Mánudagsblaðið - 06.12.1948, Síða 7

Mánudagur G. desember 1948.
MÁNUDAGSBLAÐIÐ
7
Framhald af 2. síðu um sínum, fyrir grimmdj urvöli þá fulian af Islending-
okkar seldu sig sjáifar við þeirra í árásar- og ágengnis-1 um, sem horfðu á þeosa. auð-
hæsta verði. Kú var alit' ctyrjöldum við þau ríki, ci | mýkingu þjóðar vorrar og
nefnilega komið í garnla horí'
ið, sem var fyrir. ófrið, að
framleiðslan . seldist eliki
nema með lélegu verði og
erfiðismunum, mun meiri en
áður, vegna þess, að meðan
allsnægtirnar v oru, hafði
framleiðslukostnaðinum
hugunarlaust \'erið leyft að
hækka upp úr öllu valdi, og
með þeim hætti, að erfitt
var eða jafnvel ómögulegt
að þvínga hann niður aftur,
nema með slíkum herkju-
brögðum, að þau hlutu menn
að reyna að forðast í lengstu
lög. Einstaklingar keyptu
glíngur og skinnavöru og
lifðu í óhófi alveg eins og
fyrr og fóru í dýr íilgangs-
laus ferðalög tii útlanda.
Hið oþihberá sást heldur
þeir brutu undir sig, og'fyr-i hylltu höfuðpaurann. Ef
ir framferði þeirra í Búaó-J h?.:m 'hélði þekkt kvæði Þor-
friðnum, sem gerðist' í xnínu
minni, og hina
hræoil
með ferð þeirra á frændum
vorum írum.
Eg fann að þetta var Ijót
hugsun, og reyndi að bæla Si . x
, .* og að hann hcfði bætt við
hana mður, ekki sizt af pvi, °
s’teins Erlingssonar, cfast ég
ekki um ao það hefði fæxst
iilmaiinkgt glott yfir bola-
bítsásýnd hans, þegar hann
eftir lieimkomuna hefði ver-
ið a-ð greina frá þessu atviki,
ekki fyrir. Það ' hækkaði: j,e;r
grunnlaim; nf. ernþættiein.anna
nýja
með nokkru ,gáleysi, og það : neínúu
kom upp utanríkisþjónustu 1
væri stjórn félagsins algerlega
í höndum óbreyttra borgara',
þá nuindu kraftar áhugamanna
Eins og Sigurðar Öiasonar bet-
ur njóta sín í þjónustu fegrun-
arinnar.
Evaagelium
erfiðíotkanna
Það hefur víst ekki fyrr en
nú skeð í sögu landsins, að
bannaður værí innflutningur
hingað á prentuðu máli. Þrátt
íyrir þetta bann hefur mér bor
ist í hendur bók nýútkoirsin,
sem marga mundi fýsa að Ie~a: _
A t'ludy of history eftir A. J.
Toynbee, prófessor í London.
Toynbee fer eldi um alla sögu
mahakynsdns frá uppháfi vega,
nernur þar vítt land og reynir
að finna, hver sé upipspretta
þess, sem nefnt er menning.
Toynbos finnur upphafið í erf-
iðum aðstæoum manna. Fram
em" i að þessu hefur :eerið kennt, að
það u '-5iað á handrili frá því um hámenning Egypta hafi átt rót
stétt matma, hina svoj enn. Mér flaug þegar þetta. 1;°0; _ * ' oíaa að rekja til þess, hvo
A islandi ha.a þau tíoindi Nilarhólmjar voru frjósamir og
að ég skildi það glögglega.
að hún studdist nokkuð við
náttúrlega andúð mína á
þessum vísuorðum:
Þér hefði orðið flökurt að
horfa þar á
hnglendingum. Mér var bað svo hundflatan skrælingja-
Ijóst með sjálfum mér, að
það næði engri átt dð gera
emstaklinga hvers þjóðfé-
lags ábyrga fyrir því, sem
það gerði, án sjálfráðs til-
verknaðar af þeirra hálfu,
enda þótt það hafi reyndar
orðið efst á baugi hjá sigur-
vegurunum í píðasta ófriði.
lýð.
