Atuagagdliutit - 05.08.1971, Side 22

atarKinåumik mugtaussoK 75-
inik ukioKalersoK
kisiåne uvdlut ilåne atåta OKar-
poK, tåssa måna pivfigssångor-
toK ilmiagaKarnigssara sumigdlo
iluaKutaussumik ilikagaKarnig-
ssara, taimåitumigdlo Danmarki-
me iliniariartortariaKartunga. ta-
maisa isumagerérsimavai tauva-
lo umiarssuarmut pingasulingmut
„Thorvaldsen“-imut ikivunga. tå-
ssa septemberime 1914, aitsåtdle
novembere nålersoK Danmarki-
mut apupugut.
Edvard Johansen, sujornagut
Ausiangne umiatsialiorfingme su-
julerssuissusimassoK igdloKar-
fingmilo atarKinåumik inugtau-
ssoK oKaluasåtsiarpoK 75-inik u-
kioKalernerminut tungatitdlugo
inunerme ilamernganik sivisu-
mingme, sulivdluarfiussumik pi-
simassoKaKissumigdlo inusimaga-
me.
„atåtaga ateKarpoK Karl Jør-
gen Johansen. bornholmimiuvoK
1880-itdlo nålerneråne nunavti-
nut pivdlune galeasinguamut
„Louise“-mut nålagauvdlune. u-
miarssuåntat Bugtime angalaor-
tartut sujugdlersaisa ilagåt. umi-
arssuåraK måne Ausiangne anger-
dlartarfeKarpoK, månilo anånaga
nåpisimavå. ateKarpoK Katrine
Brandt angajorKånilo ilagalugit
igdluame måna rejenut fabrikip
inåne itume najugaKardlune. a-
tåta anånalo katiput 1890-ime
tauvalo atåta igdluliorpoK. må-
nåkut tåssa agdlagkerissarfiuvoK.
Kulinik Kitorniput uvangalo nr.
3-uvunga kisimalo angutitauv-
dlunga. arnanik Katånguterpag-
ssuarnit måna mardluk amiåku-
put. åp, utorKalivdlune kiserdli-
ornarsissarpoK.
atualerKårpunga ajoKimut Na-
thaniel Dalagerimut. atuarfigput
igdluarånguvoK måna el-værkip
inånitoK. agsut Kanganisarpalug-
poK. kissarssutå ilane pujungårå-
ngat isersimaneK ajornartarpoK
tauvalo atuångitsuginartarpugut.
tamåna ajorissångeKårput. ilinia-
garineruvavut kalåtdlisut bibili-
milo OKalugtuat tugsiutitdlo. a-
långårdlugit iliniartarpavut. ajo-
KiuneK Elias Gideonsen Kavdlu-
nåtulårsinauvoK tauvalo iliniar-
niardlugo misiligtarparput, kisiå-
ne ajornakusoKaoK. Kavdlunåt o-
Kausisa ilåt iluamik taisinåungi-
kångavtigo siutivtigut nusugtar-
påtigut taimailiornigssanilo nuå-
narissånguatsiardlugo.
1906-ime atåtaga Iginiarfingme
niuvertorusingorpoK tåssungalo
anånaga Katångutikalo ilagalugit
nugdlutik. uvanga måne um'ngåi-
narpunga angavnilo, Wille
Brandt-ime najugaKardlunga tå-
ssa taimane ukiunerane palasi-
mut atuartugssaugama, palasimut
Ostermannimut. tåssane Kavdlu-
nåtut ilikagaKaKaunga, OKartuåi-
narpordlo palasingusassunga, u-
vangale kajumigivatdlångilara.
Iginiarfingme aperssortipunga tå-
ssanilo atuarnera nangerKigdlugo.
atuarnerputdle åssigingisitåKaoK
1000 sommerboliger TIL LEJE
overalt i Danmark, forlang ka-
talog med foto og priser. Dan-
marks største private udlej-
ningskontor.
