Vikublaðið - 14.06.1996, Blaðsíða 2

2
VIKUBLAÐIÐ - ÞINGTÍÐINDI - JÚNÍ 1996
Við komuiti
tuíelfd til
þings í haust
Framhald af bls. 1
mjög sláandi. Ekki bara launakjörin, heldur sá
gífurlegi munur sem er á aðstöðu fjölskyldunn-
ar í þessum tveim löndum. Sú atvinnustefha
sem rekin er í Danmörku er fjölskylduvæn.
Skýrslan segir að það sé að meðaltali 15%
launamunur á meðalfjölskyldu Dönum í hag.
En það segir ekki alla söguna vegna þess að
ofan á það að vera með 15% hærri laun hefúr
fjölskyldan einn og hálfan og í sumum tilfellum
tvo til þrjá mánuði umffam íslensku fjölskyld-
una í samveru og ffítíma. Það er mjög erfitt að
meta það í krónum talið. Við þurfum að leggja
áherslu á að fólk geti hér lifað af dagvinnulaun-
um langt umffam það sem gert hefnr verið.
Það hafa komið fram á þingi tillögur um lág-
markslaun.
En það vantar hugarfarsbreytingu. Okkur
hættir mjög til að meta einstáklinginn út ffá
vinnuffamlagi hans og þá á ég við hversu
marga klukkutíma hann er að vinna. Við segj-
um svo gjaman „þetta er nú meiri dugnaðar-
forkurinn“, um mann sem kemur heim og
hendir sér á koddann, sefur og fer svo aftur að
vinna. Það mun skila betra þjóðfélagi og betri
einstaklingum að rækta fjölskylduna meira og
koma því þannig fyrir að fólk geti lifað af dag-
vinnulaunum. Félagsmálaráðherra lagði ffam
tillögu um fjölskyldustefnu í vetur. En ríkis-
stjórnin lagði ekki meiri áherslu á þessar tillög-
ur, heldur en svo að hún var aldrei tekin á dag-
skrá og rædd. Ef þeir hefðu viljað eitthvað með
þessari tillögu hefðu þeir að sjálfsögðu tekið
hana á dagskrá.
En fjölskyldan á ekki upp á pallborðið hjá
þessari ríkisstjóm. Framsóknarflokkurinn
lagði mikla áherslu á kjör fólks og fjölskyldulíf-
ið í kosningunum, en það virðist því miður
vera gleymt. Alþýðubandalagið ædar í sumar
að skoða þessa skýrslu mjög vel og undirbúa
málin fyrir þingið í haust. Eg beindi því til for-
sætisráðherra að hann léti gera sambærilega
skýrslu um rekstrarafkomu og grundvöll fyrir-
tækja. Þegar hún liggur fyrir erum við komin
með mjög góðan grunn til að meta stöðuna og
leita nýrra leiða.
Við eigum að leggja í það vinnu að koma
með raunhæfar tillögur til úrlausnar, lausnir
sem em ffamkvæmanlegar, sem við getum
staðið á. Hjá okkur er vinnan þegar hafin og
málefnahópar teknir til starfa. Við athugum
einnig rekstrargrundvöll fyrirtækja og erum
með tillögur til úrbóta. Við lögðum til dæmis
ffam tillögu um áhættulánasjóði, en áhættu-
fjármagn er eitt af því sem sárlega hefúr vantað.
Við vitum að hér em mjög mörg fyrirtæki og
smá sem ef til vill yrðu sterkari með samvinnu
eða sameiningu.
Þingflokkur Alþýðubandalagsins og óháðra
mun mæta til þings í haust með raunhæfar til-
lögur til úrbóta í kjara- og atvinnumálum. Al-
þýðubandalagið er flokkur sem vill laga kjör
fólksins í landinu og þá er ég ekki eingöngu að
tala um þá sem era á lægstu töxtunum, heldur
Iíka þá sem em með meðaltekjur og borga gíf-
urlega háa jaðarskatta og hafa í raun minna til
ráðstöfúnnar en þeir sem em innan skattieysis-
marka. Kjara- og fjölskyldumál verða í öndvegi
hjá Alþýðubandalaginu og við mætum tvíelfd
til þingstarfa í haust.
