Tíminn - 11.04.1978, Blaðsíða 12

12
Þriðjudagur 11. april 1978
Verndar vísi
talan kaup-
máttinn?
11Kl — H' er er tilgangurinn meft
visitölubótum á laun? Flestum
þvkir liklega fávislega spurt. og
má vel vera, þvi allir ættu aft
vita þetta.
Sagt er aft visitölubætur a
laun séu til að verja kaupmátt
launa hvers og eins fyrir verft-
hækkunum á vöru og þjónustu.
En gera þær það á réttlátan hátt
með þvi kerfi, sem notazt hefur
verið við hingað til? Fær launa-
fólk bættar hækkanirsem verða
svo sem réttlátt er, eða tapa
kannski sumir meðan aðrir
græða á verðhækkunum?
Fleirum þykir kannski fróð-
legt en undirrituðum að setja
upp smá dæmi um hvernig
prósentuhækkun visitölu verk-
ar, verði hækkun á ákveðinni
vörutegund. Verður hér tekin
hækkun ámjólk til viðmiðunar,
þó að það gæti verið nánast hvað
sem er annað. En bæði er, að
gott er að komast að þvi hvað
mjólkurneyzla er mikil á mann,
og einnig hitt að mjólk telst til
lifsnauðsynja, svo neyzla henn-
ar fer ekki svo eftir efnahag
manna, þó að jafnvel séu það oft
þeir sem flest eiga börnin en
minnst hafa efnin, sem mest
þurfa að kaupa.
Mjólkurneyzla visitölufjöl-
skyldunnar, þ.e. fjögurra
manna tjölskyldu. en nu 982 1 á
ári. sem verfta þa 82 litrar á
manuði. Mjolk kostar núna 131
kr. litrinn, svo útgjöld meðal-
íjölskyldu til mjólkurkaupa er
10.742 kr.a mánuöi.
Ef svo vildi til að mjólkurverð
tvöfaldaðist, hækkuðu auðvitað
mánaðarútgjöld fjölskyldunnar
uni sumu upphæð. Kæmi þá til
Fjölsk. tekjur á mánufti. hækka um
120.000 6.360
150.000 7.950
200.000 10.600
250.000 13.250
350.000 18.550
500.000 26.500
800.000 42.400
Útkoman úr þessu dæmi ætti
auðvitað engum að koma á
óvart, én hún sýnir okkur að
láglaunafjölskyldurnar verða
að draga talsvert úr mjólkur-
kaupum sinum, sem sagt að
vísitalan, jafnvel óskert, tryggir
ekki kaupmátt þeirra. Fjöl-
skyldur með tekjur um 200 þús.
halda sinu nokkurn veginn. En
hálaunafjölskyldur græða stór-
lega á að allt hækki sem mest.
Þær fjölskyldur sem hafa t.d.
800 þús. kr. mánaðartekjur
fengju eftir tvöföldun á
mjólkurverði, yfir 30 þús. kr. á
mánuði til annarra nota, mætti
jafnvel hugsa sér eina Mall-
kasta visitölunnar aft bæta laun-
þegum upp þessa h;ekkun, og þá
er aðathuga hverrug hun stend-
ur sig i þvi máli
Að óskertri visitölu, sem flest-
ir eru að berjast fyrir, ætti allt
kaup að hækka um 5,30% og út
frá þvi má setja dæmið upp i
töflu.
mism. á hækkuftum
útgj. og tekjum.
-e 4.382
-r 2.792
4- 142
+ 2.508
+ 7.808
+ 15.858
+ 31.658
orkaferð aukalega á ári, en lág-
launafólkið yrði að spara ennþá
meira en áður.
Ættum við ekki að hafa dæmi
sem þetta i huga næst, þegar við
heyrum hálaunamenn, bæði
verkalýðsforingja, og póli-
tikusa, berjast af miklum móði
fyrir fávislegri krónutölupólitik
og óbreyttu visitölukerfi, i nafni
jafnlaunastefnu og láglauna-
fólks?
Ekki er hér verið að mæla
með afnámi visitölubóta á laun.
En það hlýtur að vera hægt að
finna upp annað kerfi, sem bet-
ur skilar þvi hlutverki að verja
kaupmátt launa hvers og eins.
Mfiwjélk
Nýmjölk
Nýmjólk
Ef mjólkurverft tvöfaldast og fullar visitölubætur giltu, fengju
margir þá hækkun bætta aft fullu og sumir talsvert meira en þaft.
