Ísafold - 07.06.1916, Blaðsíða 1

Ísafold - 07.06.1916, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvsv í vikn. Verfjársí. 5 kv., evlendis 77Í kr. e">a2 dollar;bortí- ist i'yrir miðjati júíi ; erlendis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint, AFOLD - I Uppsögn (skrifl. bundin við áramót, i er ógild nema kom- ! in só til útgefanda fyrir 1. oktbr. og só kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri: Dlafur Björnsson. Talsími nr. 455. XLIII. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 7. jání 1916. 42. tölublað AlþýBnfél.bótasafn Tamplaraa. 8 kl. 1—V Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 11—8 Btejarfógetasferifstofan opin v. d.10—2 og 1 -9 Bœjargjaldkerinn Laufásv. 6 kl. 12—S og 1—1 . tslandsbanki opinn 10—*. SUf.U.M. Leatrar-og okrifstofa 8 ard.—10 síbi). Alm. fnndir fld. og sd. 8'/a eiod. ljandakotskirk.ja. Gu'ðsþj. 8 og 8 á helKum Iiandakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Iiandsbankinn 10—3. Bankastj. 10—12. Tjandsbókasafn 12—8 og B—8. Útlán 1—B L&ndsbúnaoartélagsskrifstofan opin frá 1£—2 Landsféhiroir 10—2 og B—8. Landsskjalasafnið hvern virkan dag kl. 3Í;—8 SLandsslminn opinn daglangt (8—B) virka daga helga daga 10—12 og i—1. Uáttúmgripasafnifi opio l>/»—í2>/a a sunncii, .¥ósthúsio opio virka d. 9—7, snnnnd. 9—1. fSBniábytgo Islands 12—2 og 1—8 .Btjórnarraosskrifatofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Reykjavikur Pósth.8 opinn daglangt 8—10 virka daga, helga daga 10—9. Vifilstaoahselio. Heimsrtknartlmi 12—1 J»,Íóomenjasafnio opio sd„ þd. fmd. 12—2. Bakarasveinn. Duglegur bakari getur fengið atvinnu um lengri tíma hjá Johan Sörensen bakarameistara í Vest- mannaeyjum. Sími V. E. 45. Ofriðurinn Yfirlit. Kitchener lávarður. Svo sem hermt er í símskeytum á öðrum stað hér i blaðinu, mun Kit- chener lávarður, hermálaráðherra IBreta, hafa farist á brezka beitiskip- inu Hampshire fyrir vestan Orkn- eyjar, í fyrrakvöld. Horatio Herbert Kitchener var fædd- ur árið 1850 og því rúmlega hálf- sjötugur að aldri. Þegar hann var -tvítugur hófst ófriðurinn milli Þjóð- verja og Frakka (1870—71) og gekk hann þA í her Frakka sem sjálfboða- liði. Að þeim ( ófriði loknum gekk hann i her Breta og hefir siðan stað- ið í mörgum stórræðum og gegnt trúnaðarstörfnm fyrir Breta viðsveg- ar um heim. Þanníg var hann um nokkurra ára skeið í Gyðingalandi og á eynni Cyprus. Árið 1879— 80 var hann brezkur vice-konsúll í Erzerum, höfuðborginni í Armeníu, sem Rússar hafa ni> fyrir skemstu tekið af Tyrkjum. Þaðan fór Kit- chener til Egyptalands til þess að mmskapa þar herinn. Þótti hann snemma snillingur í því starfi, enda hefir það oft komið að góðu haldi. Árið 1898 vann hann það frægð- arverk í Egyptalandi að taka borgina Karthoum herskildi og var hann fyrir það sæmdur lávarðsnafnbót. — Árið éftir var hann gerður að aðal- ráðgjafa og aðstoðarmanni Roberts lávarðar, sem þá var yfirhershöfðingi Breta. Skömmu síðar hófst Búa- stríðið og var Kitchener þá sendur til Suður-Afríku. Þegar þeim ófriði var lokið (1902) var hann sendurtil Indlands" til þess að umskapa (organi- sera) herinn þar. Dvaldi hann þar i landi fram til ársins 1909. Þá fór bann til Astraliu og Kanada til þess að kynna sér hvernig landvörn- um væri háttað i þeim nýlendum og gefa leiðbeiningar nm það, hvernig þeim skyldi háttað. Arið 1911 lét Sir Eldon Gorst af landstjórn Breta í Egyptalandi og var þá Kitchener falið það embætti. í jiinímánuði 1914 fékk hann jarlsnafnbót. Um mánaðarmótin júlí—ágúst það sama ár var hann á leið frá Eng- landi til Egyptalands. En þá hófst ófriðurinn mikli. Asquith stjórnar- formaður Breta sá þá þegar, að rík- inu mundi meiri hagur að því að hafa Kitchener heima