dreifa. Þeir tala lítið sem ekkert þegar kjaramál
eða réttindi launafólks em annars vegar. Það
em engin rök að segja „það verður að skera
niður, þetta er of dýrt, við höfum ekki pen-
inga“. Við verðum að hafa manndóm í okkur
til að forgangsraða verkefnum og velja þau
verkefni sem mestu máli skipta. Hvaða verk-
efni era það? Jú, ég get nefht velferðarkerfið,
heilbrigðis- og tryggingakerfið, menntakerfið
og samgöngumálin, því þau em afar mikilvæg
fyrir atvinnuþróun. Síðan em það verkefni sem
allir em sammála um s.s.undirstöðurannsóknir
og fleira mætti telja. Á sama tíma og skorið er
niður í velferðarkerfinu er bætt við nýjum
verkefnum, sem Alþingi hefur jafnvel aldrei
samþykkt. Þetta em ekki góð vinnubrögð. Og
hvaða fyrirtæld og stofnanir era einkavædd? Er
einhver stefna sem liggur þar að baki? Nei, segi
ég. Það er verið að gefa eða einkavæða fyrir-
tæki sem skilað hafa ríkinu arði. Fyrirtæki sem
hafa slalað íjármagni meðal annars til að standa
undir velferðarkerfinu.
Nú er liðinn fýrsti veturinn sem þú situr
á formannsstól. Hvemig finnst þér hafa
gengið?
Það hefur gengið vel. Eg var ákveðin í að
taka fyrstu mánuðina í að byggja upp innra
starf flokksins, endurskipuleggja verkefni hans
og koma af stað málefnavinnu. I þetta hefur
farið mikil orka. Brýnasta verkefnið er að Al-
þýðubandalagið skerpi áherslur sínar í launa-
og kjaramálum. Þess vegna var það fyrsta verk-
efhið að boða til ráðstefnu um kjaramálin. I
framhaldi af þeirri ráðstefhu báðum við um
skýrslu forsætisráðherra þar sem gerður var
samanburður á launakjömm hér og í Dan-
mörku. Við munum leggja megináherslu á
stöðu fjölskyldunnar og þau kjör sem hún býr
við.
Eg legg líka mikið upp úr því að við fáum
nýtt húsnæði fyrir flokkinn, blaðið og flokksfé-
lögin í Reykjavík. Til þess að ná upp öflugu fé-
lagsstarfi verðum við að hafa gott athvarf og
það er eitt af næstu verkefnum að finna þetta
húsnæði. Þetta þarf að vera hús með sál,
þannig að það sé gott að koma þar inn, gott að
vinna þar og gott að vera þar. Þá var mjög
gaman að fylgjast með vinnu okkar fólks á
Vestfjörðum í aðdraganda sveitarstjómarkosn-
inganna. Það samstarf sem til varð á milli
flokka og samtaka þar var til fyrirmyndar. Eg
veit að þar mun okkar fólk standa fyrir öflugu
starfi í ffamtíðinni.
Og hverju hefur formennskan breytt fyr-
ir þingmanninn Margréti Frímannsdóttur?
Oneitanlega era öðmvísi kröfur gerðar til
mín sem formanns heldur en þingmanns og
jafnvel allt aðrar en þegar ég var formaður
þingflokksins. Og ég er ekkert viss um að ég
vilji endilega svara þeim kröfúm eins og þær
em settar fram. Þær ganga út á það að formað-
ur flokksins skuli vera allt í öllu, tala í sem flest-
um málum og vera sá sem fer hverju sinni með
stefhu flokksins. Mér finnst það ekld rétt. Við
erum með þingflokk þar sem hver og einn
þingmaður hefúr sitt sérsvið og sinnir störfum
í nefhdum, sem í ratm og vera marka störf hans
innan þingsins. Mér finnst það óeðlilegt að
formaður flokks grípi ffarn fyrir hendumar á
þingmanni, sem hefur til dæmis unnið á á-
kveðnu sérsviði í ákveðnum nefndum þingsins.