Eg horfði ekki sjálfur á
þessa niðurlægingu þjóðar-
innar, ég hafði ekki geð til
Framliald af 4. síðu
með frumvbrpum- og fyrirsrfirn
um grvinilega í skyn tii hverv
þeir trua þingbræðrum sínum,
og er almenningi að því mikill
fróclrikur. Jó'nas Jónsspir hef-
ur nýiega falað til leigu cinn
stærsta samkomusa! bæjarins
til að hálda þar fyririestur,
sem á ao heita: Kaldaðaires
— Slli'drtún. Vafalaust munu
þangað koma margir leitendur
sannleikans.
Þnríðarnar tvær
Það er langt síðan almsnn-
ingur fékk veður af því, að þeir
flokkar, sem hverju simii
mynda valdasamsteypu á Al-
þingi, sc.u nátengdir livor ö’v-
um í vissum ,,transaktionum“
ríkiskassanum og
þess, og hefði væntanlega. renni í Þeim sama blóðið.
heldur ekki haft stillingu til Þetta minnir nng á gamlan
þess, en ég skammaðist mín fróðleiu, sem er að finna í
fyrir þetta atvik, og ég Ávnasafni. Þar stendur
eftir hrnn rkapað skammast mín íyrir
„stríðsglæpamenn",
! og um leið lögmál, sem öll-
bákni, aiit of stóru og alltj um getur orðið hættulegt
of dýru fyrir ovkur, og þvíj fyrr eða síð^ það lögmá!,
virtist ék'ki íiggja rneira á ( að þelr< Bem láta j minni pOÍÍ
neinu en að Áoma innieign ann j ófriðj) séll )(Str:ðs.
vorri sern fljótast út í eitt-
hvað. Mikið af.fénu fór í ný-
sköpunina, sem í sjálfu sér
var góð, en í stað þcss að
dreifa henrri niður á hæfi-
lega langan tíma va,r gengið
s'.-o fast ao innstæðunni er-
lendis, að nú er ekkert eftir.
Þegar hinn sanni herra
landsins, síldin, svr bregzt
skyldu sbmi eins og -hann
gerði í sumar, og virðist
ætla að gera nú í vetur, þá
fara menn fyrst ao sjá, að
betra hefði verið að fara
ekki alveg eins geyst. í eyðri-
unni, því éf það hefði ekki
verið gertpvæ^it’til fjármun-
glæpamenn", sem þurfi rri
hegna. Sigur/egaramir hafa
víst naumast. athugað það,
að hefði ófriðurinn farið á
aðra lund en hann gerði, þá
myndu Þjóðverjar sennikga
hafa fundið sama lögmálið
og beitt því svo óþyimiiéga,
að höfuð þeirra herra Stal-
ins, Roosevelts, — ef hann
'hefði" verfð á lífi', —'Chur-
ehiils og margra annarra.
myndu hafa orðið viölosa
búknum, án þess, að þeii
hefðu átt iiokkra sök, aðra
en þá, að vinna eins og aJlir
aðrfr eftir þeim, með vag-
um orðum sagt, sóðalegum
siðvenjum, sem ríkja. nú í
| utanríkismálarekstri, að
j minnsta kosti stóiþ ;óöanna.
| og smáþjóðanna reyndar
líka, ef þær eiga þess kost,
enda þótt þær frekar eigi :
gerðist í hug morguninn,1
þegar brezka liðið óð nér,
inn. Eg stóð þá á hafnar-|
bakkanuni eins og rnargir
áðrir og horfði á aðfarirnar
fullur gremju, en það greip
mig líka óhugnanleg vissa
um það, a* þetta hefði ekki
þurft að gerazt. Eg hefi
séð mikið af hermönnum um
mína daga og veitt þeim
mikla eftirtekt, en ég lief
aldrei á ævlinni séð annað
eins ræflalið, eins og herlið-
Ið brézka, sem gekk liér á
land þennan ógæfumorgun.
