Atuagagdliutit - 08.12.1994, Síða 11

Nr. 95 • 1994
11
GRØNLANDSPOSTEN
Knud Rasmussen-ip Højskole-
am ilinniarhiuneq
Knud Rasmussen-ip Højskoleani atuarneq inuttut ineriartornermi pissarsiaqarfiusaqaaq.
(Toqqorsivimmit).
All.: Arne Mølgaard
Piffissami januarimiit majip
tungaanut 1994 Knud
Rasmussen-ip Højskole-ani
ilinniartuunikuuvunga. Ta-
mannalu nammineq inuttut
timikkut anersaakkullu an-
nertuumik pissarsiaqaatige-
qigakku. Aammalu malun-
narmat uangaannaanngitsoq
ilinniartoqatigisimasamali a-
merlanerit taamatuttaaq pis-
sarsiaqaatigeqigaat, pileri-
tsappunga januarimiit ilinni-
artuulersussanut kikkuuga-
luarnersunut, soqutiginnittu-
nullumi allanut, qanoq im-
minnut sunniuteqarsinnaa-
nera susoqartarneralu allaat-
igilaarniarlugu, nalunngik-
kaluarlugu Knud Rasmus-
sen-ip Højskole-ani ilinniar-
titseriaaseq januarimiit al-
lannguuteqalaartussaasoq.
Taamatullu pileritsannera
pissuteqarpoq ilinniartun-
ngunnginnerma siornatigut
kingornatigullu malunnar-
mat Knud Rasmussen-ip
Højskole-ani susoqartarnera
inuiaqatigiit akornanni an-
nertunerusumik ilisimane-
qanngitsoq, naak puigunaa-
tsorsuarnik pissarsiaqarfigi-
naraluartoq kingoma inuuni-
tsinni iluaqutigilerumaakka-
tsinnik.
Januarimi atualerneq
Nalinginnaasumik ilinniaga-
qarniarluni akuerisaasimas-
oq januarip aallartisimaler-
nerani ilinnialertarpoq, taa-
maalilluni avatangiisit pis-
sanganarluinnartut ilaatigul-
lu takornartaasut iserfigisar-
lugit.
Sineriassuatsinnit piffinnit
assigiinngitsorpassuarnit i-
linniartoqartarpoq, katillu-
gillu ilinniartut 50-it mis-
saanniikkajullutik. Tamak-
kulu tassaapput ukiumikkut
nikingasinnaasorujussuit,
soorlu assersuutigalugu 18-
iniit 60-it angullugit ukiullit,
inuusutulli amerlanerungaa-
tsiartarlutik. Inuppassuup-
pullu pissutsimikkut eqqar-
sartaatsimikkullu assigiin-
ngitsorujussuit. Qaammati-
nilu tallimat missaanni si-
visussuseqartumi imminnut
ilisarisimanngikkaluaqalutik
inuunerminnik ilinniaqati-
giiffissaat immersueqatigiif-
fissaallu, soorlulusooq
qaammariartulerneranik ilu-
tiginnillutik paasinniffigiar-
tulerumaagassaat. Qularutis-
saanngitsumillu qaqugumut
iluaqutigilerumaakkaminnik
- soorlumi aamma uagut taa-
mannak misigisimasugut.
Uagutsinnit ilinniartoo-
reersimasunit maluginiarne-
qartut annerpaartaringunar-
paat aallaqqaataaniilli nag-
gataanut nammineq inuttut
Knud Rasmussen-ip Høj-
skole-aniittuusut nassaarior-
tuleratta ikinngutitaartupal-
laqalutalu. Tamatumalu ki-
ngunerisaanik akornatsinni
ataqatigiinneq nalinginnaan-
ngitsoq annertoorujussuaq
pilerpoq uagutsinnut sak-
kortuumik misigisaqartitsil-
luni. - Taamaalilluta oqaati-
gineqartartoq Knud Ras-
mussen-ip Højskole-a »i-
nuunerup atuarfia« tassuun-
nakkut uppernarsivarput.
