Tíminn - 12.08.1979, Side 7

Sunnudagur 12. ágúst 1979.
7

stjórnarsamband, æxlaöist svo til
að ég var kjörinn þar formaöur og
var þaö frá 1970 til 1974. Þar var
viö mjög ánægjuleg verkefni aö
fást, en fyrstu tvö árin haföi þó
formaöurinn flest verkefni meö
höndum, því loks 1972 fékk sam-
bandið sinn framkvæmdastjóra.
Ég held aö sambandiö hafi unniö
mjög þýöingarmikiö starf til efl-
ingar sveitarfélögunum á Vest-
fjöröum allar götur siöan og mér
er minnisstætt frá minu starfi
þarna, aö pólitisk átök höföu
aldrei áhrif á ákvaröanir og af-
greiöslu mála”.
— A Alþingi vannst þú mikiö aö
málum sem snerta samskipti
rikis og sveitarfélaga?
,,A Alþingi átti ég sæti i fimm
fastanefndum þingsins, aö
undanskildu siöasta árinu, en þá
var ég i fjórum nefnda þess.
Vegna minna fyrri starfa, sneri
þaö mest aö mér aö vinna aö fé-
lagsmálum og menntamálum,
þar sem ég hef stundaö kennslu
viö skólann á Flateyri frá 1959.
Hvaö félagsmálin snerti, var
hvaö ánægjulegast aö starfa aö
hugmyndum um verka- og tekju-
skiptingu rikis og sveitarfélaga
og aö mótun hugmynda um
stjórnsýslukerfiö I samtimanum,
þar sem viö búum viö mjög úrelt
skipulag, sem nánast stenst ekki
lengur aö minu mati.
Auk þessa var starf mitt i fjár-
veitinganefnd meöal viöamestu
nefndarstarfanna og þaö gaf mér
innsýn i marga þætti þjóðlifsins,
athafnalifs og framkvæmda.
Þarna er tekist á um fjármagn til
helstu framkvæmda, eins og
skóla, sjúkrahúsa, hafna, vega-
er fremur haröbýl, undirlendi til
þess aö gera litiö, en markaös-
lega vel i sveit sett. Hér var áður
á árum stunduö smáskammta-
sala á mjólk til Flateyrar og svo
var til 1967, þegar mjólkursam-
sala tók tii starfa á Isafiröi og
þetta breyttist. Nú er öll mjólk
flutt þangaö og þá hingað til baka.
Kúabúið lagöi ég niöur, 1974,
þegar ég fór á Alþingi og hef búiö .
eingöngu sauöfjárbúi siðan.
— Býstu viö aö þin börn taki viö
búinu á Hvilft?
„Um þaö er nú erfitt aö spá,
eins og straumarnir liggja hjá
ungu fólki I dag. Viö hjónin eigum
sjö börn, fimm dætur og tvo syni
og þau hafa öll fariö aö heiman til
náms. En þó er aldrei að vita,
margt er aö breytast og nú virðist
þaö úr sögunni að fólk flytjist
héöan, miklu heldur er fólk tekið
aö sækja hingaö vestur.
,,Ég geröi könnun á þvi einu
sinni, hvernig fólksstreymið frá
Flateyri væri á þéttbýlissvæöin
og komst aö raun um aö þaö voru
um 15-20% þeirra sem hér ólust
upp og tóku fullnaðarpróf, sem
höföu staönæmst hér i heima-
byggðinni og voru hér búsettir á
aldrinum 25-50 ára. Þegar teknir
voru meö I reikninginn þeir sem
hingaö fluttu aftur, reyndist þetta
vera nálægt 25%. Nú hefur þaö
hins vegar gerst, aö samfara
breyttum hugsunarhætti og
breyttu svokölluðu gildismati á
lifsgæöum, svo og eflaust vegna
betri atvinnumöguleika og lif-
vænlegri aöstæðna hér, þá hefur
unga fólkið staönæmst hér og
dregiö til sin fólk annars staöar
frá. Afleiöingin af þessu er sú, aö
Flateyri við önundarfjörð. Gunnlaugur hefur tekið mikinn þátt i sveitarstjórnarmálum hér. Ibúum hef-
ur fjölgað á siðustu árum og eru nú um 500.
fyrst og fremst viö um nokkra
einstaklinga, sem mikiö láta á sér
bera. Ég tel aö ekki sé minna I
þetta unga fólk spunnið núna, en
þaö sem óx upp áöur”.
— Hvernig er búið að mennta-
málum á landsbyggðinni?
„Um það vil ég segja, aö i hinni
almennu umræöu um sparnaö hjá
Hvilft I önundarfiröi. Hér ólust báðir foreldrar Gunnlaugs Finnssonar upp og forfeður hans hafa búið
hér frá þvi 1803.
áætlunar og annars. Hin pólitiska
stefnumörkun til tekjuöflunar og
fjármagns leystist upp, þegar á
þetta sviö er komiö og flokkar
skiptast I hópa þingmanna hinna
einstöku kjördæma.
— Hvernig leist þér á þegar þú
fyrst komst inn á Alþing ?
„Ég hafði oft komiö ýmissa
erinda inn á Alþing og var vanur
aö vinna aö svona hlutum, svo
ekki kom mér þetta nú spánskt
fyrir sjónir. Ég gekk aö þessu
eins og hverri annarri vinnu, sem
maöur gengst undir að gegna, og
svo þótti mér um aöra þing-
menn”.