Þettá var vi'ta óþjálfað fólk,
'* .borið undir Eyjafjöllum
surtur, aS tvær kvensiiiptir
voru samfastar á hryg.gzuim
cg lií'öu nokkur ár, hvar fvrir
gömhi ská’din sögou:
Fyrir því li6u Þuríöarnar tvær.
samfastar á hryggnum voru
báðar svinnar mæi
austur undir Eyjafjölium vpru
bácar þær,
að önnur mundi deyja fyr en
önnur.
Það má vel vera, að það sé
ýmislegt líkt með flokkunum
á Alþingi og þessum siames-
isku tvíburum Éyfellinga
Flokkarnir eru samfastir á
ir að styðjast'við, þegar sild
in tekur upu'áúþeirn rkraria útanrík-ismálarekstin'
að reyna að kippa undan okk
ur fótum.
Það er að villast,
að það er 'síðtir en svo, að
andrúhíbKÆtið'j-'hafi batnað
hér eftirióiaódinn. c.f ne.’fkuð
er, hefár 'þáð : vcrsnað.
Eg var'lst'áddtír' á Englandi
í sumaí' eö'ieið, og það v.,r
ekki urn 'á'Ó viilast, að þar
ríkti skortur og skclfing. Eg
sá andlit verkalýörins nöguð
þrautpíndir og mergsogjúr
haífnarverkamenn óg námu-j hryggnum, þó einsýnir kjós-
menn, sem brezkir iðjuhöld- eníJur Þemra> ?em hcna brinf
ar og auðkýfingar höfðu framan a Þa sin tl''oru meSm>
haldið svo naumlega, að þeir taki ekki eiar ÞesaVm skapn-
höfðu frá blautu barnsbeini ae*!- Þa hlýtur alltaf ao vera
, varla nokkurn tíma fengið svipað kvíðaefni fyrir hendi
saðningu sína, en samt orðið forlngjum
vök að verjast en að
get
flokkanna
buðu þarlendum mönnum góð
lífsskiiyrði. En Toynbee segir,
að hér sé ruglao saman orsök
og afleiðingu. Hann rikur það,
hvernig Egyptár breyttu sand-
aúðn Nilardals í frjósamar ekr-
ur með haglega gerðum áveit-
um.. Egyptarnir áttu í höggi
yi') ómiit. land, en sigruðust á
erfiðleikunum, sem landið bjó
þeim, en ávöxtur þess sigurs
var fagurmenning landsmanna,
sem birtist í tröllauknum mann
virkjum og fíngerðri list. Þetta
segir Toynbee. Hann ríður
margar nætur „dökkva dali og
djúpa" í leitinni að driffjöður
menningarlegra framfara og
rekur sig alis staðar- á sama
svarið: Baráttu við erfiðleika.
Þetta evangeliurn erfioleik-
anna, sem Toynbee boðar, er á
margan hátt athyglisvert fyrir
pg| okkur Islendinga og gæti veriú
-að þræla fcaki brotnu. Þcssi
i’mkomulausi Iví'ur gat vað-
ið vopnlítill og jlla kunnandi
imi í land okkar, og við stóð
um r.ýgerðnvlausir og hór-fð-
um á, rótt. eias og þetta
Þuríóunum tveimur, að anna’
parturinn bili fyrr en hinn.
og fegrun
Fegrunarfélagio í Reykjaví’.
Í'kkur vissari spasogn en pyra-
mídafræði Jónásar Guðmunds-
sonar um hlutvsrk og framtíð
| Islands.