Qanilaameq
Ulluinnarni inuunerup iluani
paatsooqatigiittoqarsinnaa-
sarpoq pissutsit assigiin-
ngitsut pissutigalugit - ilin-
niartut akornanni isumaqati-
giinngilersitsisinnaasartunik
- tamakkuli oqaloqatigiin-
nikkut allatulluunniit ikior-
seqatigiinnikkut qaangiler-
torneqartarput. - ilaatigullu-
mi allaat pissutsit taamaattut
uagutsinnut qaninnerulersit-
sisartutulluunniit ittarput,
qaqutigullu tamatuma aker-
lianik. Minnerunngitsumillu
tamatumunnga pissutaaqa-
taanngitsuunngilaq illorsu-
armi ineqarfiutigisumi init
amerlanerit marluuttariaam-
mata naak ilisarisimanngisa-
raluamik ineqateqarfiusarlu-
tik. Ilaatigummi eqqarsar-
sinnaasarpunga naak ukiut
pingasut G.U.-mi Aasian-
niittumi atuarsimagaluarlun-
ga ataqatigiinnermik inuttul-
lu ammassusermik ilaquta-
riittut inuunerup saniatigut,
taamak annertutigisumik i-
nuit assigiinngitsigisut akor-
nanni misigisaqarsimana-
nga.
Saqqummiisameq
Ataasinngomermiit talli-
manngorneq ilanngullugu
ullaat tamaasa arfineq pi-
ngasunut inersuarmi ilinni-
artut, ilinniartitsisut ilaati-
gullu sulisut allat naapittar-
put - sapinngisamik kanti-
nami ullaakkorsioreersimal-
lutik. Piffissamilu aalaja-
ngersimasumik sivisussusi-
lerneqarsimanngitsumik i-
linniartoq tulleriissaarinerit
najoqqutaralugit sumiluun-
niit uummammiuminik iser-
simasunut tamanut tusarlius-
saqartarpoq quianarsinnaa-
suniit qianarsinnaasunut, i-
laatigut imminerminut oqi-
liallatsitsisinnaasartumik. I-
laatigullumi allaat oqalugi-
artup illoqarfimmi/nunaqar-
fimmi aggerfimmini oqaati-
gisinnaanngisaraluanik peri-
arfissaq atorluamiartarpaa
imminut oqilisaaffiginissa-
minut, - nalusanngilaammi,
paasisarlugulumi ilagisani
isertorfigisariaqarnagit tati-
gisinnaasariaqarlugillu. Taa-
matut oqaaseqartoqareertil-
lugu ilaatigut eqqarsaatigisi-
manngisaannaraluit tusarlu-
git ullup ingerlanerani eq-
qaallattaameqartuartarput -.
ilinniartullu akornanni itisi-
lerinertaqanngikkaluartumik
isummersullattaarfigineqar-
tarlutik. Taamaattumillu pe-
riuseq taanna naleqqulluin-
nartumik taaneqartarpoq
»Ullormut eqqarsaatissii-
neq«-mik.
Oqalugiarneq amerlasuu-
nut imminut ajugaaffiginiar-
nerusarpoq pissanganartoq
aappaatigullu nuannersoq.
Tassa inuppassuit saavannut
qeqqilluni oqaluttarfimmut
pilluni oqaaseqarnissaq, -
misilittareersimanngikkaan-
ni pissanganarluinnartuusar-
mat. Malunnarpullu ittoor-
neq tamanna amerlasuut pif-
fissaq ilutigalugu qaangeri-
artulertaraat iluaqutigiler-
takkaminnik.
Erinarsomeq
Oqaaseqannginnermili o-
qaaseqartussaq erinnamik
kissaateqartarpoq isersima-
sut tamarmik erinarssugas-
saannik pattagiartumit ingi-
orneqarlutik, erinarsuataaru-
timmi piareersimajuarmata.
Tassalu ullormut aallarnii-
neq nuannersoq iterluarsi-
maarnartorlu - erinarsoqati-
giinneq.
Knud Rasmussen-ip Høj-
skole-ani qangaaniilli pi-
ngaartinneqartarsimavoq e-
rinarsorneq. Ullaakkuin-
naanngitsoq aammali ullup
ingerlanerani erinarsomeq
takornartaajunnaarluinnar-
tarpoq. Erinarsornermillu
soqutigisallit soqutiginniler-
simasullu ilaatigut unnukkut
piumalleriarlutik erinagin-
neq erinalunnerluunniit a-
peqqutaatinnagit naaperiar-
lutik init arlaannut iserlutik
erinarsorpaluat piffissap i-
ngerlanerani takornartaajun-
naartarpoq. Sunngiffimmilu
sammineqartartut allat assi-
giinngitsorpassuupput. Tas-
sa isumaga malillugu kinal-
uunniit piumassusilik susas-
saaleqinissaminut piffissa-
qartanngilaq.
