Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 20.02.1950, Blaðsíða 3

Mánudagsblaðið - 20.02.1950, Blaðsíða 3
• Mánudagur- 20.. febrúar 1950. MÁNUDAGSBLAÐEÐ Bragi Steingrims son dýralœknir: Mánudagsblaðið hefur tal- ið próf. Dungal eiga þátt í því, að ekki var fenginn sér- fróður maður í upphafi til þess að rannsaka íslenzka sauðf járpest. Líklega er þetta satt, því allur gangur þess- ara mála hefur minnt á sög- una um karlinn, sem gat tal ið mönnum trú um það, að söðlasmiður kynni betur að sóla skó en skósmiður. Gang ur málanna hefur mótazt af áróðri frægs, 'ufjölhæfs, ís- lenzks vísindamanns og prófessors. • Allstaðar í heiminum nema á ísland^ ,hafa dýra- læknar verið . yiðjurkenndir að vera sauðfjársjúkdóma-: sérfræðingar, en samt er ekki skrifað, að hingað vantí erlendan dýralækni til þess að rannsaka sauðfjárpestir, heldur bara einhvern erlend an sérfræðing. Áróður Dung- als hefur líka beinzt að því', að dýralæknar væru óhæfir itil, ,;h verskonar ><vísindalegrar rannsóknarstarfsemi, og þó veit hann, að þetta er rangt. En hann veit líka, að áróður inn getur borið árangur, því hann þekkir starfsskilyrði dýralæknanna og stéttar- bræðra sinna, héraðslækn- anna, og veit, að hvorugir búa við daglega þjálfun í vís indalegri rannsóknarstarf- semi. Mörgum blöskrar hrok inn og sjálfbirgingsháttur prófessorsins gagnvart prest- um og guðfræðingum. Þó er þetta bara alveg. samskonar framkoma . og | hann hefur sýnt dýralæknum. Hann hef ur brigzlað þeim um margs- konar vanþekkingu og ó- hæfni í starfi, en útyfir gekk í útvarpserindinu fræga (1936 eða 1937), þegar hann taldi þá yfirleitt illa mennt- aða merin og óhæfa til vís- ihdalegra starfa. Þessi ósanri indi hafa líkl. átt þáttí því að héraðs-dýralæknar hafa verið settir í lægri launaflokk en héraðslæknar. Meðal ann- ars vegna launakjaranna sækjast ungir menn ekki eft- ir að nema dýralæknavísindi. íslenzkir menn fást ekki í héraðs- dýralæknisembættin, og svo hljótast vandræði af. Blekkingarstarfsemin hef- ur kostað miklu meira;.ejh menn gera sér grein fyrir. Þetta má sanna með því að benda á skýrslur, sem sýna, að velgengni þjóða í land- bunaði stendur oft í réttu hlutfalli við það, hve fjöl- mermar og duglegar dýra- læknastéttir þeirra eru. Mik- il verðmæti fara forgörðum í heiminum vegna vöntunar á dýralæknum; og í löndum þar sem menn búa án dýra- lækna, er kyrrstaða í land- búnaði algengari og tap á landbún aðar f r amleiðslunni. Bandaríkjamenn hafa glöggan skilning á þessum staðreyndum, og þessvegna var viðreisnarhjálp þeirra til handa Grikkjum meoal ann- ars að verulegu leyti fólgin í dýralækningum. Samt heldur blekkingarstarfsemi. gagn- vart dýralækningum áfram og það með sama bægsla- gangi og heimskulegum skrif um og áður, því líklega vill prófessorinn auka hróður sinn á starfsviði dýralækna. Þá telur hann Dr. Lotz vera upphafsmann sauðfjár- pestanna. Prófessorinn kall- ar Dr. Lotz, erlendan sérfræð ing, og á hans máli á það víst að vera eitthvað meira en dýralæknir, En sannleik- urinn er sá, að Dr. Lotz var þýzkur búfræðingur, eri alls enginn dýralæknir, eða hafði líka menntun og Páll Zop- honíasson. . Þennah þýzka Doktor í búfræði hafði ríkis- stjórnin fengið til þess að rannsaka sauðfjárpest alveg eins og prófesor Dungal seinna. Þá skrifar prófessor inn um mann, sem gaf óvís- indalegt vottorð með kara- kúlfénu. Telur hann mann- inn vera einskonar yfirdýra- lækni við dýralæknastofnun í Halle. Vitanlega verður að birta þetta vottorð opinber- lega, svo menn geti vitað deili á stofnuninni og mann- inum. í þessu sambandi þyk- ir Dungal gaman að getaþul ið upp læknisfræðileg sann- indi, en hann