Eller vil De købe sommerhus
eller villa i Danmark. Så tal
med os, vi har det.
DANSK FERIE-SERVICE
Ringstedgade 4 . 2100 Kbh. 0.
Statsaut. ejdm. O. J. Kiil
atuångitsukulanermik. ukiume a-
tuarnerussarpugut aitsåtdlo ajo-
Kerput pivfigssaKarångat. tåssa-
me sila ajortinago piniarniartug-
ssaugame. unukut aitsåt atuale-
rajcKaugut Kajartordlune uvali-
kut tikikångat aitsåt. ilåne atua-
riardluta iserångavta takussarår-
put igdlerme sinigtOK. itersarå-
ngavtigo, tauva OKarfigissarpåti-
gut bibilip ilå aulajangersimassoK
taivdlugo atuåsagigput, tauvalo
igdluatungånut såriardlune siner-
KileraraoK. bibilime OKalugtuat
atuarnerussarpavut, kisiånile åma
kisitsinermik iliniatsiarpugut.
Iginiarfingme Kajartåncårpu-
nga, kisiåne atortugssåka sårKU-
tit nangmineK sanassariaKarpåka.
iliniarnigsså ajornakusoKaoK
nangminerdlo iliniarniartariaKar-
parput. autdlarKåumut ånilånga-
ssarpunga, kisiånile ajoKip erne-
ra ikingutiga ilagalugo sungiu-
sartarpunga piårtumigdlo piko-
rigsilerpunga. ilåne avasiartumit-
dluta kinguvoK makinerdlo aju-
lerdlune. niaKua nuisatipara iki-
ortigssamigdlo suaortardlunga. i-
luanårdlune atåtama suaortarne-
ra tusarsimavå piårtumigdlo ti-
kiutdlune. ajutoratarsinausima-
galuarpoK, atåtagame umiatsiår-
Kamik tikiungmat nukérutilivig-
simagaluarpunga. atåtama Koror-
tOK pitsavigssuaK Remington
tingmiarsiutdlo tuniungmagit pi-
niartorssuånguvigpunga. ilåne er-
Kaimavara imagssaerutissavigsi-
mavdluta. KaertartuarKat pinga-
sut tingmiarsiutip patroninut a-
tortut pivåka Jens Geislerip a-
ngutånit, Gert Geislerimit. tuni-
ssuterujugssuit, tåssame tåuku-
tuaungmata. taimåitumik ator-
dluarniartariaKarput. Kåinamik
autdlarpunga iluagtitsivdlungalu-
me. iginerme sujugdlerme ner-
dlerit mardluk pissaråka tugdlia-
nigdlo igikama mitit arfineK
mardluk. angerdlartitdlunga pui-
sse takuvara nungutivnigdlo aut-
dlaivdlugo pissaråra. pissaKar-
dluarpungame, tikikamalo tug-
dlusimårtorujugssuvdlunga. kisi-
mame ilaKutaringne nukagpiarar-
tauvunga tamaisalo pigssarsior-
tugssauvdlugit. atåtaga niuver-
tarfingme ulapårtuåinangajag-
poK. pissama orssue amilo atå-
tavnut tunissarpåka akilo anåna-
ma pissarpai. taimanikut ilaKUta-
rit ikioKatigigtarput atugkatigdlo
atoKatigigdlugit. tamatigut unuap
KerKata kinguninguagut autdlar-
tarpunga imaK nipaitdlerugtorå-
ngat aitsåtdlo tikitardlunga uv-
dlåkut anordlilerångat. nangmi-
nerssorneK nuåneKissoK inunerå-
ra.
tauvale 1912-ime atåtaga Dan-
markimérérdlune uterpoK. anåna-
ma ilagisiméngilå ukiordlo nå-
ngajagdlugo kisima „pigssarsior-
tusimavunga". atåtama Dan-
markimititdlune Katångune Bred-
balle-mioK Vejlep kangerdluane
tikerårsimavå.
