Frjáls þjóð


Frjáls þjóð - 17.12.1960, Blaðsíða 6

Frjáls þjóð - 17.12.1960, Blaðsíða 6
gallalaus, væn stúlka og heilsah góð, kann vel til allrar vinnu, utan og innan bæjar, og búkonuefni gott, og hver maður er, að minni meiningu, vel sæmdur af henni. Hvað sem um mig kann að vera, þá hefur móðir hennar fengið gott orð, og víst er um, að gengið hefur hún í öllu undan börnum sínum með góðu eftirdæmi, svo óvart kæmi okkur, ef sagt yrði, að Elinborg væri illa upp alin. — Næst að biðja góðan guð að ráða fyrir börnum, Verður þá að itreka það aftur, að ég trúi yður manna bezt, og því megið þér benda P. V. að hann komi, ef hann vill og viti, hvort þeim getur sýnst hverju um ann- að, og yrði það svo, mundi okkur foreldrunum þykja mikið fyrir að brjóta það í bága. Ég get ekki að þessu sinni meira um þetta skrifað. Ef hann kemur í vor, þá er bezt að hann komi að Innri-Fagradal og gjöri það yfirbragð að, að hann ætli vestur í Flatey, og fala flutning af Rögnvaldi , hingað. Fari hann þá með Hrútafirði og komi að Kollsá til madömu Solveigar. Hann má, ef hann vill, spyrja hana nálega um hagi manna hér út .'frá/'og fá Guðmund Einarssón að fylgja sér. — Sat • dé'.hie (nóg um það)." Öðalið í sömu ætt frá tíð Gissurar galla. Séra Friðrik á í ofangreindu bréfi við Stefán bróður sinn á Ballará, en ekki verður ráðið, hvor af sonum hans hefur farið á fjörurnar við Elin- borgu. Vera má, að þessi orð séra Friðriks í bréfi til Stefáns bróður hans, 6. des. 1855, lúti að þessu kvonbænamáli: „Alls_ekkert er það frá minni eða Arhdísar síðu, er hafi spillt því, að vilja þeirra (sona Stefáns) yrði framgengt í því, er nú einhvern tíma kom til tals okkar á milli." — Ekki fer á milli mála, að það urðu fleiri til þess að stíga í væng- inn við Elinborgu, því að Jón Ormsson í Króks- fjai'ðarnesi bað hennar til handa Eggert syni sín- um, er síðar varð bóndi á Kleifum, en fékk synj- un. Séra Friðrik segir að upp frá því hafi ætíð setið kuldi og ónot í Eggert til sín. Madama Sol- veig, ekkja séra Búa á Prestsbakka, var nú gift Guðmundi Einarssyni á Kollsá, en dóttir hans af seinna hjónabandi, varð löngu síðar en hér er kom- ið sögu tengdadóttir séra Friðriks Eggerz. — Síð- asfc greindu bréfi Friðriks svaraði Jón Pétursson i.'marz 1853: „ ... Ég er nú búinn að skrifa Jóni í Víðidals- tungu og segja honum, að þið foreldrarnir ekki munuð hafa móti syni hans, ef Páll og Elinborg geti fellt sig hvort við annað, og veit ég þetta gleður karlinn, ef Páll hvergi hefur nú trúlofað sig síðan í vetur, af því ég þá skrifaði föður hans, að honum mundi ekki duga að leita til yðar, en ég hefi samt ekki heyrt það. Það er víst um það, að ölium eigendum Víðidalstungu hefir liðið vel frá fyrsta af. Sú eign hefir einlægt legið hjá sömu ætt frá .tíð Gissurar galla eða fyrr, sem fæddist sama ár og Gissur jarl dó, nema um tíma, sem hún var beneficium og Gottskálk grimmi náði henni. Ég hef nú sagt eða réttara hvatt Jón til, að ef yrði af þessu, skyldi hann gjöra samning við séra Jón tengdason sinn um að leyfa Páli að innleysa til sín mót sanngjörnu verði, er tiltekið væri í samningn- urri, þann hlutann í Víðidalstungunni, sem céra Jóni eðá réttara sagt konu hans kynni að falla í arf eftír þau hjónin á sínum tíma, hvað ég veit séra Jón gjörir, því bæði er honum vel við Pál og líka gætu tengdaforeldrar hans þá gefið Páli víst fjórð- ungsgjöf, er' tilfinnanlegra yrði fyrir séra Jón." Eg held yður íðn aldrei að gefa honum dóttur yðar. Þegar Jón Pétursson