varar sig bara ekki á því, að sömu kenni- sethingar, sem hann staglast á í háskólanum, eru' líka istúndum þuldar í öllum dýra j lækna-háskólum heimsins, eins og t. d. að enginn lækn- ir geti fullyrt um skepnu, að húri sé algjörlega heilbrigð. Greindir menn eru fyrir löngu orðnir leiðir á vísinda legu stagli Dungals, sem missir marks, þegar þeir enn verða að geta sér til um raun verulegan yísindalegan árang ur sauðfjárpestarannsókna. GrundvöUiir pestavarna þurfti frá fyrstu tíð að vera vísindalegur, en þar með er ekki sagt, að (hann hafi þurft aðverá „humanmedicihskur" Verður styrpfd tel þess að koma í ¥eg fynr tortEniingu heifnsins' (læknisiegur) eins og hjá Dönum fyrir meira en 100 ár- um. — Reynslan hefur sýnt að þessi grundvöllur þarf fyrst og fremst að vera „veterinár- medicinskur" (dýralæknislegur). Af þessum ástæðum er það mikilvægt að fá að vita fyr- irfram, hverskonar hæfileika menn eru sóttir til landsins og hverskonar fræðingar eru látnir raiinsaka búfjárpestir. Ekki nægir, að slíkir menn séu búfræðingar eða lækn- ar og það jafnvel þó þeir slái. um sig, velti vöngum. séu dulafullir í framkomu og.. hafi, sett upp alvörusvip vísindamannsins. Annars er alveg óþarfi fyrir próf. Dung al að vera klökkur út af því, að ég ekki ber óbilandi traust til hans á sviði dýralækn- inga. Staðreyndirnar sýna, að ýmislegt hefur mistekizt þrátt fyrir uíanfarir til dýralæjcnastofnana og sam- star.fs við Taylor hinn brezka, sem íslenzkir dýralæknar fengu ekki að tala við. Líka er gott að rifja upp sauðfj'ár pestarsögu til skilningsauka og minnast bæði á Deildar- tunguveiki og garnaveiki. Dungal rannsakaði veikina í Borgarfirði, það tók langan tíma, og hann breytti oft rannsókn'arniðurstöðu sinni. Fyrst hélt hann veikina vera lungnabólgu, næst var hún lngnaormaveiki og síðast á- leit hann veikina vera „Jagd- ziekte" sem þýðir mæðiveiki. Síðan þykist hann vita betur en erlendir vísindamenn, að sjúkdómsvaldurinn sé vírus (huldusýkill). Hverju á að treysta af. öllum þessum nið- urstöðum? Ásgeiri dýralækni Einars- syni gekk miklu betur að rannsaka , hina, aðalpláguna, garnavejki í sau'ðfé. Garna- veikissýkilinn fann hann fil- tölulega fljótt, en þá var Dungal að leita að orsökum sömu veiki í Árnessýslu. Að- al-atriðið var samt, að niður- stöður dýralæknisins voru réttar og á þeim var hægt að byggja í framtíðinni. En rann sóknarstofan tók við garna- veikinni og Dungal taldi kark í menn, að veikin væri yiðráðanlegri i en Deildartunguveiki vegna þess að tilyæri fugla tuber- culin. Samt hefur pestin e.kki rénað, heldur breiðzt út og orðið ijlkyrijaðri í sauðfé en annarsstaðar þekkist. •. . Bandaríkjaménn eru nú fyrst að skilja það, að þjóð þeirra er nú þárxtakandi í mesta vopnafram- leiðslukappi, sem háð hefur verið í sögu veraldar. „Kalda stríðið" er nú orðið meira en orðið tómt. Bandaríkin voru nokkurn veginn örugg, þegar þau höfðu kjarn- orkuleyndarmálið ein saman. — Þegar jafnvel Rússar höfðu náð leyndarmálinu, þurftu Bandarík- iin ekki að óttast mikið. Þeim fannst að Bandaríkin hefðu hirgð ir af sprengjum, en Rússar ekki. Auk þess sem amerískir vísinda- menn væru lano-t á undan Rúss- um í atom-vísindum. Skipun Trumans forseta um að halda áfram vinnu að vetnis- sprengjunni (Hydrogeivbomb) vakti talsverðan ugg meðal Banda ríkjaþegna, því það sýndi, að kappið um kjarnorkuna var enn aukið. Samt sem áður fanns.t Bandaríkjamönnum sem þeir enn væru á undan Rússumog hefðu tíma fyrir sér til?;þess:að gera ráðstafanir og tilloguC um varandi frið. Tillaga Brien Mc Mahons, öldungadeildarmanns Bandaríkjaþings, um að Banda- ríkin ábyrgðust 50,000,000,000 dollara aðstoð til handá