Sá þingmaður á hins vegar að starfa náið mð
flokksfélögum og taka mið af samþykktum
flokksins í sínum störfum. Eg vil dreifa valdi og
ábyrgð og ég vil að talsmenn flokksins séu sem
flestir innan þings og utan. Þess vegna fell ég
kannski ekki inn í þessa mynd, sem menn hafa
hingað til haft af formanni stjórnmálaflokks, að
hann sé í raun eina andlit flokksins. Þetta fellur
ekki að minni lífssýn og hvemig ég sé Alþýðu-
bandalagið starfa, sem Iýðræðislegan flokk, þar
sem við metum störf allra þeirra sem þar vinna.
Forræðishyggja þar sem einn maður, sér nán-
ast um pólitíska stefnumótun og hinir fylgja á
eftir eins og sauðir, eins og mér finnst brenna
við í hinum flokkunum er mér ekki að skapi og
það sæmir ekld Alþýðubandalaginu að starfa á
þann hátt.
Hvemig gekk að koma þeim málum sem
þú berð fyrir brjósti fram
á þingi?
Mjög vel. Flest þau mál
sem Alþýðubandalagið var
með á þingi varða kjör al-
mennings í landinu eins og
sjá má í þessu blaði en
einnig mál er varða at-
vinnulífið. Oflugt atvinnu-
líf er auðvitað undirstaða
þess að hér verði hægt að
reka öflugt þjóðfélag í
anda jöfhuðar og réttlætis.
Eg má mjög vel við una,
hvað varðar þau mál sem
ég hef lagt fram. Eg fékk
samþykkt ffumvarp þar
sem um er að ræða for-
vamarsjóð vegna vímu-
efnaneyslu. Áður var þessi sjóður bundinn því
að úr honum fóra aðeins framlög til forvamar-
starfs vegna áfengisneyslu. Lagabreyting mín
fólst í því að nú er hann nýttur til forvarnar-
starfa gegn vímuefhum almennt. Ég taldi þetta
mjög nauðsynlegt í ljósi þess að vímuefha-
neysla hefur aukist mjög hér á landi, sérstak-
lega meðal imgs fólks. Þetta er að verða eitt al-
varlegasta vandamál, sem þjóðin stendur
ffamrni fyrir. Á þingi ræðum við málið af og til
og virðast allir flokkar sammála um að úrbóta
sé þörf, en það gerist nákvæmlega ekld neitt.
Angist foreldra þessara bama heldur áffam að
vaxa og vandamál heimilanna em stór. Allt líf
fjölskyldu vímuefnaneytandans verður tmdir-
lagt af þessum ófögnuði. Fólk rekur sig á sömu
veggina og það gerði fyrir þrem til fjórum
ámm. Það hefur ekkert gerst til úrbóta í þess-
um málum. Það sama má segja varðandi fang-
elsismálin. Að vísu hefúr fángelsið á Litla -
Hrauni verið stækkað og er nú deildarskipt og
vissulega hefur starfsfólk fangelsismálastofn-
unnar og Vemdar lagt sitt af mörkum, sem
skiptir verulegu máli. En það er ekki lausn að
henda ungum fíkniefnaneytenda í fangelsi,
vegna þess að hann hefur farið á braut afbrota
til að ná sér í peninga fyrir efhum eða mat. Eg
hef hreyff þeirri hugmynd að setja á stofn sér-
stakt heimih, þar sem ungir vímuefnaneytend-
ur og afbrotaunglingar taki út sína refeingu, en
fai um leið meðferð og verði kennt að takast á
við lífið aftur. Staðreyndin er sú að þau koma
flest út úr fangelsunum með miklar skuldir á
bakinu, lögffæðikostnað, skuldir vegna inn-
brota og dóma sem þau hafa fengið og það er
verið að ýta þeim í sama farið. Fái þau vinnu
em þau að vinna upp í skuldimar vikum, mán-
uðum og jafnvel sem ámm skiptir eftir að þau
Iosna. Þá finnst þessu unga fólká oft til lítils að
reyna að bæta sig, því miður. Við verðum að
taka á þessu vandamáli. Við verðum að aðstoða
þessa krakka og foreldra þeirra. Eg viðurkenni
það að töluvert stór hluti af mínum tíma hefur
farið í að skoða þessi mál. Við gerðum þetta að
einu aðalmáli landsfúndar síðasdiðið haust,
fyrstir stjómmálaflokka, og ég hef reynt að
vinna með þessu tmga fólki, foreldrum þeirra
og þeim sem stjóma meðferðarstofhunum.
