorlð 1912. Guðrún var dóttir Stefáns
Sigurðssonar bónda á flranaslöðum 4 Köldu-
kinn. I*au clgnuðust tvær dælur, Auði og
Gerðl. Fau hjón voru jafnaldrar, cn Guðrún
andaðist 15. janúar 1963.
Auglýatof I Ttaamna
kcfumr daglega fyrtr augu
B0i-100 þfisund leaenda.
Gcrixt áakrlfendiir að
Timamim.
Hriaglð I slma 12828
Ljósmynd af forsíðu Tímans 20. júlí 1968, daginneftir að Jónas Jónsson lézt.