Svo er nú það, en þegar mao-
ur lckar þykkum dooránt eins
• “ b Toynbeeo, þar sem hrúg
að er saman staðreyndum af
ubi að kenna á þessuni scða-' það er skylda hyerxar þ ióð- ný'ega borin fram tillaga um ótrúlégum lærdómi og af þeira
skap, þegar brezkt herlið; ar, sem vill halda frelsi cg áð átelja verksmiðjubyggingu íi dregin ákveðin kinning, þá
réðst að óvörum — cf það j sjálfstæði, að hafa forsjálan | Effersey, en henni var vísað hljóta ýmsar efasemdir að
bá hc'fuv vcrið að öllum 1g- undirbúnin^ undir fcað rði frá á þeim grundvelli, að eMiij vaknaí huga lesandans, ef hann
rið ágengar svo nokkrj Ir.æmi okkur cirkert vjð. Eg hefur nú kvrCié upp sinn eiglr
nemi. Við Islendinr
fann ];á svo glöggleea, að dauðadóm. Á fundi þess -'vni
lendiagum óvörum — inn í | • ;rjast' allskonar ágangi, og
lard vort, og þegav cendi-J lá.ta efeki vitundma um smæð
herra ofbeldicþjcðarinnr.-v sína og tvísýnunna á því,
síðar kúgaði .stjórn cg þingj hvern árangur mótstaða
til þess að beiðast „verndar"
og tærð. og , hvernig þetta
ahnars þraútvinnusarna fólk
var að koðna niður. Spiliið
var meira að segja farið að
renna af yfirstéttarvömbun-
um. Þá .gréip mig Ijót hugs-
Un, því ao hier flsug í hUg,
hvort þetta myhdi ekki vera
hegning á breska rílrið, sem
nú er að MégiBt eundur, fyr-
ir alla þá hayðýðgi og það
mannúðarleysi, sem yfir-
stéttin brezka hefur sýnt
verkalýð slnurn s”j til fr?'.~n
á þeniian clag, fyrir þá ill-
mennsku og ágeng.ii, er Eng'i æðstu embættismen'n þjóðáf-
lendingar rm oJd5* jnnar. En langmest hafði
hafa beitt þjóðirnar í nýlend mér blöskrað að 'vlta Aust-
Bandaríkjanna, eftir að á-
rásarfloti þeirra þegar var
lagður af stað hingað. Mér
hafði blöskiað, þegar ósvífn-
in gerðist svo nærgörgul, að
forustumaður oíbeldis-'
manna, Churcliill, dirfðist að
komr. hingað og ganga fram
fyrir Islendiriga á svöium
Alþingishússins, ög þurfa að
vita þar við hlið " hans'.'.l vo
gegn slíku kynni að bera,
slæva * tilfinninguna. fyrir
skyldunni til þess að leggja
fram lit' og blóð til verndar
þessum scðstu gæðum borg-
aralegs félags, í nútíð og
framtíð.
væri til neins a'3 samþýkkjaj í fórum sínum nokkuð af þein
hana!! Mikil er nú alvaran
þar, Sigurður Óiason lögfræð-
ingur rnælti fast með tillögunni
;n kor.i fyrir ckki. Elriri hefur
það vsfið vitað, að Sigurður
væri fegurðardýrkandi ,.aí
orófession", en-nú sés’ g'reini-
lega, að ófegurðin hér .í Reykja
vík er farin að ofbjóða jafnvel
mönnum, sem ekkert liafa lagt
til clíkra mála fyrr, og er gott
að þeir láta á sér bæra og
hyr >'i bað að verða almennt.
meini biandna eiginleilca, sen
nefndur er „skspsisV Lesand-
inn fer þá t. d. að hugsa sen
svo: Er þctta ef til allt saman
„gelehrter Unsinn", eins og
Þióðverjar kalla það — lær-
dómsgrillur, „myrkir stafir"
og markleysa.
Hið nýja
happdrættislán '
Framhald af 8. síðu.
Að geínu tilefni vi'.I blað-' j Versti gallinn á Fegrunarfélag-^ láni, svo að það verði ekki um
ið gétá þess að prófessor inu er vafalaust sá, að persóna seinan, því að margt bendir til
Gufíbranuiir Jónsson hefur borgarstjóra, sem er formaöur. þess, að þessi happdrættisfcréf
ekkc'*. skrlfað í blaðlð nema þeos, tengir fc.Iagið of mjögj muni einnig seljast á skömn-
undir i’ullu hafni. við sjálfa bæjarstjórnina. cn' um tíma eins og fyrri bréfin.