nuliata telefoncentrale tåssane
sujulerssorpå. atåtama Vejle
Fjordip umiatsialiorfiane suju-
lerssuissoK OKaloKatigisimavå,
Ohstrup, isumaKatiglssutigisima-
våtdlo tåssane iliniartungusassu-
nga åkavnilo najugaKardlunga. i-
luamik iliniartineKåsaunga ag-
ssagssordlunilo suliagssamik ili-
kardlunga, taima atåtaga OKar-
poic, tåssalo aulajangerneKarpoK.
taimanikut taimåitarame.
tauva 1914-ime tingerdlautåi-
nalingmut „Thorvaldsen“-imut i-
kivunga Ausiagtigut. méraunera
KångiupoK. måna ingminut napar
tinialisaunga nangminerssornia-
lisavdlungalo.
angalanerput sivisoKalunilo pi-
sanganaKaoK. avKutåne agsut a-
norerssuarsiortarpugut. ilaoKati-
gåra KavdlunåK sanassoK Møller,
agsut meriånguvoK, avKutåtalo
angnersså nalåinardlune. uvdlut
ilåne umiarssup Kånut kajumig-
sårdlugo KaKitipara. tamånalo a-
joringivigkaluarpå, kisiåne tåsså-
ngåinaK angnårKupoK umiarssu-
ardlo Karssuarujugssuardlugo pa-
nernitånguerutdluta, tåssalo Møl-
ler tuavinaK atipatdlagdlune.
Norgep avatåtigordluta umiarner-
dlukorpagssuit avKUsårpavut. tå-
ssame sorssungnerssuaK sujug-
dleK autdlarterérsimavoK, kingu-
ninguagutdlo tuluit sorssussuånit
unigtitauvugut. tingerdlautit ta-
maisa ai'KartariaKarpavut tuluit-
dlo såkutut nålagait ikiput umi-
arssuarputdlo misigssuivfigalugo.
umiarssup nålagå tulugtut OKa-
lugsinåungilaK, kisiåne aKugtoK
OKalulårsinauvoK, tauvalo Ber-
genimut ingerdlarKuneKarpugut.
tåssanipugut uvdlut 14 nuåninå-
vigdlugulo. nunamipugut Kitigki-
ardlutalo. nipilerssortue kåkanå-
vigpåka isumaliordlungalo agi-
ssamik taima nipilerssortoKarsi-
nausorisimångikaluardlugo. åma
sujugdlerpåmik Kåumartitagka-
nik åssilissanik takuvunga. ki-
same kingumut autdlandgpugut
Norgevdlo sineriågut mianerssor-
dluta ingerdlavdluta. Skagenip
avatåne uvdlut unuatdlo 3 ano-
rerssuarsicrpugut uiarnerdlo sa-
pilerdlugo. tauva kingorna Fre-
derikshavnimut tikitdluta, tåsså-
ngånitdlo pujorlulingmik Køben-
havnimut tikipunga. taimane no-
vembere nålersoK. igdlorma ai-
vånga tauvalo pujortulingmik
Vejleliardluta, sujorKutdlugule a-
tissartårKåratdlarpunga, aitsåt
taima kussanartigissunik inuniv-
ne atissartårdlunga. 30 kr-nik a-
keKarput.
umiatsialiorfingme iliniarfiga
agsut nuånarilerpara. mesterera
pikorigsuvdiunilo pitsaussuvoK.
agsut ilikagaKarpunga, iliniartit-
sissumalo nuånarånga taimåitu-
migdlo tatiginartutut ardlaling-
nik suliagssitardlunga. maskina
ailamik ingerdlassoK pårissagssa-
råra, sut ardlagdlit nåkutigissag-
ssaralugit, sianigisavdlugulo sut
matugagssat tamarmik matusi-
måsassut. Kamitagssatdlo Kamisi-
måsassut unukut soraernivtine
sap. ak. 10 kr-sissarpunga. ilini-
artut avdlat 6 krunisinartarput.
