Atuagagdliutit - 01.08.1996, Síða 9

Nr. 59 • 1996
9
GRØNLANDSPOSTEN
Napasut isertugaataasa paasiniamerini aqqartartup sulinera pisariaqarluinnarpoq
Dykkerens job er en ubetinget nødvendighed for at løse mysteriet om søjlerne
Qallunaatsiaat tamingi
Ikkata naqqani napparipput
Ivittuut eqqaani kangerlummi Ikka-mi »qequt napasut« eqqumiitsut
IVITTUUT(JB) - Ivittuut
kommuniani kangerluup ava-
lequtaata naqqaniipput tamit
napasut kiinnatik qaqortuin-
naat immap qaavata tungaa-
nut qummuinnaq qilaap tu-
ngaanut saatsillugit. Tassaap-
put qallunaatsiaat, kalaallillu
sorsuuttamerminni toqutaasi-
masut tamingi. Ilaat tikertut
atsigiinnarput, allat immap
naqqanit qaamasorsuartut
qummut 20 meterisut takiti-
gisut. Inersimasut meeqqallu
toqutaasimapput, taakkulu
tarningi kangerluup Ikkap
naqqaniipput, orsugiassiorfi-
kup kujataata kangiatungaa-
niillutik.
Taqqavanimiut oqaluttua-
toqaanni taamak oqaluttuari-
sarpaat.
Eqqarsaatersuutit paasinar-
put, taakku qequt napasut pi-
lersitaat, tininnganerani qum-
mut saallutik takuniaasunik
alapemaaseraangata.
Qallunaatsiaalli tarnigin-
ngilaat. Oqaluttuaq uppemar-
nerusoq nassiuiamiameqaler-
poq. Taamaattoqartarpormi
pinngortitamik ilisimatuut
misissuillualeraangata. Paasi-
uminaatsulli pinngorsimane-
rannik qanorluunniit nassuia-
atissaqaraluarpata, oqaluttuaq
soqutiginarunnaassanngilaq.
Oqaluttuassartaa aallaaneru-
galuarluni kalaalitoqqat oqa-
luttuaannit soqutiginnanngin-
nemlissanngilaq.
Aallarniutaa
Aallamiutigaa orsugiassiorfi-
up Øresund-ip ujarassiuui or-
sugiammik ujarlertuarner-
minni immap naqqanit napa-
sut eqqumiitsut naammattoor-
amikkit paasiniarniarsariler-
lugillu. Ilaat napivaat misis-
soqqissaamiarlugit, tupaalla-
qaalli ujaqqat angallanneqar-
nerminni piuneerussimam-
mata. Oqaatigilluaannarluguli
imermiitinneqaramik aassi-
mapput, qequllu pujoralaan-
nanngorlutik.
Taamaattumik nillataartip-
paat, misissorsinnaalerlugillu
- sumit pinngornersut san-
naallu krystalitallit ilisamaati-
geqisaat. Sunaaffa ujaqqat
»nutaat«, kissassusermik 6-
imik kissaminngorunik nu-
ngusartut. Ujaraq atsemeqar-
poq Ikait, kangerluk allattaa-
sitoqqatut Ika atsiullugu, ima-
luunniit Ikka.
Orsugiassiorfiup ujarassiu-
uisa taakku soqutigiunnaar-
paat. Maanna nalunaarsor-
neqareerput, arlaannullu ator-
neqarsinnaanngimmata im-
miniiginnarpaat.
Ikkami napasut puigome-
qarput.
Nassaareqqinneri
Tamatuma kingorna Ikkami
napasut ilisimatuunit nassaa-
reqqinneqarput, ippassaanik-
kunnilu dr. phil. Godfred
Hopner Petersen, Zoologisk
Museum-imeersoq aviisimut
takkuppoq, oqaluttuariartor-
poq ilisimatusartut nunanit
tamaneersut misissuinerat pil-
lugu. Oqaluttuallaqqipporlu.
