Tíminn - 16.11.1980, Blaðsíða 2

2
Sunnudagur 16. nóvember 1980.
Fáeinar laglegar visur úr ýmsum áttum
„Vinsældunum veltu af sér
Vilmundur og Carter”
Veröa muntu, voluö sál,
vakin seint af blundi,
þú, sem óttast eftirmál,
ef þú sveiarhundi.
t sföasta þætti voru birtar tvær
visur, sem uröu til, þcgar rosknir
menn voru aö rifja upp dýrö fyrri
daga á meöan bærinn lumaöi á
vinnukonum, sem komu þrungn-
ar af lifslöngun á böiiin þetta eina
kvöid vikunnar, sem þær áttu
sjálfar. Nú má fara nærri um þaö,
aö ekki eru þaö karlmennirnir
einir, sem renna huganum til
þessara kvölda i góöu tómi, þvi aö
vissulega lifir lika I gömlum
glæöum hjá hinu kyninu — jafnvel
fyrirmyndarfrúr I flnum húsum
leyfa sér stundum þann munaö aö
hugsa faliega um þá tiö, þegar
þær voru ungar og iaglegar og
fjörmiklar i fátækt sinni, meö
hugann bundinn meira viö annaö
en þaö, hvort þær eignuöust nýtt
sófasett eöa bil, sem raunar
hvarflaöi þá aidrei aö þeim, aö
þær myndu hreppa.
Þess vegna kemur þaö ekki á
óvart, þótt þættinum bærist bréf
frá tveimur gömlum vinkonum,
sem hófu Reykjavikurveru sina
meö þvl aö þéna i húsum, sóttu
vinnukonuböllin saman og létu
ekki sitt eftir liggja aö trukka
strákana.
1 bréfinu segir:
„Þaö var nú þá, þegar maöur
var léttur upp á fótinn, og gaman
er aö heyra, aö þeir skuli ekki all-
ir hafa gleymt okkur, þó langt sé
siöan þetta var. Þaö yljar manni,
aö einhver skuli muna eftir
manni, þegar viö vorum og hét-
um, og hér um bil eins og maöur
lifni ögn viö á ný, gráhæröar eins
og viö erum orönar og þurrar á
kinn, og komnir pollar i lærin (frá
þvi fariö þiö náttúrlega ekki aö
segja á prenti). Þess vegna
klömbruöum viö lika saman
tveimur visum, sem eiga aö vera
svar frá okkur og kveöja til þess-
ara minnugu og ræktarsömu
manna”
Og visurnar, sem fylgdu, eru á
þessa leiö:
Þetta kitlar kerlinguna
og kveikir þrá i gömlum
hjörtum,
aö þeir skuii ennþá muna
eftirsumum likamspörtum.
En þvi miöur er sannast
sagna,
aösöm eru lærin ekkiog
foröum.
Bókavörður
Staða bókavarðar við Héraðsbókasafn
Kjósarsýslu er laus til umsóknar. Menntun i
Bókasafnsfræði og/eða starfsreynsla æskileg.
Umsóknarfrestur er til 22. nóv. 1980. Nánari
upplýsingar gefur undirritaður.
Sveitarstjóri Mosfellshrepps.
INGVAR HELGASON
Vonarlandi v/Sogaveg — Simi 33560.
KOSTA-KAUP
Heildsölubirgðir:
ÞRÍHJÓL;
Níðsterk Exquist þríhjól
Þola slæma meðferð
Sver dekk, létt ástig
Mjög gott verð
Fást í flestum kaupfélögum landsins
Þaö mátti lika minna gagna,
skal maöur játa berum oröum.
Og svo er ekki meira um þaö,
stendur einhvers staöar hjá
Eiriki frá Brúnum.
Fyrir nokkru birtist hér vlsa,
sem Jón M. Pétursson orti um
fyrirganginn, þegar Eisenhower
staldraöi viö á Keflavikurflug-
velli á árunum. Nú hafa forseta-
kosningarnar i Bandarikjunum
vakiö upp aöra visu, sem þá var
gerö, og er hún eftir Gunnlaug
Pétursson. Meö henni er sú skýr-
ing, aö mjög var á þeim árum
gumaö af forystuhlutverki
Bandarikjanna, frelsi og
mannréttindum til verndar og
varöveizlu. En einmitt hjá hinum
sömu og flest orö höföu um þetta,
var rik tilhneiging til þess aö
þröngva sem mestkosti þeirra, er
voru annarrar skoöunar en þeir,
og rakst þvi eitt nokkuö hastar-
lega á annars horn.
Þeir, sem mest veöur geröu
meö Eisenhower viö komuna á
Keflavikurflugvöll, voru næsta
einlit hjörö eins og viö mátti
búast, og var þeim á stundum
brugöiö um, aö annaö væri
þyngra á metunum I afstööu
þeirra en islenzk viöhorf. Aö
þessu hvort tveggja lýtur visa
Gunnlaugs:
Yfir frelsis liöiö lik
liggur sióöin sporarik,
geltir engin islenzk tik
aö Eisenhower i Keflavik.