ilåne mesterip mérai sinigfingme
pujortarsimåput, ikuatdlagtitsi-
ngajavigdlutigdlo, pivfigssardle
kingugdleK angumererKardlugo
Kamipara.
ukiut sisamat iliniarérama høj-
skolimut pissugssaugaluardlunga
nuagdlulerpunga, taimåitumigdlo
højskoliminigssara kinguartita-
riaKalerpoK. tauva ukiunerane
1919 ukiup KerKa højskolimlpu-
nga tauvalo svendeprøveKartug-
rsångordlunga. pujortuléraK 22
fods Kaleringnik amilik initalig-
dlo sanavara nersualårneKautiga-
lugulo. atåta tamatuma nalåne
DanmarkimipoK mardluvdlutalo
ilaKutai Bornholmimitut tikerår-
tugssaugaluarpavut, kisiåne umi-
artortut suliumajungnaerKåmata
autdlångitsorpugut. „Hans Ege-
de“-kordluta Kalåtdlit-nunånut
uterpugut, kisamilo kingumut a-
ngerdlarsimalerpunga tauvalo su-
liara autdlartisinångordlugo. er-
Kaimavara agsut nuånarineKaler-
dluta Iginiarfingmut angerdlarav-
ta, tåssame tupanik nagsaravta
sivisumik tamåko pisinausimå-
nginamikik. hollandimiut siligtu-
tåt atgtap avguåupå, uvangalo
cigaretiutilerujugssuvunga. tai-
manikut atauseK 1 øreKarpoK, i-
nuitdlo piumassupilorujugssuvait,
ilaisalume atauseK pujortardlu-
gulo aulakorutiglnavigtarpåt.
måna tåssa nangminerssortu-
mik sanassulei'punga, suliagssa-
malo sujugdiersaråt Kangåtsiame
OKalugfik sanåsavdlugo. taimani-
kut maskinaKångilaK. sut tamar-
mik agssangnik suliåuput. taimåi-
kaluartordle ajorsimångeKingmat
uvdlumc OKalugfik sule atavoK.
OKalugfik oktoberime 1921 ator-
KårtineKarpoK provstimit Baile-
mit.
K’asigiånguane arnaK inusug-
toK nåpisimavara asalersimavdlu-
gulo. ateKarpoK Birgitte Olsvig
niuvertumilo Kroghime kivfauv-
dlune tåuna Ilulissane niuvertu-
ssok. tåssunga tikipunga palasip
igdlorssua iluarsariartordlugo,
tauvalo aulajangerpugut katiku-
mavdluta. sujugdlermik palasip
igdlorssuane najugaKarpugut ilu-
arsarnerane. palase, Mathias
Storch angalavoK. Ilulissane su-
liagssaerungmat aulajangerpugut
Ausiangnut nugkumavdluta. Ki-
mugsimik pigissavut tamaisa nag-
sardlugit tåssungnarpugut, na-
jugkavtalo sujugdiersaråt arfang-
niat nålagaisa igdlorssuatOKåt
måna avisérKap naKiterissoKarfia.