Ataatsimut isersimaartar-
fimmi pujortarfigeqqusaan-
ngitsumi fjernsyn-ertarfiuti-
gisumi aammalu video-qar-
tumi, gang-imilu pujortarfi-
gineqarsinnaasumi billiard-
ertarfilimmilu naaperrattar-
put. Ilaat taaneqareersunik
sammisaqartut, ilaat immin-
nut sammerujoortarput oqal-
lillutik, inukkallutik (nallu-
kattarlutik) allanilluunniit
pinnguaatinik sammisaqar-
lutik, inimiluunniit allami i-
lungersuuterujussuanngik-
kaluarlugu bordtennis-eru-
joorsinnaasarlutik. - Tamak-
kulu saniatigut sisoraatinik
arpaatinik sangusaarutinillu
Knud Rasmussen-ip Høj-
skole-ani peqarpoq atorluar-
neqartartunittaaq. Aammalu
timersornermik soqutigisa-
linnut unnukkut illoqarfim-
miut peqatigalugit Sisimiut
timersortarfianni timersuuti-
nik aallussisoqartarpoq. -
Qaammatillu pineqartut i-
ngerlanerini ilinniartut piu-
massuseqarnerat piareersaa-
sinnaanerallu najoqqutaralu-
gu, assersuutigalugu qaam-
mammut ataasiarluni marlo-
riarluniluunniit nuannerluin-
nartumik unnussiuaaqatigiit-
toqarsinnaasarpoq - Knud
Rasmussen-ip Højskole-a a-
vataaneersunik qaaqqusiner-
taqarsinnaasumik.
Atuamermi sammisat
Misigissutsinullu tunngane-
rusut qimaameriaraanni
Knud Rasmussen-ip Høj-
skole-aniinnermi tunngavi-
usumik aallaavigineqartar-
toq tassaavoq atuarneq.
Atuarnermi sammineqart-
artut atuarfeqarfinni allani
sammineqartartunut naller-
suunneqarsinnaapput. As-
sersuutigalugu immaqa
meeqqat atuarfiini atuartut
angajulliit sammisartagaan-
nut ilaatigut nallersuunne-
qarsinnaasarlutik. Taaneqa-
reersutullu assigiinngissin-
naasarlutik, aallarteqqaar-
nermi »misilitsittoqartar-
poq« takuneqarluni pigin-
naassutsit sumi inissisima-
nerat. Tamannalu pereeraa-
ngat piginnaassutsinut assi-
giinngitsunut pingasunut ag-
guataarneqartarput, tassa
klasseqatigiit piginnaassut-
simikkut nikingavallaaqqu-
nagit. Tamannali fagini ataa-
siakkaaginnarni pisarpoq.
Atuartitsinermilu sammine-
qartartut nalinginnaasumik
tassaakkajupput - qallunaat
tuluillu oqaasiinik aallarter-
laanik ilinniartitsineq, taa-
matullu aammalu piginnaa-
saqarfiginnereersunut, ka-
laallisut, inuiaqatigiilerineq,
astronomi-mut tunngassute-
qartut, nipilersorneq, qali-
paaneq, qilaasiorneq, ikiu-
eqqaarneq il.il. Tamakkulu
amerlanertigut soqutigine-
qarluarlutik aallunneqartar-
put ilikkagaqaataalluartarlu-
tillu. Kisiannili atuarnerup
naalernerani fagini atuarti-
tsissutigineqarsimasuni mis-
ilitsittoqarneq ajorpoq, - taa-
Abb,; Kasper Larsen
Ukioq manna tusagassiuuti-
tigut allagaqarnikuuvunga a-
jornartorsiutinik assigiin-
ngitsunik ilageeqamermut
tunngasunik, kisiannili im-
maqa tapersersomeqanngi-
tsumik, tamaangaannarli kil-
linnianngilanga.
Qulequtsiussara isuma-
qarpunga pilersinniartaria-
qartoq, taamaalilluta sineri-
assuatsinni siammaseqisumi
ataatsimoorfissatut atuler-
sinnaagatsigu iluatinnaate-
qassaqimmammi, taamaalil-
lutalu aamma naapittarnitsi-
gut uatsinnut immersoqati-
giissinnaagatta ajornartorsi-
utillu ataatsimoorunnerullu-
git eqqartorneqarsinnaam-
mata. Peqatigiiffinngorluta
aallartisariarutta siunissami
angusinnaassavarput kattuf-
feqarneq, taannalu aqqutiga-
lugu suliniutigut ersarinne-
rusumik sullitatsinnut an-
All.; Thue Christiansen
AG-imi novemberip 22-ani
saqqummersumi Terje Ol-
sen Anders U. Jensenillu
kulturi pillugu isutnaliu-
tersuutiga qujanartumik
oqaaseqarflgaat. Malun-
narpoq isumaqatigiissuti-
gut arlaliugaluartut ilaati-
gut naapi(Teqarsimanngi-
tsugut.