veit, að för Víðidalstungu- feðga í Akureyjar er ráðin, ritar hann Friðrik (28. maí 1853): ,, . . . Gaman þykir mér að frétta, hvernig yður hefir litizt á Pál. Það veit hamingjan, að ég álít það vænan mann. En hann er ógn hægur og bágt að sjá enn, hver dugnaður liggur í honum. En hann ólíkist þá foreldrum sínum, ef hann ekki verður for- stöndugur. Systir hans er driftarkona. Ég held yð- ur iðri aldrei, þó þér gefið honum dóttur yðar, og ég er ókvíðinn um, að ég þurfi að naga mig í hand- arbakið eftir á fyrir það, þó ég hafi hvatt hann eða í'öður hans til að leitast fyrir hjá yður og yður til að taka honum vel. I hið minnsta er það mín trú." Þegar strendur og eyijar tjölduðu sína bezta skrúði í háeggtíð komu Víðdælir á fari Rögnvalds í Innri- Fagradal til Akureyja, eins og séra Friðrik hafði fyrir lagi. Eftir veru Viðidalstungufeðga í Akureyjum; eða Séra Arni Böðvarsson 22. júní 1853, ritar séra Friðrik Jóni Péturssyni, á þessa leið: : „Jón Friðriksson og Páll sonur hans komu hing- að, og sýndist mér vel um þá, og með því að Elin- borg vildi taka Páli, svo höfum við samþykkt í, að hann fái hennar. Og þannig hafa þá bréf yðar, sem . hafið verið okkur velviljaðir á báðar síður, fært ávöxt, sem guð blessi." Síðar um sumarið, eða 31. ágúst 1853, ritar Frið- rik Páli Melsteð amtmanni: „ „Að yðar hávelborinheitum vildi náðugast þóknast að útgefa allra náðugast leyfi upp á meo- fylgjandi „Allerunderdanigst Ansögning" um vígslu- bréf fyrir stúdent Pál Jónsson Vídalín í Víðidals- tungu og dóttur mína Elinborgu Friðriksdóttur mót siðmannalegri borgun fyrir slík leyfisbréf — er mín undirgefnasta bæn." Þann 8. október um haustið voru Elinborg og Páll gefin saman, hún 19 ára, en hann 26 ára. Svara- menn voru séra Friðrik og Jón í Víðidalstungu. Með þessari giftingu höfðu tengst gamlar höfð- ingjaættir, Skarðverjar og Víðdælir. — Morguninn, sem ungu brúðhjónin héldu frá Akureyjum, eða 11. október, var Páli Vídalín afhent eftirfarandi bréf: „Hér með afhendum við undirskrifuð dóttur okk- ar elskulegri, Elinborgu Friðriksdóttur, í hennar heimanmund Dalsmynni 16 hundruð að dýrleika með 3 kúgildum liggjandi í Norðurárdal og Mýra- sýslu og hálfa jörðina Hauga í Stafholtstungum 8 hundruð að dýrleika með 1% kúgildi í sömu sýslu. Þessum jörðum er ekkert undanskilið, en allt til- skilið sem fylgir, fylgt hefur og fylgja ber að lög- um, og byrjar dóttir okkar fyrst að uppbera af þeim landskuldir, er lúkast eiga á næstkomandi vori. — Til staðfestu eru okkar undirskrifuð nöfn." Eggerz. A. Pétursdóttir. £g á nú ema dóttur heima. Þegar Jón Pétursson taldi sínu milligöngustarfi lokið, ritar hann Friðrik Eggerz 2. okt. 1853: ,,Um þessar mundir mun nú dóttir yðar vera að giftast P. V. og óska ég henni og vona, að sú gifting verði henni ánægjuleg. Þér hafið nú sjálfir séð hann og föður hans og sjáið, hvort ég muni hafa sagt skakkt frá. Ég veit og svo, að þeir feðg- ar eru mjög vel ánægðir með þessa giftingu í alla staði og prísa sig sæla við hana." Næst þegar séra Friðrik Eggerz skrifar Jóni Pét- urssyni. en það var 25. ijanúar 1854, hefur hann þetta að segja: „Þann 8. október giítust Páll og Elinborg hér í Akureyjum. Okkur fellur Páll vel í geð. Hann mun vera vel viti borinn, vænn maður og stilltur, og ég vona, að hann finni, að Elinborg er gædd þýðlyndi, siðgæði og dugnaði, og gó'ðrar vonar er ég um, að hvort þeirra verði öðru til yndis og aðstoðar og að guðs blessun verði með þeim. — Yður, sem af mannkærleika og