Ikka ilisimatuunit soquti-
gineqaqqilermat persuarsiuu-
taaqaaq, 1995-imilu makku-
ninnga ilisimatuut misissuip-
put: Ujarassiuut, naasorsiuut,
uumasulerituut, aqqartartullu
Københanvs Universiteti-
meersut aamma Imperial Col-
lege, London-imeersut. Suli-
aq augustimi ingerlateqqin-
neqarpoq dr. Hopner Peter-
sen-inilu Ivittuuliarpoq, sa-
paatit akunnerisa tullianni
inuit sumi tamaneersut naa-
pisimaartussaallugit.
AG-p Hopner Petersen
aperaa, ujaraq aningaasanik
naleqanngitsoq sooq misis-
sorneqalemersoq.
- Apeqquterpassuit akissu-
tissaqartinneqanngitsut kama-
naappallaaqimmat. Ujarak
qanoq pinngorpa, napasullu
sooq taamak iluseqarpat?
Kujataani kangerluup ava-
lequtaa taanna ikkattoq sooq
6 gradimit kissamerulersin-
naanngila, sooq uumasut ima-
vimmiinnaq sinerissanilu a-
vasissuinnarni naammattoor-
neqartartut tassaniippat? Ta-
makkorpassuit ilaatigut paasi-
saqarfigemsuppagut, Hopner
Petersen nassuiaavoq.
Napasut
paatsiveerutsitsipput
- Kalksten nalinginnaasumik
pinngortarput aatsaat qalaan-
neqaraangamik, Hopner Pe-
tersen oqaluttuarpoq, ilisima-
tuunillu allanit qiimmattar-
nemlluni oqaluttuarpoq. So-
qutiginnerpalulluni oqaluttu-
arpoq, Ikkani napasut qaama-
nerat immaqa eqqarsaatigiua-
ramiuk.
- Taamaattumik eqqarsaati-
geqqajaanarpoq kangerluup
avalequtaani uunartumik
kuuttoqassasoq. Sumiiffip-
passuarnili uunartoqaraluar-
toq Ikkami taamaattoqanngi-
laq.
- Taamaattumik eqqarsaler-
pugut imaassinnaasoq im-
mammi tassani kissassuseq
nillissuserlu allanngujaallutik
pisut, soorlu Qaqortup eqqaa-
ni Hvalsey-mi oqaluffikut eq-
qaanni taamaattoqartoq, tas-
saniippummi uumasut nunani
kiattuniinnaq uumasuugalu-
artut - ilaatigut siuteqqut, pur-
pursnegl. Taamaattoqanngil-
arli. Paarlattuanik Ikkata imaa
nillertuuvoq, tassanilu uuma-
soqarpoq immammi ikkan-
nersuami sinerissamilu ava-
sissumi taamaallaat naam-
mattuugaasartut.
- Ikkanilu sarfaqanngilaq
imarmik kiissartumik nassa-
talimmik, taamaattumillu kis-
sartoqarnera peqqutaalluni
qequp pinngorsimaneranik
eqqarsaatersuuterput maanga-
annartinneqarpoq, taamatut-
taaq ippoq ikait-ip 6 grader
celcius-imik kiisamerusumik
nungusamerata paatsiveerut-
simmatigut.
- Maannali ilisimalerparput
kangerluup avalequtaa Ka-
laallit Nunaanni kangerlunni
ikkattunit nillememsoq. Paa-
sivarpullu napasut qanoq pin-
ngortut, paasinninnerpulli a-
merlasoorpassuariarluta al-
lanngortittariaqartarsimavar-
put.
Paasineqarnera
- Nassuiaatissartaa sunaa-
va?
- Oqaluttuassartaa paasiu-
minaappoq. Paasinarsarlunga
oqaluttuamiarsarissaanga:
- Ikka ilummut affaa qaa-
ngerlugu ujaraqarpoq carbo-
natit-imik taaguutilimmik.