Oqarpusi kulturi taaguu-
taannaasoq (begreb - ilissi-
toorlugu: tigussaanngitsoq).
Uanga isumaqanngilanga
kulturi taaguutaannaasoq
(Kultur er et begreb). Taa-
maalilluni taaguutip atorun-
naarneqarnerani isumarsi
malillugu kultureerunneqas-
sasoq. Isumaqanngilanga
kulturi taaguutaannaasoq
taamalu ilaannikkooriarluni
saqqummiuttagassaq. Isu-
maqarluinnarpunga inuiaat
imminnut sanilliunneqarner-
mikkut tamarmik immik-
kooruteqartut immikkut kul-
tureqartut.
Aamma kulturi/kinaas-
suseq tammarnavianngilaq.
Allaatigisanni qallunaat as-
maallaalli naggataarnersio-
qatigiinnermi ilinniartut
naammassinnittut tamarmik
Knud Rasmussen-ip Høj-
skole-aniit oqaaseqaammik
pisarput, qanoq ukiup inger-
lanerani pissuseqarsimaner-
mik oqariartuuteqartumik.
Ilinniaqatigiissimanerlu
naggaserlugu silap kiattaler-
nera ilutigalugu Assaqut-
tami Sisimiut pigisaaniittu-
mi nuannerluinnartumik
tammaarsimaaqatigiinneqar-
tarpoq sapaatip akunnerata
missaanik sivisussuseqartu-
mik.
Taamaalillunga una allaa-
tigisara saqqummiuppara
Knud Rasmussen-ip Høj-
skole-ani ilinniartuulluni
namminermut qanoq sunni-
uteqarsinnaanera susoqartar-
neralu allaatigilaarlugu, ne-
riullunga ilinnialerumaartus-
sat, soqutiginnittullumi allat,
pissarsiaqarfigilaarsinnaas-
sagaat.
ngussinnaalissavagut.
Periarfissap aappaatut
aamma eqqaasinnaavarput
nunap immikkoortoqarfiinik
pilersitsinikkut, soorlu avan-
naa, qeqqa, kujataa, tunu a-
vanersuarlu arlaanut ilan-
ngutiinnarlugit.
Ajomartorsiutit assigiin-
ngitsut saqqummerarfiini pi-
sariaqarluinnarsoraara uagut
ilagiit sinniisaanni qinikkat
pisussaasugut periarfissanik
uj artueqataanissatsinnut.
Aamma isumaqarpunga
inuusunnerusut oqallittaria-
qartut qanoq isumaqarner-
minnik ilagiittut qanoq atu-
gaqarnitsinnit, tassami oqal-
littoqanngippat inuusuttut
qanoq isumaqarnersut paa-
sineqarsinnaanngimmata.
Eqqartugassarpassuaqar-
naraluaqaaq, neriuppunga u-
na siunnersuut oqallisigine-
qarumaartoq pingaartumik i-
lagiit sinniisaasa akornanni.
sersuutigaakka. Nunatsinnut
pinerminni uatsinnullu aku-
liunnerminni pissusilersuu-
taat uatsinnut qanillisarput,
qallunaatut immikkuullaris-
susertik ilaannikkut aan-
ngartingajavittarlugu. Ibak-
ku kulturiat tammarsi-
manngilaq imaali allan-
nguinnarsimavoq.
Taamatuttaaq inuiaasugut
kinaassuserput allanngorar-
tuarpoq avatangiisit inuiaal-
lu sammilikkagut nutaat
sunneeqataanerisigut. Tassa--
ni kulturerput ilisarnaaterput
aammattaaq allanngorpoq, i-
maanngilarli kultureeruttu-
gut.
Kulturitoqarput allan-
ngorsimavoq allaasumillu
imalimmik kultureqalersi-
malluta. Kinaassuserput
tunngavigalugu avatangii-
sitsinnit tigooraavugut
taamalu kulturerput ki-
naassuserput tunngavigal-
ugu ilusilersorsimallutigu.
Taamaattuinik isumaqan-
ngilanga kinaassuseq kul-
tureqarnerlu Olsenip Jen-
senillu oqarnerattuut im-
minnut attaveqanngitsut.
Ilagiit sinniisaat peqati-
giiffiimgortariaqalerput
Kulturi isiginnaartagaq?