Frjáls þjóð - 12.05.1956, Side 5

FRJÁLS ÞJÓÐ
5
Laugardaginn 12. ma; 1956
Mirynleitur Steingrítnssan cand.
Ögrandi valdabarátta
Sjálfstæðisflokkurinn hefur
skyndilega orðið skýrara og af-
markaðra fyrirbæri í íslenzk-
um stjórnmálum. Það hefur
farið fyrir honum eins og trján-
um á haustin. Hann hefur
skyndilega fellt lauf sitt og sýn-
ir nú broddóttar greinar sínar.
Margan mun furða á því
hverfiflugi, sem orðið hefur í
stjórnmálunum síðustu mán-
uðina.- Stjórnarstefnan hefur
reynzt ófær. Ótrúleg hræðsla
hefur gripið um sig meðal for-
ingja Framsóknar og Alþýðu-
flokksins. Sjálfstæðisflokkur-
inn hefur gerzt berari en áður
að þýlyndi sínu og raunveru-
legri afstöðu til hernámsins.
Kommúnistar hafa loksins, á
óvefengjanlegan hátt, orðið
sannir að sök um tilræði við
lýðræði og frumréttindi frjáls
manns.
Hvernig margir slíkir at-
burðir geta gerzt með svo
skjótri svipan, er næsta
furðulegt. Hvernig bað get-
ur gerzt, að stjórnarstefna,
sem fyrir örfáum mánuðum
var lofuð og vegsömuð af
stjórnarflokkunum : áheyrn
allrar þjóðarinnar, er allt í
einu gersamlega ófær, er
mjög furðulegt, nema því
aðeins, að allt .annað hafi
raunverulega alltaf verið
uppi á teningunum en sagt
var — nema bað sé, að for-
ingjar Framsóknar- og
Sjálfstæðisflokks hafi gert
sér það að leik að segja ó-
satt til um þau mál, sem þeir
höfðu forystu fyrir og báru
ábyrgð á fyrir þjóðinni
Eftir að Jónas Jónsson frá
Hriflu tók að sveigjast til
hægri, til mannanna, sem hann
áður kallaðd ,,filistea“, hófst
nýtt tímabil í sögu Framsókn-
arflokksins. Með falli Jónasar
hófst valdastreitutímabil þeirra
manna, sem undir forystu
Jónasar höfðu fundið bragðið
að völdunum og hugðust njóta
þeirra, Ifvað sem yrði um mál-
efni og fyrri hugsjónir. Saga
Framsóknarflokksins allt þetta
tímabil hefur verið saga sam-
felldra hnútukasta í allt og
alla, samslungin þeim grimmu
örlögum að eiga samstarf við
þá eina, sem voru upphaflega
höfuðfjendur flokksins og
hann var settur til höfuðs.
Samstarf Sjálfstæðisflokks-
ins og Framsóknar undanfarin
ár hefur verið sambúð ein-
lægrar og gagnkvæmrar vin-
áttu. Á stjórnartímabili þessara
flokka hafa verið teknar ein-
hverjar örlagaríkustu ákvarð-
anir, sem nokkur ríkisstjórn
hefur tekið. Það hefur verið
mörkuð örlagarík stefna í efna-
hagsmálum, það hefur verið
tekin ákvörðun, utan alþingis,
um afsal á íslenzku landi, í-
hlutun erlends ríkis um mál
íslendjnga. Slíka og þvílíka
hluti er ekki hægt að gera,
nema sjónarmiðin séu lík, hug-
irnir samstilltir. Og þannig var
það: Innsti hringur Framsókn-
arflokksins átti mörg áhuga-
mál sameiginleg Sjálfstæðis-
flokknum. Og unnið var í þeim
anda.
Við kosningarnar 1953 létu
Framsóknarmenn í það skína og
meira en það, að ekkert yrði
af áframhaldandi stjórnar-
samstarfi. Þeir höfðu meira að
segja lýst sérstöku vantrausti á
þáverandi dómsmálaráðherra
og gert flokksþingssamþykkt
um stjórnarslit. — En hvað
skeður? Þegar eftir kosning-
arnar gera flokkarnir með sér
nýjan stjórnarsamning, og nú
tók Framsókn við utanríkis-
málunum, en dómsmálaráð-
herra hélt velli. Ekki hafði
Framsóknarflokkurinn hand-
bæran mann í utanríkisráð-
herraembættið, sem væri inn-
an þings, heldur sóttu þeir
til þess fallinn frambjóðenda.
Vitandi það, að utanríkisstefna
flokksins var þegar orðin mjög
óvinsæl með þjóðinni og átti
eftir að verða það enn meir,
sá formaður flokksins sér ekki
fært að taka embættið sjálfur
en setti í það mann, sem alla-
vega var vonarpeningur í ís-
lenzkri pólitík. Slík var um-
hyggja hans fyrir íslenzkum
málstað, slík heilindi hans í
sjálfstæðismálum þjóðarinnar.