velvild við okkur á báðar hliðar, hafið stuðlað til þessa ráðahags segi ég mitt ástskyldugasta þakklæti, og lætur það mig með öðru fleiru geyma minningu yðar í elsku og heiðran. Síðan að Guðrúnu dóttur minni skánaði heilsan, er orðið hið ástúðlegasta milli hennar og Rögnvalds. Og er mér það því gleðilegra, sem síðumennirnir lugu því upp eins og fleiru, að ég hefði gift hana nauðuga, sem ég er saklaus af „en — öll svikráð manna og atvik ill-------" Ég á nú eina dóttur heima, Sigþrúði. Um hana þykir mér miklu máli skipta, hvernig hún ráðstaf- -ast. Og ekki er ég ánægður fyrir hana, nema eg fengi -eins vænan mann og ég álít Pál Vídalín vera, því hún er — þó mér sé málið skylt — vissulega verðug fyrir góðan mann, og fyrh" systruni sínum að gáfum og kunnáttu, sem líka er. von, því hún er þeim eldri, en Elinborg þeirra yngst, og hefði átt að vera lengur heima. — Menn hafa verið að geta í vonirnar um, að 'sera Árni, sem hefur kom- ið hingað tvisvar, vildi fá hana, og er það satt. En öldungis höfum við foreldrar stúlkunnar og hún afslegið því — svo henni gramdist eins og okkur yfir komu hans í seinna sinni„. úr því hon- um var í fyrstu gefið afsvar." Hlóð ekki seglum fyrr en á Skarði. Nú verður að nefna til sögu nýjan niann, en það er Þorvaldur Sivertsen, margsettur sýslumað- ur, alþingismaður og óðalsbóndi í Hrappsey. Hann á son, Skúla að nafni, sem er 6 árum yngri en Sig- þrúður í Akureyjum. — Snemma hafði brandur h'láupið á rhilliþéirrá Friðinks og Þ0rval'dá;og"varð af stæk óvinátta, sem þö gætti meira undir niði'i en á yfirborði, en fór þó ekki dult. Friðrik segir, þeg- ar hann lýsir Þorvaldi: „Hann sigldi til Sjálands, vai'ð „gartner", kom inn með plóginn, en aldrei síð- an tók hann á jarðyrkju, ekki varð það til annars en Lúðvík Kristjánsson: Heimas að gera vind. En þann vind sigldi Þorvaldur og ás- aði út með því að skrifa sig Sivertsen og hlóð ekki seglum fyrr en að Skarði, naustaði þar með re- commendations (meðmæla) bréfi frá amtmanni Bjarna Þorsteinssyni og giftist Ragnhildi Skúladótt- ur. — — Þorvaldur komst í vináttu við Helga biskup, séra Jón prófast og son hans, prófast séra Þorleif í Hvammi, og marga höfðingja og. hélt bréfaskriftum við þá um Vestur-, Norður- og Svið- urland og tindi allt, er hann gat, undir rósa- og fagurmælum, til þeirra af Ströndinni, og var liin einstakasta höfðingjarófa, lipur og slunginn að koma sér í mjúkinn, svo nálega sýndist, að þeir yrðu svæfðir fyrir honum. En reyndar var hann fégjarn, óheiil og óhreinlyndur og séra Eggert (föð- ur Friðriks) hinn óhollasti maður." Þá segir Frið- rik, að Þorvaldur hafi verið kallaður maðurinn með áttkantaða höfuðið og enn fremur hafi hann verið nefndur „alrefur" en séra Ólafur bróðir hans „hálfrefur". Hélt séra Friðrik þessum nafngiftum mjög á loft. Nú hafði svo atvikazt, þá er Sigþrúður var oroin ein eftir heimasætanna í Akureyjum, að fjarað hafði undan óvináttu séra Friðriks og Þorvalds og tekizt með þeim heilar sættir um stund. Þá er það, að Sivertsen í Hrappsey ritar Friðrik sérlega þýð- ingarmikið bréf. Það er að vísu glatað, en af svarbréfi séra Friðriks, sem er ritað 6. júní 1855, má ráða til fulls, um hvað þar hefur verið rætt. En bréf Eggerz í Akureyjum er þannig í heilu líki: 6 RögnvaMitr SAgnvundssow Frjáls þjóð - Laugardaginn 17. desember 196C>

x

Frjáls þjóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls þjóð
https://timarit.is/publication/311

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.