Tíminn - 05.08.1978, Page 2

2
ŒHi
Laugardagur 5. ágúst 1978
Sænska stjórnin kannar
hvort erlendir
verkamenn er
beittir misrétti
erlendar
Japanir
hætta
notkun
kjarn
orku-
Osaka-Reuter. Um fimm
hundruð manns siifnuðust
saman fyrir utan aöalstöðvar
rafmagnsframleiðslufyrir-
tækis i Osaka i Japan i gær til
að mótmæla þvi aö kjarnorku-
stöð, sem ekki hefur verið i
notkun i þrjú ár, veröi opnuð
aftur.
Þá var á tveggja daga al-
þjóðlegri ráðstefnu, sem
stjórnarandstaðan i Japan
stóö fyrir, samþykkt aö skora
á stjórnvöld, að hætta notkun
kjarnorku, i friðsamlegum
sem og hernaðarlegum til-
gangi.
Ráðstefnuna sóttu auk full-
trúa Japans sérfræöingar frá
Vesturlöndum og Astraliu.
Svipaðir fundir eru nú haldnir
viðar I Japan þessa dagana og
er það þáttur I þvi aö minnast
þess aö þrjátiu og þrjú ár eru
liöin frá þvi kjarnorkuspreng-
ingjunni var varpaö á Hiro-
shima og Nagasaki.
Hundruð
missa heimili
sín í Chile
Santia gó-Reuter. Hundruð
manna misstu heimili sin i mikl-
um jarðskjálfta sem reiö yfir
noröurhluta Chile i fyrradag.
Skjálftinn sem mældist 7 stig á
Richters kvaröa fannst á allstóru
svæöi. Atti hann upptök sin i
Kyrrahafinu gegnt námuborginni
Copiapo, þar sem um 100.000
manns búa. Aöeins einn maður
lést og sjö særðust.
Borgin Copiapo er um 800 km
noröur af Santiago, höfuðborg
Chile, og aö sögn lögreglunnar
hrundu eöa eyöilögöust um 30%
húsa i henni.
Þrátt fyrir styrkleika skjálft-
ans, olli hann aöeins smávægileg-
um skemmdum á námunum á
svæðinu, og vinna hófst i þeim
eftir stutt hlé.
Skjálfti af sama styrkleika og
þessi skók noröurhluta Chile áriö
1971. Ekki olli hann neinu mann-
tjóni, en lagöi meira en 1000 hús i
rúst.
Thorpe og kona hans.
Jerome Thorpe
fyrir rétti
London-Reuter. Jerome Thorpe,
fyrrum leiðtogi Frjálslynda
flokksins i Bretlandi kom fyrir
rétt i gær, ákæröur um aö hafa
gert samsæri um aö myröa Nor-
man Scott, fyrrverandi ljós-
myndafyrirsætu. En hann bar
upp á Thorpe aö hann hefði átt
kynvillusamband viö sig. Asamt
Thorpe voru þrir menn ákærðir
um aö hafa átt þátt i samsærinu.
Ef fundnir sekirgeta mennirnir átt
yfir höfði sér allt að
lifstiöarfangelsi.
Enginn breskur stjórnmála-
maöur hefur nú á dögum staöið
frammi fyrir eins alvarlegum
ásökunum og Thorpe gerir nú og
er taliö aö þær geti vegið þungt á
metunum i næstu þingkosningum,
sem búist er viö aö veröi haldnar i
október nk.
Thorpe hefur ævinlega neitaö
staöfastlega þeim fullyröingum
Scotts að Thorpe hafi átt vingott
við hann snemma á siðasta ára-
tug, en þegar málið kom upp á
sinum tima vakti það meiri hátt-
ar pólitiskt hneyksli, sem ekki
hefur tekist að þagga niður og
hefur dregið ýmislegt i kjölfariö.
Fyrrverandi flugmaður hefur
sagt i blaöagrein, aö hann hafi
verið leigður af háttsettum stuön-
ingsmanni Frjálslynda flokksins
til að koma Norman Scott fyrir
kattarnef, og átti þar með aö
bjarga heiðri flokksins.
Mennirnir sem ákæröir voru
fyrir rétti i gær, voru vel þekktir
menn innan flokksins. Eru þeir
lausir gegn 5.000 punda tryggingu
hver, en eiga að mæta fyrir rétti á
ný 12. september.