taimanikut igfiorfiuvoK. Kaliane
najugaKarpugut, igfiarsungnig-
dlunilo Kalipautisungnituåinar-
poK. atåta anånalo kingumut Au-
siangnut nugsimåput. upernåkut
umiarssuartigut pajugtutigut Ki-
ssuit tikisipåka, tauvalo igdlug-
ssarput sujugdleK sanavara måna
radiukut umiarssuarnut tingmi-
ssartunutdlo najorKutaussartup
stationip inåne. tåssanipugut
1946 tikitdlugo. taimanikut igdlo
inguvterpara igdlorputdlo Bakke-
vejime sanavdlugo. landskassiv-
me umiatsialiorfiane sulivfiga Ka-
nigdlivdlugo igdloKaruma pitsau-
nerungmat. ukiut amerdlasut
nuånersut sulivunga, sulivfit ar-
dlagdlit nåparneKåsåput, sapusi-
orneKardiune amutsiviliorneKar-
dlunilo, kutterit nutåt sananeKå-
såput, iluarsagagssarpagssuaKar-
poK, mingnerungitsumigdlo inu-
sugtut kajumigtut iliniartitagssa-
råvut umiatsialiortungortiniardlu-
git pikorigsut. nummerbåde nu-
tåmik titartagaK suliaråra, agsut
piumaneKalersoK. isumaKarpunga
ukiut ingerdlaneråne taimåitut
75—80 migsséine sanasimavdlu-
git. 1946-me Kåumatine arfiniling-
ne Holbækip umiarssualiorfianl-
punga motorinik taimaeKatåinig-
dlo iluarsaissarneK påsissagssar-
siorfigalugo. tamatuma kingorna
DanmarkimérKingilanga.
kingorna inungmut atautsimut
sujulerssuineK suliarisavdlugo
angnertuvatdlålerpoK, tauvalo
Niels Olsen ikiortigilerpara ma-
skinanut tungassunik sulivfing-
me sujulerssuissutitdlugo. 1960-
ime tunuarama Niels Olsen amut-
sivingme tamarme nålagångor-
poK. måna sulivferujugssuångor-
simavoK, uvavnutdlo nuånersu-
vok maligtarisavdlugo sulivfiup
sujuariartornera, autdlarnissunu-
me ilausimagama ukiorpagssuit
matuma sujornagut. tåssane sa-
nassut pikorigsorpagssuit sulissu-
ssut iliniartitarisimavåka.
kisiåne åma avdlanut suliagssa-
nut umiatsialiornerup saniatigut
nivfigssaKarnartarpoK. måne ig-
dloKarfingme igdlorpagssuit ilait
sanaKatauvfigisimavåka, sordlo
nukagpiarKanut atuarfitoKaK nå-
parsimavigdlo sujugdleK. aker-
dlianigdle nålagkersuinikut suli-
nermut kommunalbestyrelsine
landsrådimutdlo akuliusimångila-
nga. OKartuåinarsimavunga piv-
figssaKarfiginagit, suliagssåka nå-
kutigissariaKaravkit. taimåitordle
ilagit sivnersåinut ilaussortausi-
mavunga, pissutigalugo ilaging-
nut sulineK soKutigissariuarsima-
gavko. uvavnut ajussårnalårpon
OKalugfitOKaK inguvterneKarmat.
etKaimavara OKalugfik nåparner-
siormat 1901-ime atåtama ilaga-
lunga napassuliartånut majuaKa-
tigisimagånga'. agsorssuaK issiki-
vigigkame.
amerdlaitaut inunivne pisima-
ssut erKaimassåka nuånersumig-
dlo misigisimavdlunga kingumut
takordlortagkåka. kungikut 1952-
ime måne tikerårmata kungimit
Fortjenstmedaljemik kultiussu-
mik sarKarmiulerneKarpunga. uv-
dloK angeKaoK. taimatutdlo misi-
gisimanarpoK 1960-ime landshøv-
dingimit agdlagartamik ukiut 40
sulisimanera pivdlugo nersornåu-
mik tunineKarama. tåssame åma
kommunalbestyrelsip igdloKar-
fingmiutdlo 1963-ime Ausiangne
ukiut 200-ngortorsiordlugit nag-
dliutorsiornerme atarKinautig-
ssarssuavtut misigissavnik nuå-
nårutigingågkavnigdlo atarKinåu-
mik inugtångortipånga. isumaKa-
raluarpunga taima pissariaKångi-
kaluartunga. amerdlaKingmatame
uvavtutdle igdloKarfingme inu-
nerme inerititsiartornermilo su-
leKatautigisimassut. atarKinåu-
migdle inugtautitauneK agsor-
ssuaK Kujåssutigisimavara.
kingugdlermik kungip tikerår-
nerane nuånersimavoK kunge ila-
galugo amutsivingme takornarni-
artikavko. sunik tamanik soKuti-
gingneKigame. umiatsiat misig-
ssorpai Kissuit naimassardlugit
sutdlo tamaisa agtorusugdlugit.