Hið dýrkeypta tækifæri
rann upp fyrir Hermanni Jón-
assyni. Hægristefna flokksins
beið afhroð. Stefna ríkisstjórn-
arinnar, og þá einnig Fram-
sóknarflokksins, var allt í einu
ófær. Nauðsyn varð á að söðla
um og taka upp nýja og vin-
sælli stefnu. Og hvað skeður?
Vitandi það, að Þjóðvarnar-
flokknum hafði vaxið fiskur
um hrygg vegna einbeittrar
stefnu í efnahags- og sjálf-
stæðismálum, gripu nú for-
ingjar Framsóknarflokksins til
þess úrræðis að skreyta sig með
atriðum úr stefnu Þjóðvarnar-
flokksins, treystandi því, að
áróðurstækni þeirra væri svo
góð, að fólk áttaði sig ekki á
því á hinum skamma tíma,
sem var til kosninga, að hér var
komin stefna, sem mörkuð var
löngu fyrr og var þá að dómi
Framsóknarforystunnar óalandi
og óferjandi.
Dómgreind kjósenda hef-
ur aldrei verið ögrað svo
mjög sem við bessar kosn-
ingar. Framsóknarflokkur-
inn hyggst skyndilega taka
upp bá stefnu, sem hann
áður hefur fordæmt, og nú
dugir honum ekkert minna
en að bera hana fram til
meirihlutavalds á alþingi.
Hverjir muna dæmi slíkra
hluta úr stjórnmálasögunni?
Brynleifur Steingrímsson,
frambjóðandi Þjóðvarnar-
flokksins í Austur-Húnavatns-
sýslu.
Engan veginn er Framsókn-
arflokkurinn einn um hituna.
Alþýðuflokkurinn, sem nú má
segja, að sé eins og sprengju-
brot vítt um völlinn, vill hefja
nýtt valdaskeið með Framsókn-
arflokknum, og sér nú ritari
flokksins ekkert lengur athuga-
vert við stefnu hans í efnahags-
málum, því að hann veit, að
forystumenn Framsóknar eru
nýir og betri menn! Þannig
getur menn dreymt í örviln-
an sinni, þegar þeir hvorki vaka,
né sofa.
Hann stendur einn og ber að
fylgispekt sinni við her-
nám og hernámsbrask og
gerist svo djarfur í einangr-
un sinni að lýsa yfir fylgi við
eilíft hernám íslands. En
slíka skoðun aðhyllast að-
eins þeir, sem grundvalla
ekki einungis afkomu sína
á peningum, heldur sálarlíf-
ið líka.
Sameiningarflokkur alþýðu
— Sósíalistaflokkurinn, hefur
beðið mikið' afhroð nú síðustu
mánuðina, vegna falls foringj-
ans, Stalíns. Þeir, sem heitastir
voru kommúnistar áður, eru nú
aðeins volgir. Það má teljast
hundsleg tryggð, ef menn, sem
fylkt höfðu sér af heilum huga
undir merki réttlætis og betra
þjóðfélagsfyrirkomulags að
eigin dómi,
láta sem ekkert sé, þótt aug-
ljós verði þverbrestur í
skipulag það, sem þeir vildu
berjast fyrir og hugðu gott
og betra en það, sem þeir
lifðu við.
Það er ekki aukaatriði, held-
ur aðalatriði, hvort menn búa
við réttaröryggi eða ekki. Að
eiga von á fangelsi án saka og
minnsta tilefnis er dauðadómur
á þjóðfélagsformi.
Krafan um bætt þjóðskipu-
lagsform er eilíf og í brjósti
margra hrópandi, vegna þess
að misrétturinn er líka eilífur.
Réttlætisvitund mannsins mun
ætíð verða bezti viti hans í bar-
áttunni við misréttinn. Þess
vegna verður maðurinn alltaf
að vera frjáls og geta í frelsi
sínu gert kröfu um réttlæti.
Það, sem öllum hlýtur að
vera ljóst nú við þessar kosn-
ingar, er: að stjórnarstefnan
hefur reynzt ófær, tveir stjórn-
málaflokkar vilja láta eins og
þeir hafi sameinazt um stefnu
A förnu
I I
vegi ♦
MÉR hefur borizt stuttur
kafli úr enskri bók. Höfundur
hennar er blökkumaður, er
rekur minningar frá bernsku
• sinni og æsku. Ungur lærði
hann að t-aka aðkasti hvitra
jafnaldra sinna með þögn og
þolinmæði. Eg eitt sinn bar
svo til, er tveir hvítir dreng-
ir töluðu niðrandi um föður
lians, að liann svaraði fyrir
sig. Hvítu drengirnir vildu
liefna þeirrar ósvinnu, en
svarti pattinn tók á móti og
sló frá sér. . i
Drengurinn var í fóstri hjá
frænda sínum. Um kvöldið, er
liann var liáttaður, kom livít-
ur maður í heimsókn. Erindi
hans er að kenna þessum
svarta dreng betri siði. Fóstri
drengsins lætur sem hann liafi
þegar refsað honum ótæpilega.
Hvíti maðurinn dokar við.
Gamli maðurinn tekur dreng-
inn tali og reynir að knýja
fram auðmýktarorð hjá lion-
um, en fær treg svör. Hvíti
maðurinn stendur álengdar.