Stokkhólmi-Reuter.Haft var eftir
áreiðanlegum heimildum i Stokk-
hólmi i gær, að stjórnin þar heföi
ákveöið að láta rannsaka hvort
erlendir verkamenn i Sviþjóö
hefðu verið beittir kynþáttamis-
rétti i landinu, og hefur Kjell
öberg, yfirmaður innflytjenda-
skrifstofunnar, verið skipaður til
aö stjórna rannsókninni.
1 viötali viö sænskt dagblaö i
gær sagði öberg, að ef ekkert yröi
að gert og þaö fljótlega, mætti bú-
ast við að til átaka kæmi á milli
New York-Reuter. Lögfræöingur
Arkadis Shevchenko, fyrrverandi
starfsmanns Sovétrikjanna hjá
Sameinuöu þjóðunum, sem nú
býr i Bandarikjunum aö eigin ósk
sagði i gær, að Shevchenko áliti
það hina mestu firru sem fram
hefði komiö, aö hann yröi fram-
seldur til Sovétrikjanna i skiptum
fyrir Anatoly Shcharansky.
Aö sögn vestrænna sendiráðs-
fulltrúa i Vin hefur Sovétrstjórnin
farið fram á þaö aö Shevchenko
Genf. Reuterfréttastofan skýröi
frá þvi i gær, að Alþjóöa vinnu-
máiastofnunin (ILO) heföi sagt
upp háttsettum sovéskum starfs-
manni i aðalstöðvum stofnunar-
innar i Genf að kröfu svissnesku
stjórnarinnar, sem áleit hann
hættulegan landinu. Gregori
Miagkov, sem hefur starfað fyrir
stofnunina i 10 ár, var sendur
heim sl. þriðjudag og er hann
annar sovéski starfsmaður henn-
ar sem látinn hefur veriö hætta á
einum mánuði.
Fulltrúi utanrikisráöuneytisins
i Bern sagði að stjórnin þar heföi
krafist uppsagnar og brottfarar
Miagkovs af öryggisástæöum, en
Svia og innflytjendanna. Sagði
hann að veik efnahagsstaöa
landsins væri ástæða fyrir aukn-
um fordómum Svia i garð útlend-
inganna.
Sérstaklega sagöist hann hafa
áhyggjur af hinu neikvæöa við-
horfi ungs fólks til innflytjend-
anna. En i könnum sem gerö var
nýlega meðal skólabarna i
Gautaborg kom i ljós aö þau lita á
erlenda verkamenn sem viður-
styggilega.
Ætti þetta að koma dálitið á
verði látinn snúa aftur til Sovét-
rikjanna.
Shevchenko var æðsti fulltrúi
Sovétrikjanna hjá Sameinuðu
þjóöunum, þegar hann neitaði
skipun um að hverfa heim til
Moskvu i april sl. og ákvað að
verða um kyrrt i Bandarikjunum.
1 samtali við Reuter, sagði lög-
fræðingur Shevchenkos, að þetta
væri fáránleg hugmynd. Það
væru ekki gerö skipti á frjálsum
mönnum og föngum. Shevchenko
vildi ekki tilgreina hvað hann
heföi gert til að eiga slikt skiliö.
Formælandi ILO sagði einnig, að
svissnesk yfirvöld hefðu ekki gef-
ið ástæðu fyrir kröfunni, en sam-
kvæmt samþykkt frá þvi 1946 er
stjórn landsins heimilt að gera
þær ráðstafanir sem henni þykir
nauösynlegar öryggi landsins og
er ILO gert að fara að þeim.
Dagblað i Sviss skýrði frá þvi i
gær, að Miagkov væri grunaður
um njósnir i þágu KGB, en hvor-
ugur aðili vildi staðfesta þá frett.
Fulltrúi ILO sagði að starf
Miagkovs viö stofnunina hefði
verið algjörlega vammlaust, og
yfirmaður deildarinnar er hann
starfaði hjá hefði veriö mjög
fréttir
óvart, þvi Sviar hafa yfirleitt
verið taldir hvað fremstir i flokki
meðal vestrænna þjóða hvað
varðar jafnrétti og frjálsræði.