Kuuit kuutsittarpaat qaqqami
quppat aqqutigalugit ilaatigut
kangerluup avalequtaani im-
map naqqanut ingerlanneqar-
tarpoq, tassanngaannit immap
naqqata marrartaatigut qum-
mut qaffakkiartortarluni.
- Imeq tarajoqanngitsoq
carbonatit-imik akulik imaq
tarajulik aqqutigalugu calci-
um-imut akuleruttarpoq, ika-
it-ilu pilersillugu. Imeq tara-
joqanngitsoq kangerluup naq-
qatigut sodavand-itut pullar-
taliortarami, ujarak pullartat
aqqutigalugit qummut naa-
jartortarpoq, taamaalillunilu
napasuliatut paasiuminaatsu-
tut isikkoqalertarluni.
- Piffissap ingerlanerani
napasut ilaat qequnngortar-
put, naluarpulli sooq taamaat-
tarnersut. Imaassinnaavoq
qeqqussat qequmik akullit, al-
laasinnaavorlu, sulilu tamak-
kut paasiniarpagut.
Seernassusia qaffasissoq
Puussiaq plastikki silaanna-
qanngitsoq ikait-napasup
nuuanut ilineqarneratigut
Ikait-napasut portunersaat taaguuserneqarpoq »Atollen«.
25 meterisut portutigaaq, 10-15 meterisullu silitsigaluni.
Tinittarfia angullugu portutigaaq.
Den største ikait-søjle kaldes »Atollen«. Den er 25 meter høj
og 10-15 meter i diameter. Den rager op til lavvandsmærket
paasisat soqutiginartut saq-
qummerput.
- Puussiaq imermik tara-
joqanngitsumik immerpoq,
paasiniaanermilu paasineqar-
poq imeq qaffasissumik seer-
nassuseqartoq, tassa 9 aamma
10-p akomanni, assigiinnar-
paa kinitsissutit kimittuut.
- Qanoq pinngortarneri
paasereerassigit ilisimatusar-
figineqaqqinnissaa pisariaa-
rukkunarpoq?
- Naamerluinnaq, Hopner
Petersen akivoq. - Qulamaat-
sumik ilisimalikkatsitut isu-
maqalerfigut uppemarsamiar-
lugit pitsanngorsartussaava-
gut. Uaguinnaanngitsut allat-
taaq paasisagut upperilertari-
aqarpaat. Kangerluullu ava-
lequtaani ikkattumi pissutsi-
nut amerlasoorpassuamut a-
peqqutit suli akineqanngitsut
amerlaqaat. Taakku innnik-
kooruteqarluinnarput, isuma-
qarpugullu qularnaangaatsi-
artumik oqarsinnaalluni nu-
naruarmi allami taamaattunik
ikait-eqanngitsoq.
Nassaat allat
Ikait-ili allani ilisimaneqarpi-
oq, assersuutigalugu qalaser-
suarmi kujallermi immami
itisuumi qillerinikkut naam-
mattoorneqarsimalluni, Los
Angeles-ip eqqaani qaqqap
tasiani kiisalu Alaskap sineri-
aani. Pissutsilli Ikka-mi ittut
allami naammattoorneqarsi-
manngillat. Kiisalu ujarassiu-
ut ujaqqani pisoqarujussuami
ikait naammattoorsimavaat,
paasineqarporlu ukiut millio-
nerpassuit arlallit matuma
sioma paasineqarsimasut.
Han - Hun eller Ægteparret
findes - men hvor?
GRIB CHANCEN
FOR AT BLIVE
SELVSTÆNDIG
Vi har et funktionsdygtigt
OFFSET- trykkeri til salg
Maskiner demonstreres i arbejde
Reflektanter kan på grund af ferie til
18/8-96 forvente lidt forsinkede svar.
Skriv efter dette TILBUD under:
Billet mærke: 960725
ASS./FOTO. IKKA-PROJEKTET