þurfandi löndum í heiminum gegn því aS Rússar samþykktu bandarískt eftirlit með kjarnorkunni. Handtaka og málaferli Dr. Fuchs, njósnarans, kom öllum slíkum hugmyndum fyriri kattar ncf. Kjarnorkuvopn ein geta ekki gefið Bandaríkjunum öryggi og, ef dæmt er eftir núverandi kapp- hlaupi í vopnaframleiðslunni, þá er sýnt, að Bandaríkin hafa ekki yfirhöndina alls staðar. Þar sem Rússar hafa einræði, geta þeir auð veldlega stöðvað allan iðnað, kall- að menn í herinn, komið á þrælk- unarvinnu og skipað verkamönn- um, vísindamönnum og sérfræð- ingum að snúa sér einungis að störfum, sem fálla undir herinn og framleiðslu til hernaðarað- gerða. Einnig geta þeir skipað svo fyrir um, að öll hráefni verði notuð fvrir herinn. Allt þetta geta þeir gert án nokkurs tillits til afleiðinganna. Ef rússneska þjóðin reynir að andæfa við þessu eetur rússneska löo;reftlan notað byssurnar.' Það kann að vera, að Banda- Að öllu þessu athuguðu verð ég að halda að vísinda- starfsemin í sambandi við pestirnar sé enn ekki nógu fullkomin og að enn sé ekki fundinn tryggur: grundvöllur búf járpestarvarna, líkt og vel skipulagðar búfjárpestar varnir . hjá þjóðum, sém treysta dýralæknum sínum. Egilsstöðum, 29. jan. 1950 BRAGl STEINGRÍMSSON .dýralæknir ríkjamenn muni að lokum ákveða að fórna því, sem nauðsynlest er til þess að fylgjast með Rússum, en ekki munu þeir vera hrifnir a£ því. I augum Bandaríkjamanna cr það viðurstyggilegt á friðar- tímum að búa við hagfræði styrj- aldartíma. Samt sem áður, þegar kapphlaupið eykst, sjá Banda- ríkjamenn sér ekki annað fært en að fylgjast meS Rússum — nema hægt sé að fá Rússa til þess að samþykkja alþjóða-eftirlit með atom-framleiðslunni og styrkja vald SameinuSu þjóSanna. HingaS til hafa allar tilraunir í þá átt mistekizt. Tilboð á tilboS ofan hafa verið reynd, en Rússar hafa neitað þátttöku í öllu slíku. I síðustu viku fóru nokkrir þing- menn Bandaríkjanna aS velta því fyrir sér, sem sama sem hefur verið bannað-------stríð til þess að fyritbyggja tortímingu. Hugmyndin er sú, að ef til vill er um það eitt að ræða, að senda Rússum úrslitakosti — annað hvort verSiS þið sammála eða .... Henry Jackson, meSlimur full trúadeildar Bandaríkjaþings og jafnframt meSlimur í kjarnorku- ráði þingsiris, kom málihu á fratn færi í þinginu, á rósamáli. „Atomsprengjan hefur hingáS til VarnaS því, aS styrjöld hefur brotizt út, en í staS þess býr nu heimurinn í tveim herbúSum", sagSi Jackson, þegar hann ræddi ástandiS. „Ef báSar þessar her- búðir hefðu á sínu valdi vetnis- sprengjuna, myndi þetta vopna- hlé verða óþolandi. Hverjar ráS- stafanir gætum viS gert, ef hluti heimsins neitar aS taka þátt í al- þjóSaeftirliti meS vatnsefnisafl- inu? Það má vel vera, að þetta sc aðalspurningin, sem fyrir yísinda mönnum og stjórnmálamönnuni vatnsefnisaldarinnar liggur." (Lausl. þýtt úr Newsweek)!» - Kaupstefna Framhald af 2. síö'u ingarskálann, þar sem um 50S húsgagnaframleiðendur sýna hus gögn, sérlega smekkleg og stertí að gerð, við verði, er/hæfir hverj- um og einum. Hins yegar draga snyrtiyörur, ilmvötn, farði, gim- steinar og íburðarmikil vefnaðar- vara að sér athygli þeirra kaup- enda, er leitast viið að fullnægja viðskiptavinum sem gera miki- ar kröfur til íburSar. AlþjóSakaupstefna þessi, serm hefst 13. maí næstkomandi í Par- ís, mun verSa fjölsótt, e£ dæma má eftir beiSnurn um aðgangs- skírteini þau, sem veita auSveld- astan aðgang að sýningarhöllinnL, Þar sem kaupstefnan hefur upp á.mjög sanngj. verS og vandaSaf vörur að bjóða, er sennil., aS húa verði ein af mestu viSburðum J. heimsvetzluninni á þtssu ári. . J

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.