Samkvæmt opinberum tölum
eru 425.000 erlendir verkamenn i
Sviþjóð og koma þeir flestir frá
Júgóslaviu, Grikklandi, Þýska-
landi og Tyrklandi.
hefði enga löngun til að fpra
aftur til Sovétrikjanna. Hann
væri frjáls maður þar sem hann
væri og stjórnin þar heföi engan
rétt til að semja um nein skipti á
honum.
Jafnskjótt og fréttir bárust af
þeirri ákvörðun Shevchenkos að
vera áfram i Bandarikjunum full-
yrti sendinefnd Sovétrikjanna hjá
S.Þ. að hann væri á valdi leyni-
þjónustu Bandarikjanna og vopn i
höndum hennar.
ánægður með þá tækniþekkingu
er hann hefði yfir að búa.
Fangar óskast
Vaduz-Reuter. Fangaverðir i
dvergrikinu Lilchtenstein hafa nú
setið og nagað á sér neglurnar i
þrjá daga, eða frá þvi að siðasti
„gesturinn” útskrifaðist hjá
þeim.
Sá fullnægði fangelsisdómi sin-
um 1. ágúst, og siðan hefur eng-
inn hinna 25.000 ibúa rikisins lent
upp á kant við lögin.
Samkvæmt upplýsingum fang-
elsisstjórnarinnar er þetta I
fyrsta skipti sem fangelsiö er
tómt.
Lilchtenstein sem er 170 fer-
kflómetrar á stærð er á landa-
mærum Sviss og Austurrikis.
Sovétmenn sagðir vilja Shev-
chenko í stað Shcharanskys
Sovéskum starfsmanni ILO í Genf
gert að fara úr landi
KuKluxKlan vex
fiskur um hrygg
Eftir að hafa legið niðri i um
áratug, virðist nú vofa Ku Klux
Klan samtakanna vera að kom-
ast á ról á nýjan leik. Hátindi
sinum náöu samtökin á fyrra
helmingi þessarar aldar, var
meðlimafjöldi þeirra 1920 talinn
um fjórar milljónir, en i kring-
um siðari heimsstyrjöldina fer
fylgi þeirra aö dvina. Samtökin
eru upprunnin i Suöurrikjum
Bandarikjanna þar sem þau
einkum athöfnuðu sig. Stóö
blökkumönnum mikil ógn og
hætta af þeim, en yfirlýst stefna
KKK var aðskilnaður kynþátt-
anna eftir litarhætti. Var litið á
blökkumenn og aðra hörunds-
dökka menn sem óæðri kyn-
stofn,. en sá hviti var settur á
hærri stall. Beittu Ku Klux Klan
menn blökkumenn oft hroðaleg-
ustu aðgerðum til að ná fram
stefnumörkum sinum. Einnig
voru frægar krossabrennur
þeirra. Samtökin voru oft kölluð
— veldið ósýnilega — en það var
dregið af þvi aö Klansmenn
fylktu liði i fjölmennum kröfu-
göngum, klæddir siöum hvitum
kuflum með háa hatta og hulin
andlit.
Þetta ósýnilega veldi er nú
komið i sviösljósið á'ný og hefur
veriö svipt huliðshjálminum að
einhverju leyti. Fylgismönnum
samtakanna fer fjölgandi, en
þau hafa þó breytst nokkuð frá i
árdögum þeirra. Nú eru all-
margir klofningshópar innan
þeirra, sem greinir á um viss
atriði. En kynþáttaaðskilnaður-
inn er þó hjá þeim öllum settur á
oddinn og hjá fjölmörgum
þeirra er ef til vill lögð mun
meiri áhersla á tilhneigingar til
nasisma en áöur, þótt samtökin
hafi alltaf verið fasisk. Það eru
„starfsaðferðirnar”, sem hafa
breytt um svip, og ofbeldi er
ekki lengur aðalbaráttuaðferð-
in.
Nýja Klanið, eða réttara sagt
einn hinna nýju Klan-hópa, hef-
ur stungið upp kollinum i
Tupelo, i Missouri fylki, þar
sem blökkumenn hafa staðið i
mótmælaaðgerðum vegna mis-
réttis til vinnu.Til þess að vekja
athygli hafa Klansmenn gert
usia i kröfugöngum blökku-
manna og tvisvar farið i
mótmælagöngur gegn þeim.