åma „Dannebrog“imut pulaorpu-
gut. kungip nuliata OKarfigånga:
„ivdlit ilisarisimavavkit. Kavdlu-
nåtut OKatdloreKautit —“ kungip
nuliata nuliara kavfimik aigdliu-
på, uvangalo Margrethe sivisu-
mik OKalOKatigåra. misigissaK
nuånersoK angisoK.
nuliara 1963-ime toKuvoK, ki-
similernerdlo OKitsungilaK, kisiå-
nile KujanaKaoK taima perKigti-
gigama. sulime ingminut isuma-
gisinauvunga. pensionisiåka a-
merdlångitdlat. sulile Kagssuser-
sorsinauvdlungalo aulisatsiartar-
punga, taimåitumigdlo amigaute-
icarnanga. aulisagkanik panersi-
ssarpunga, pissaKartarpunga, su-
migdlunit asiutitaKarniångilanga,
tamåname iliniarérsimagavko.
måna nerissagssautika oKåtåsa-
vatit. pitsaussunuko."
tauva Edward Johansen auli-
sagkanik panertunik aigdlerpoK
imiagdlerdlunilo, mamaKautdlo,
aulisagkavdlo nerpia KaKortoK
pitsaussoic tamuarussårdlugulo i-
miamik nigdlatårtumik Kapugtu-
mik iggisitdlagtårdlugo issiging-
nårussårpavut åsserpagssuit ka-
jortilersut asassat inujungnaersi-
massut åssinge, „erKaimassatdlo
Kuvdlinit åungartitaulerput Kar-
dlutdlo Kimiput" — påsissaria-
Karpordlo angut KanoK utorKali-
tigigaluardlune sapingitsoK ima
perKigtigalunilo, umårigtigissoK,
suliumatoK tamanutdlo soKuti-
gingnigtoK ilagalugo.
Edward Johansenip 75-inik u-
kioKalernerane, kommunalbesty-
relse hotel Nikomut-me isersi-
mårtitsivoK, uvdlormilo tåssane
inuvigsiordlune nagdliutup kikut
takorusutane KaerKusinauvai. a-
merdlaKautdlo atarKiniarneKar-
dlune KaerKussamut avatangissut
atarKiniardlugo pivdluarKuniar-
dlugulo. KaKortumik ånoråKardlu-
ne, igdloKarfiup matuersautå
KivdlarinaK sarKarmiordlo Kiv-
dlarigsoK sakiangmioralugit Ed-
ward Johansenip tusarnårpai
nuånårdlune kivdligtisimavdluni-
lo pivdlune OKalugiauterpagssuit.
nuåneKissumik kussanaKissumig-
dlo sordlo Edward Johansenip
nangminiussusianut kristumiorpa-
lugtumut inuneranut tugdluaici-
ssumik isersimassut agpiput tug-
siut „måna Kujangårpunga," nag-
gatågut Edward Johansen nang-
mineK OKalugpoK naménga pissu-
mik nuånårtitaunine atarKinarti-
tauninilo Kutsatigalugit. ukiut
nångiutut encainiarpai neriung-
nerardlunilo sule ukiorpåluju-
mårtut peKataunigssane ineriar-
tornermigdlo malingnaunigssane.
OKautsine imåitunik naggaserpai:
„unuit tamaisa tamavse, igdlo-
Karfiga nunamalo sujunigsså Ki-
nunivne ilångutarsimavåka."
v.
22