Fólksf lóttinn úr sögunni
— Hvernig hefur gengið að
stunda búskap ásamt kennslu og
félagsmálastarfi?
„Ég hef vist aldrei fengið orö
fyrir aö vera mikill bóndi, en ég
reisti hér ný útihús 1955-57 og bjó
hér kúabúi til 1974. Þessi jörð hér
hér er mjög mikiö um byggingar.
Þetta er áhugasamt fólk um sina
heimabyggð og ég hef ekki trú á
ööru en aö sú þróun sem nú er hér
haldi áfram.
Ekki minna spunnið í unga
fólkið nú/ en áður
— Þú hefur haft góða aðstöðu til
þess að kynnast þessu unga fólki
og viöhorfum þess I kennslustarfi
þinu. Hvernig hefur þér faliið
kennslan?
„Ég er nú búinn aö kenna sam-
fellt frá árinu 1959 og stundað þaö
starf ásamt búskapnum, að
undanskildum þessum fjórum
árum. Ég heföi sagt kennslunni
lausri, heföi mér ekki fallið hún
vel. Mér þykir þaö halda manni
ofurlitiö yngri i andanum aö um-
gangast fólk, sem er aö vaxa upp.
Og þrátt fyrir allt tal um vaxandi
lausung hjá ungu fólki, þá á þaö
rikinu og niöurskurö, stefni nú
allt i þá átt aö ekki veröi hægt aö
fullnægja lögunum um fræöslu-
skylduna i hinum fámennari
býggöarlögum, þar sem tiltölu-
lega fátt er i hverjum aldurs-
flokki. Ég hef áhyggjur af þvi, ef
svo heldur fram sem nú horfir, aö
þetta atriöi veröi aö staöreynd.
Viö kennum börnum hér upp I
áttunda bekk, þannig aö kennslu i
niunda bekk veröa börnin aö
sækja annað. Miöaö viö þann
fólksfjölda sem hér er og lækk-
andi prósentu skólabarna, eins og
verið hefur á undanförnum árum,
er ekki sýnt að hér verði komið á
niunda bekk grunnskóla. Hins
vegar höfum viö hér haft all
góöan skóla frá 1961 og viö höfum
verið heppin að þvi leyti, aö hér
hefur verið stööugt starfsliö og
ekki mikiö um kennaraskipti. í
framhaldi af þessu má nefna, aö
hér hefur verið starfandi iþrótta-
félag, sem sinnt hefur margvis-
legum æskulýðsmálefnum, og viö
höfum átt hér liðtæka áhuga-
menn, einkum I knattspyrnu.
Þarna höfum við ekki staöiö öör-
um aö baki, nema siður væri”.
Offramleiðsluvandamálin
eiga eftir að leysast
— Hvað getur þú sagt okkur um
afskipti þin af féiagsmálum
bænda, Gunnlaugur?
„Hér i þessum hreppi er ekki
mikil bændabyggö. Hér var einn
hreppur, Mosvallahreppur, til
ársins 1922, en þá var honum
skipt I Mosvallahrepp og Flat-
eyrarhrepp og uröu nokkur átök
um hvar hreppamörkin ættu aö
vera. Niöurstaöan varö sú, aö
nokkrir bæir uröu innan marka
Flateyrarhrepps. Hér var starf-
andi búnaðarfélag og aö þvi er ég
best veit voru 36-38 manns i þessu
félagi, þegar fjölmennast var.
Þróunin hefur svo oröið sú, aö
þeir sem stunduöu búskap á Flat-
eyri áöur, hafa lagt hann niöur og
fækkaö hefur býlum hér á
Hvilftarströndinni, uns ekki
voru nema fjögur eftir sem til-
heyröu Flateyrarhreppi. A siö-
asta ári voru búnaðarfélög hrepp-
anna þvi sameinuö i eitt félag.
En hvaö störfum minum i
búnaöarfélagi og á búnaðarsviö-
inu viövikur er þaö ef til vill helst
aö nefna, aö ég var um skeiö full-
trúi á aöalfundi Stéttarsambands
bænda og mætti stundum á
stjórnarfundi sem varamaöur
aöalmanns. Frá þessum timum á
ég ánægjulegar minningar. Þá
voru auðvitað vandamál uppi eins
og I dag, kannski ekki eins risa-
vaxin, en ég man samt þá tiö, aö
viö var aö fást ýmist offram-
leiöslu á dilkakjöti eða smjöri.
Þau vandamál hafa horfið og
hjaðnaö og komiö upp i nýrri
mynd og ég held að þau vanda-
mál, sem nú eru uppi eigi eftir aö
leysast, þótt þaö verði nokkuö
erfiöur hjalli yfir aö stiga. En þó
get ég ekki stillt mig um að bæta
þvi viö, að þaö er undarlegur
hugsunarháttur, ef þaö er nú orö-
iö nánast glæpur aö gera þaö sem
menn hér áöur töldu vera hug-
sjón, — aö rækta land og gera þaö
aröbært.
Myndir og texti:
Atli Magnússon
0 Mikið er byggt á Flateyri og þar er fjöldi iðnaðarmanna, svo ekki hefur þurft að fá menn annars staðar
að til byggingarstarfa.