heldui en í Egyptalandi og kvaddi hann' þvi heim. Var þá stofnað í Bretlandi sérstakt hermálaráðuneyti" og Kitche- ner gerður að hermálaráðherra. Það ver eigi lítið starf, sem ráðu- neytinu vár ætlað. Því var ætlað að senda her til Frakklands og birgja hann að hergögnum, skapa nýjan her sjalfboðaliða, æfa hann og sjá honum fyrir öllum utbúnaði, auka framleiðslu hergagna i landinu að sama skapi og herinn óx o. s. frv. Alt þetta leysti nú Kitchener víta- laust af hendi um hrið, en svo fór að bera á þvi, að herinn skorti stórar fallbyssur og stórar sprengikdlur. Þá var stofnað hergagnaráðuneytið og Lloyd George fengin forysta þess. Var þá af hermálaráðherranum létt því starfi að sjá um hergagnagerðina. En þá kom nýr vandi til sögunnar. Breta tók að skorta hermenn, eða þeir sáu fram á það, að sig mundi skorta menn. Fyrst i stað hafði Kitchener gengið ágætlega að fá sjálfboðaliða til þess að ganga í her inn, en þá komu þeir mennirnir, sem ötulastir voru. Hinir drógu sig í hlé. Þá brugðu Bretar við og komu á hjá sér herskyldu, fyrst fyrir einhleypa menn og síðan fyrir alla menn 19—41 árs að aldri. Þótt þannig tækist nú til, að Kit- chener gæti hvorki séð'hernum fyrir nægum hergögnum né fengið nógu marga sjalfboðaliða til þess að ganga í herinn, þá verður þó að telja það efasamt, að nokkrum einum manni öðru'm hefði tekist að koma öðru eins i verk, og hann hefir afkastað. Má Bretum vera að honum hin mesta eftirsjá og verður eigi auð- fundinn maður í sæti hans. Á víð og dreif. Hin stærri tiðindin skyggja á hin minni, og þótt margt sögulegt ger- ist nd í bardögum á Iandi, þá sézt mönnum yfir það, en hugsa mest um stórtíðindi þau, sem gerst hafa á sjónum undanfarna daga. Greini- legar fréttir eru enn ókomnar af sjó- orustunni miklu og verða menn að bíða þeirra enn um hrið. Isafold mun þó svo fljótt sem kostur er á skýra lesendum sínum eins glögt frá henni og unt er. Hjá Verdun sækja Þjóðverjar enn á og hefir þeim miðað eitthvað dá- lítið fram, allra helzt fyrir vestan borgina. Verður þar hlykkur á her- línunni og annar austan við Verdun og liggur því herlínan í boga um- hverfis borgina. En Þjóðverjar reyna að þrengja þann boga, og nálgast borgina ur þrem áttum. í skeyti því, sem birt er hér í blaðinu í dag, er hermt frá þvi, að þeir hafi að mestu náð undir sig Vaux-víginu, sem er annað nyrsta vígið hjá Ver- dun, annað en Douaumont. Nýkomnar fregnir herma það og, að Austurríkismenn hafi hætt sókn- inni á hendur Itölum. Þarf það að vísu eigi að vera annað en stundar- hlé milli bylja. Þannig hafa Þjóð- verjar farið að hjá Verdun, að þeir hafa tekið sér hvíldir með köflum. En þess ber þó að gæta, að nii hafa Rússar hafið grimma sókn á hendur Austurríkismönnum austur i Buko- wina og handtekið af þeim 13 þús. manna. Má vera, að Austurríkis- menn séu þar varbúnir og verði þess vegna að flytja þangað her frá suður vígstöðvunum. Erl. simfregnir Opinber tilkynning frá brezku utanríkistjórninni í London. Meira um sjóorustuna hjá Jótlandi Tjón h'óðverja meira en fyrst var frá skýrt. London 4. júni. Flotamálastjórnin tilkynnir,' að það sé of snemt að segja nákvæma sögu sjóorustunnar, sem hófst síðla dags 31. maí og lauk 1. júní að morgni fyr en yfirflotaforinginn hefir átt kost á að ráðgast við foringja þá, sem tóku þátt í orustunni og sjálfur gefið skýrslu um viðureignina. En aðalúrslitin eru þegar kunn. Orustufloti vor hitti aðalflota Þjóðverja 31. maí kl. 3,30 síðd. Fremstu skip beggja flotanna hófu þegar ákafa orustu og tóku þátt i henni bryndrekar (battle ciuisers), hraðskreið orustuskip (battle ships) og ýms önnur hjálparskip. Tjón varð mikið á báðar hliðar, en þegar aðalfloti Bretlands kom á vettvang, í skotfæri við þýzka flot- ann, varð