Svo keraur hér stuttur kafli úr
bókinni, er segir allt, sera
segja bar:
„Sam mælti: „Þú skammast
þín? Talaðu!"
„Hann svívirti föður minn,“
sagði ég.
Hvíti maðurinn brosti.
„Jæj-a, Sam. Refsingin þin
liefur verið í vægara lagi.
„Hann er bara barn, stam-
aði Sam frændi.
„Þrjózkast þú lika, Sam?“
„Nei, herra.“
„Gott, Þá kennirðu honum
að lifa, Sam. Ef þið ætlið að
búa liér, þá er það eins hyggi-
legt. Skilurðu mig?“
„Já, lierra.“
Sam haltraði inn í hina lier-
bergiskytruna og kom aftur
með gilda og langa leðuról.
Hann lyfti ólinni seinlega og
lét hana ríða á bakið á mér.
Ég beit á jaxlinn og starði á
Elísabetu frænku. Ég hljóðaði
ekki við fyrstu þrjú höggin.
En skyndilega yfirbugaðist
frænka. Tárin dundu úr aug-
um henrear. ólin reið livað
eftir annað á bakið á mér. Ég
veinaði af öllum mætti og bað
um miskunn. Ég grúfði mig
að fótum Sams frænda og bað
liann að hætta og lofaði há-
tiðlega að andmæla aldrei
nokkurri hvitri mannskju. —
Loks lieyrði ég tómlátlega
rödd livita mannsins: „Þetta
er orðið gott, Sam“.“
★
Og þannig heldur sagan á-
fram, blaðsíðu eftir blaðsiðu,
kapítula eftir kapitula, látlaus
og hógvær frásögn, en svo
sársaukafull, að hún hlyti að
hræra steinlijarta. Með þá bók
i liendi er hægt að skilja or-
sakir kynþáttahatursins í Af-
riku og Ameríku. Hun skýrir
hryðjuverkin í Alsír. Hún
varpar ljósi úm þann myrkvið,
sem Mau-Mau-hreyfingin er
sprottin í. Hún boðar þann
örlagadag, sem biður aðdáenda
Strijdoms, þegar hnifár og
spjót liafa verið liert nægjan-
lega i smán og lægingu vnrn-
arlauss fólks.
Klængur.
Þjóðvarnarflokksins og vilja nú
allt í einu hrinda henni frám
til sigurs. Kommúnistar vilpa
skýla ósigrum sínum á kostn^ð
A.S.Í. og hætta jafnvel á klofþ-
ing í sambandinu, ef aðeiþs
þeir fá fleytt sér yfir mestu ó-
færuna. Sjálfstæðisflokkurinn
vill nú beita reglunni, að eng-
inn borgarmúr sé svo hár, að
úlfaldi klyfjaður gulli komist
ekki inn fyrir hann.
Sú bjartsýni, sem kemur
fram hjá Framsókn, að halda,
að með fundarhöldum og ferða-
lögum umtveggja mánaðaskeið
sé hægt að sannfæra fólk um
furðulegustu hluti, er sú ögrun
við dómgreind manna, að furðu
sætir. Halda þessir menn, að
fólk treysti þeim mönnum, sem
alveg fram á síðustu stundu
fylgdu þeirri stefnu, sem þeir
nú allt í einu telja ófæra?
Halda sömu menn, að þeim
verði treyst í sjálfstæðismálum
þjóðarinnar eftir að hafa orðið
uppvísir að þeirri skinhelgi,
þeirri glópsku og þeirri glæfra-
mennsku, sem einstök er?
Halda þessir menn, að fólk
vilji, að valdasjúkir stjórn-
málamenn hafi að leiksoppi
þau mál, sem ráða ekki ein-
ungis öllu um afkomu þess,
heldur eru hluti af arfleifð þess,
þjóðleg verðmæti þess?
Til þess hlaut íslenzk þjóð
menntun sína, sögulega
þekkingu, að varast vítin, að
varast ósvífna og valdasjúka
menn og vera-minnug þeirr-
ar brotlausu baráttu, sem
það kostaði hana að; fá enn
á ný að stjórna málum sín-
um sjálf, drottna í sínu eigin
landi.
----4-——
Er nokkur
meðsekur?
í Tímanum á miðvikudaginn
er lýst yfir því, að Ólafur Thors
hafi „breytt Sjálfstæðisflokkn-
um úr íhaldssömum og að
ýmsu leyti gætnum stjórnmála-
flokki! í ævintýra- og glæpa-
flokk“.
Því má bæta við þessa yfir-
lýsingu, að þau sömu ár og þessi
breyting hefur átt sér stað,
hefur Framsóknarflokkurinn
stöðugt haft mjög nána sam-
vinnu við Ólaf Thors. Þá vakn-
ar þessar spurningar:
Er nokkur meðsekur? Hefur
sök fallið á hærukollana vegna
stuðnings þeirra við „ævintýra-
og glæpaflokkiún"?
Er ekkert athugavert við að
vera í stjórn með „glæpa-
flokki?“
O