Fjölskylda meft 800 þús. kr. mánaftarlaun fengi t.d. hækkunina
bætta og 1000 kr. á dag, sem hún gæti varift til annarra nota.
en fjölskylda, sem
ekki heffti nema 120 þús. kr.
á mánufti, yrfti annaft
tveggja, aft draga úr
mjólkurneyzlu um hálfan litra
á dag, efta úr einhverjum
öörum útgjöldum ella.
Timamyndir Gunnar
Efnið, sem engan
svíkur
BJORGUN H/F
Sævarhöfða 13, simi 81833.
Ilansk Solvarme K/S heitir
fyrirtæki i Danmörku sem
vinnur með tilraunir á þessu
sviði. Til sólarátta snýr flötur 70
ferm að stærð, sem sólargeisl-
arnir koma inn um, þvi að hann
er gler, og innan húss er geisl-
unum beint á dökka fleti þar
sem vatner á bak við (inni) og
þannig er hið mikla hitamagn
varðveitt til þeirra stunda, sem
svalara er og sól skin ekki.
Myndin, sem fylgir greinar-
korni þessu, sýnir hvernig
gluggum er hagað á skrifstofu-
byggingu, sem nefnt fyrirtæki
hefur reist.
Hitamagn geislanna er
auðvitað unnt að varðveita á
ýmsa vegu og reynslan ein
getur leyst úr hvernig það er
hagkvæmast.
Auðvitað er þetta ekki ný
staðreynd, að sólarorkan hiti
upp hlutina. 1 orkuleysi siðustu
striðsára á Norðurlöndum og
viðar voru það ýmsir, sem settu
dökkar flöskur fullar af vatni i
raðir út að glerrúðum glugg-
anna þegar sölin skein á dagin.
Þannig var ómælt vatn hitað
ótal sinnum er aðra orku var
ekki að fá, og sjálfsagt er þetta
hægt nú eins og fyrr. Með nýrri
tækni koma ný ráð á þessu sviði.
G.K.
,
blessuð sólin, sem veldur
uppgufun úr höfunum, regn og
snjór fellur og vötn renna til
sjávar vegna aðdráttaraflsins,
en ef ekki væri vatnið á hærri
stöðum þá væriekkert að renna,
engin fallvötn.
En orka sólarinnar er að
' sjálfsögðu tekin i þjónustu okk-
ar manna á einfaldari hátt, svo
sem beint úr geislum sólar. Og i
orkusnauðum löndum er lagt
kapp á að nýta sólargeislana
þegar þeir á annað borð komast
beint til yfirborðs jarðar, gjör-
nýta þá og geyma innan húss til
svalari nótta, þegar blessuð sól-
in annars vill skina og senda
geislana á kynni og umhverfi.
Gerðar eru nú tilraunir hér og
þar um heiminn til þess að
kanna hvernig orka sólargeisl-
anna er best nýtt innanhúss.
Alkunna er, að ræktað er
undir gleri við sólarhita einan á
ýmsum stöðum. En það má lika
hita ibúðir og skrifstofúr með
þvi að láta sólargeisla
heiðrikjudagsins verma vatn
innan húss og láta svo hin
upphituðu efni gefa ylinn frá sér
að nóttunni, rétt eins og þegar
raforka er höfð til næturhitunar
frá miðstöðvarkötlum.
Yfirskriftin sýnist liklega kát-
leg. Eins og allur sá hiti, sem i
umhverfi okkar er, sé ekki bæði
beint og óbeint kominn frá sól-
inni? Jú, svo sannarlega, Jafn-
vel sú orka, sem fengin er úr
fallvötnunum verður til upphaf-
lega vegna orku sólar, það er
Fyllingarefni
Húsbyggjendur
Verktakar
Húseigendur
Höfum til afgreiðslu alla virka
daga fyrsta flokks sjávarefni til
fyllingar i grunna, brautir og
skurði, bæði harpað og óharpað.
Efnið er ófrosið, hreint og
þjöppunareiginleikar hinir
ákjósanlegustu.
Skril'stofubygging dansks fyrirtækis. Glerift safnar i sig sólar-
orku á daginn.
Athugið — Útsala í Hofi
Ennþá er mikið til af garni og hannyrða-
vörum, einnig tilbúnir púðar, dúkar,
diskamottur og ýmsar gjafavörur.
Hof, Ingólfsstræti 1
Hitun með
sólarorku