þess eigi langt að bíða, að Þjóðverjar, sem beðið höfðu mikið tjón, neyddust til þess að hörfa undan innfyrir tundurduflagirðingar sínar. Til þessa hjálpaði þeim mikið að til þeirra sást ógjörla, og að þoka var á, og enda þótt aðalfloti Breta Hlutafél. ,Vðlundur' íslands fulikomnasta trésmíðaverksmiðja og timbarverzlun Reykjavík hefir venjulega fyrirliggjandi miklar birgðir af sænsku timbri, strikuðum innihurðum af algengum stærðum og ýmislegum listum. Smíðar fljótt og vel hurðir og glugga og annað, er að húsabyggingum lýtur. Kitchener láyarður ferst. „Hampshire" sekkur með allri áhöfn hjá Orkneyjum. Opinber tilkynning frá brezku utanríkisstjórninni i London. Whitehall, London, 6. júní. Flotamálastjórnín tilkynnir opinberlega, að yfir- flotaforinginn tilkynni það með sárum sðknuði, að H. M. 8. „Hampshire", sem var á leið til Rússlands með Kitchener lávarð og herforingjaráð hans, hafl farist á tundurdufli, eða ef til vill verið skotið tundurskeyti, vestur af Orkneyjum í gærkvöldi. Sjávarrót var mikið og enda þótt alt væri gert sem unt var til þess að veita skjóta hjálp, þá er það óttast að lítil von sé til þess að nokkur maður hafi komist af. _____ „Hampshirc" var beitiskip, smíðað árið 1905. Það bar 10.850 "smá- Iestir og skreið 22x/2 mílu á klukkustund. Á því voru 600 skipverjar. kæmist stundum í skotfæri við óvin- ina, þá var ómögulegt að halda uppi stöðugri orustu. Bretar eltu þýzku skipin, þangað til dimt var orðið. Um nóttina gerðu brezkir tundur- bátaspillar árás á þýzku skipin, bar hún ágætan árangur. Eftir að Sir John Jellicoe hafði rekið óvinina til hafnar, snéri hann aftur til bardagastaðarins og leitaði þar grandgæfilega að ósjálfbjarga skipum. A hádegi næsta dag varð það augijóst, að ekkert meira mundi ske, og hélt hann þvi aftur til aðal- stöðva sinna 400 milur á burtu. Þar var flotinn birgður upp á ný, og . að kveldi 2. júni var hann til- búinn að leggja út. Skipatjóni Breta hefir þegar verið sagt frá nákvæmlega, og það þarf engu að bæta við útdrátt hinnar sið- ustu skýrslu sem flotamálaráðuneyt- ið gaf út. Það er aftur á móti erfiðara að segja með vissu um skipatjón Þjóðverja. Það er víst að tilkynning sú, sem þeir hafa sent út frá sér, er gersamlega röng. Það er ekki unt að svo stöddu að skýra nákvæmlega frá, en af þeim skýrsl- um, sem vér þegar höfum meðtekið, ræður flotamálastjórnin, að það sé engum vafa undir orpið, Jið tjón Þjóðverja er meira en tjón Breta, ekki eingöngu hlutfalislega við stærð flotanna, heldur og í raun og veru. Það virðist vera mikil ástæða til að ætla, að meðal skipa þeirra, sam Þjóðverjar mistu, hafi verið tvö orustuskið (Battleships), tveir bryn- drekar (Dreadnought battle cruisers), mjög stórir og sterkir, tvö ný létti- beitiskip (leight cruisers), Wiesbaden og Elbing, eitt léttibeitiskip af »Lostck«-flokknum, beitiskipið »Frau- enlob«, eigi færri en 9 tundurbáta- spillar og einn kafbátur. Hornsriý, þar sem orustan var háð, eru grynningar fram af Blaavandshuk, vesíasta höfðanum á Jótlandsskaga. Frauenlob var léttvopnað beitiskip, smíðað árið 1900. Það bar 2715 smálestir og var því ætlað að skríða mest 2iV2 sjómílu á klukkustund. Skipin Elbing og Wiesbaden eru sennilega ný, því að þeirra er ekki getið í flotaskýrslum þeim, sem gefnar voru út 1914. Sama máli er að gegna um Lostck, að þess er eigi getið í flotaskýrslunum. Erl. símfregnir. (frá fréttaritara ísaf. og Morgimbl.) Kaupmannahöfn, 6. júní. Yfirherforingi handa- manna í Grikklandi hefir lýst því yfir, að Saloniki só í umsátursástandi. Þjóðverjar hafa náð nokkrum hluta Vaux. Rússar hafa hafið sókn og handtekið 13.000 Aust urríkismenn. Xemvigh. hershðfðingi

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.