Mér firmst það mjög sárt að vita til þess að dag-
deildinni sem kom í staðinn fyrir Tinda á að
loka fyrsta júlí, áður en vitað er hvað kemur í
staðinn. Það er búin til ný stofnun, sem á að
fara með bamavemdarmálin, vissulega gott
skref, en ég hef efasemdir um að það sé það
sem dugar. Við getum einnig horft til annars
konar meðferðarstarfs sem hefur gengið vel
eins og starf þeirra í Mótorsmiðjunni. Vaxandi
útbreiðsla vímuefha er vandamál sem verður
að horfast í augu við og taka á nú þegar.
Hvað um aukið samstarf og sameiningu
stjómarandstöðunnar?
I fyrsta skipti frá því ég kom inn á þing fyrir
m'u ámm finnst mér raunhæfúr möguleiki til
samstarfs meðal stjórnarandstöðuflokkanna,
sem gæti hugsanlega leitt til þess að við færam
í sameiginlegt framboð eða kosningabandalag.
Alþýðubandalagið var á sínum tíma kosninga-
bandalag og svo löngu síðar stjómmálaflokkur.
Eg sé fyrir mér slíka þróun í sameiningarátt.
En ég vil að við tökum hvert skref rólega og yf-
Brýnasta verkefnið
er að Alþýðubanda-
lagið skerpi áhersl-
ur sínar í launa- og
kjaramálum. Þess
vegna var það
fyrsta verkefnið að
boða til ráðstefnu
um kjaramálin. í
framhaldi af þeirri
ráðstefnu báðum
við um skýrslu for-
sætisráðherra þar
sem gerður var
samanburður á
launakjörum hér og
í Danmörku. Við
munum leggja meg-
ináherslu á stöðu
fjölskyldunnar og
þau kjör sem hún
býr við.
irvegað. Sameining gerist ekki í fjölmiðlum.
Undanfarin ár hefúr mikið verið talað af hálfu
einstakra forystumanna um sameiningu
vinstrimanna, en hvað hafa þeir gert til að
fylgja því eftir? Samvinna er fyrsta skrefið. Það
hafa komið upp mál í vetur sem við eram ekki
sammála um, þá eigum við bara að setjast nið-
ur og vinna úr þeim málum, ekki hrópa úlfur,
úlfur. Það þýðir ekki endilega að ég, Jón Bald-
vin, Jóhanna eða Kristín Ástgeirsdóttir eigi að
gera það. Heldur að við veljum einhverja úr
flokkunum til að fara í máhn. Eg hef ákveðnar
efesemdir um það að þeir sem hafa verið í for-
ystu fyrir þessum flokkum, jafnvel ámm saman
séu hæfusm einstaklingamir til að móta þetta
samstarf. Við getum hins vegar haldið fundi
saman, farið um og rætt við okkar fólk um
stefnumörkun þessara flokka. Eg er sannfærð
um það að hér á eftir að verða til stór og öflug-
ur flokkur vinstri manna. Ástandið í þjóðfélag-
inu mun ýta okkur fyrr út á þá braut. Við þurf-
um á því að halda núna að vera með öfluga
stjómarandstöðu í þágu launafólks í landinu.
Verkalýðshreyfingin og vinstriflokkamir eiga
að byggja upp öflugt samstarf - saman verðum
við afl til að breyta.
Hvað er að segja um starfið framundan?
Á meðan ég er fomiaður Alþýðubandalags-
ins vil ég sjá það verða að öflugum flokki launa-
fólks, flokki sem læmr sig varða kjör fólksins í
landinu og flokki sem semr fjölskylduna í önd-
vegi. Sú skýrsla sem þingflokkurinn bað um
varðandi lífskjör hér heima og í Danmörku var