Auk þess hafa verið svipaðar
aðgerðir bæði i Norður- og
Vesturrikjunum.
Fylgið vex
I kringum 1920 voru 4 milljón-
ir meðlimir i Ku Klux Klan, en
þeim fer fækkandi eftir siðari
heimsstyrjöldina. A árunum
1950-1960 þegar kröfur um borg-
araleg réttindi i Bandarikjunum
voru hvað háværastarog mikið
umrót i landinu, reis fyigi þeirra
á ný og voru þeir þá um 10-15
þúsund talsins. Siðan fækkaöi i
hópnum, og hefur hann verið i
öldudal þar til nú, að hann er að ;
taka við sér á ný. Tölur frá FBI
frá þvi 1975 sýna meðlimafjöld-
ann um 2.200 sem er mun meiri
fjöldi en árið áður. Enginn veit
með vissu hversu fjölmennir
þeir eru i dag, en töluverður
stigandi er talinn i meðlima-
fjölda, og samkvæmt áliti
margra gæti hann verið i kring-
um 10.000.
Alrikislögreglan hefur Klu
Klux Klan ekki lengur undir
smásjánni eins og áður var, en
haft er auga með leiðtogum
þeirra. (Voru menn hér áður
ekki alveg grunlausir um, að
ýmsir háttsettir menn innan
lögreglunnar sem og
stjórnmálaleiðtogar væru ekki
með öllu ókunnir i sölum
þeirra).
Samt sem áður er sjaldgæft
að sjá fleiri Klansmenn i göng-
um en fljótlegt er að kasta tölu
á. T.d. i Tupelo, sem fyrr er
Uppábúinn Klan-maöur við
krossbrennu.
nefnt, eru yfirleitt ekki fleiri en
40 saman i einu.
Klofningshópar innan Ku
Klux Klan hafa sprottið upp og
er verulegur ágreiningur meðal
sumra þeirra. Að sögn leiðtoga
eins hópsins i Georgiu, eru hóp-
arnir um 40 talsins, en ekki
meira en tylft þeirra hefur
einhvern meðlimafjölda sem
heitið getur.
Heimspekilegur
ágreiningur
A milli þessara hópa ríkir
heimspekilegur ágreiningur.
Einn hópurinn tekur konur og
kaþólikka sem gjaldgenga með-
limi, en það er eitur i beinum
manna, sem fylgja hefðunum.
En ágreiningnum olli ennfrem-
ur, eiginhagsmunasemi leiðtog-
anna, menningarkapphlaup og
tortryggni liðsmanna i garð
hvers annars, en þeir sjá FBI
njósnarahvar sem erog ásakan-
ir um svik ganga á vixl.
Þeir hópar sem mest ber á eru
hópar, sem Duke nokkur og
Wilkinson veittu forystu. Duke
kemur mjög oft fram i
sjónvarpsþáttum og auglýsir
svo mikið fyrir Ku Klux Klan,
að hann fær magnafslátt á
þeim. Andstæðingar hans fyrir-
lita hann og segja hann endur-
skoðunarsinnaðan nasista.
Wilkinson hætti öllu samstarfi
við hann fyrir þrem árum eftir
deilu er reis milli þeirra og er
Wilkinson leiðtogi hópa i
Georgiu og Tupelo. Duke segir
hann næstum ólæsan, — mann
sem aldrei hefur lesið sér til um
neitt.
Þrátt fyrir allt kippa menn
sér ekkert upp við það þótt Ku
Klux Klan samtökin séu að
endurfæðast. Þeir hafa látið að
sér kveða viöa og m.a. hafa far-
iðfram krossbrennur i nokkrum
Suðurrikjunum. En talið er að
samtökin hafi ekkert pólitiskt
vald, nema ef væri á neikvæðan
hátt. Og þeir skirrast við að
beita ofbeldi eins og áður.
Alfred Robinson, leiðtogi mót-
mæla blökkumanna i Tupelo,
sagði að fyrir 10 árum hefði
svertingi hlaupið undan Klans-
manni. Núna hins vegar.ef slik-
ur, klæddur fullum skrúða, birt-
ist á götunni fyrir framan
blökkumann, ætti sá fvrrnefndi
liklega fótum sinum fjör að
launa.