í framhaldi af þessari gömlu
Eisenhower-visu getur komiö
önnur, ný af nálinni, eftir roskinn
bónda úr Hvitársiöu, þar sem
annaö augaö er haft á Banda-
rikjaforseta, en hitt viö
stjórnmálaatburöi hér heima.
Hún er þannig:
Heimurinn er sem hálagler ,
i handaskolum margt fer.
Vinsældunum veltu af sér
Vilmundur og Carter.
Nú er þess aö geta, aö þaö, sem
hér kemur á eftir, má ómögulega
tengja saman viö þaö, er á undan
fór. Viö berum sem sé niöur hjá
Sveini þeim Hannessyni, sem
kenndur var viö Elivoga. Hann
átti i ýmsum útistööum um
dagana, en vildi ekki láta á sér
hrina, þótt hann yröi fyrir
skakkaföllum. Þess vegna kvaö
hann:
Þó á köflum ýmsum á
odd af sköfium brjóti,
giftuöfiin aöstoö ljá
öllum djöfium móti.
Böövar Bjarkan, lögmaöur á
Akureyri, var ættaöur úr Húna-
vatnssýslu og hagmæltur eins og
margir Húnvetningar, þótt fátt
muni hafa á loft komizt af þvi,
sem hann kvaö. Þessi visa er eftir
hann:
Yfir hauöur hraöar sér
heillasnauöur lýöur.
Draumaauöur undan fer,
eftir dauöinn riöur.
Indriöi Þórkelsson á Fjalli i
Aöaldal var ágætt skáld, og til er
eftir hann margt góöra visna. Þar
á meöal er þessi hvöt til þeirra,
sem hugdeigir eru:
Sjálfur var Indriöi óragur aö
fylgja þvi eftir, er hann taldi rétt.
Þar kom meöal annars fram, aö
hann var maöur þjóörækinn eins
og ráöa má af þessari visu hans:
Skyldi rist á bak og brjóst
bióöörn meinafljóta
öllum þeim er leynt og Ijóst
landsrétt okkar brjóta.
Hér veröur svo klykkt út meö
dálitilli rimu, sem Þormóöur
Pálsson I Kópavogi flutti eitt sinn
á mannamóti:
Nú ég hróöur háan inni,
hlýöi góöir menn.
Söguljóö og mannaminni
metur þjóöin enn.
Mörg er þjóöar minning
fögur,
mörg var slóöin hál.
Hitnar bióö viö hetjusögur,
hverfistglóöibál.
Mæddi þrunginn harms og
háska,
hjartaö drunginn skar.
Bragur þrunginn glaum og
gáska
gjarnan sunginn var.
Gieöifangin hrifast hjörtu,
hvar sem angur býr.
Hýrnar vangi, brosi björtu
blómi angar nýr.
Lengist vaka, hægt i hljóöi
húmiö biakar væng.
Lægir staka brim í bióöi.
Bólstaö tak i sæng.
Og meö þaö getum viö hallaö
okkur á vangann.
( JH
Oddný Guðmundsdóttir:
Orðaleppar
Nú á dögum tekur hver eftir öðrum
þann ömurlega harmagrát, að þjóð-
félagið okkar sé allt í einu orðið svo
margbrotið, aðómögulegt sé lengur að
tala um það á íslensku. Þó var einu
sinni sagt: „(slenzk —er orða fjósöm
móðir".
Ekkertorð var til yfir eldflaug, áður
en eldflaug var fundin upp. Islend-
ingar áttu þó í fórum sfnum gamalt
orð yf ir nýjan hlut. Harmf laug kallast
mistilteinninn í Völuspá. Auðvelt var
því að láta sér detta í hug eldf laug. Al-
gengt mál býr líka yfir ótal möguleik-
um. Ekki áttu útlendingar neitt orð
yfir jarðýtu, áður en verkfærið kom á
sjónarsviðið. Bulldoser sögðu þeir. Is-
lendingum stóð stuggur af þessu orði.
Þeir hor fðu á gripinn. Hann ýtti jarð-
veginum á undan sér. Jarðýta, sögðu
þeir.
Það er heldur ekki á verklega svið-
inu, sem mönnum verður skotaskuld
úr að tala um nýja hluti. Menn, sem
hafa verksvit, eru oft orðhagir líka.
Það spillir heldur engu, þó að einstöku
útlend orð séu, með gætni, tekin inn í
málið, ef þau falla vel að beygingu.
Dæmi um það eru bíll og plast. Sjoppa
er líka ágætt orð. Almenningur fann
undir eins, að hér- átti íslenskt orð ekki
við. Söluskáli er aðeins notað um
nauðsynlegar matsölur við þjóðveg-
inn.En skýlin, þar sem unglingarnir
standa í biðröð — með sinn síðasta
eyri, til að kaupa sígarettur, ropvatn,
sælgæti og sorpblöð, kallast aldrei
annað en sjoppur. Enginn varð til þess
að gefa þessu óláni fallegt, íslenskt
naf n.
Það er látið heita svo, að breytingar
á atvinnuvegum okkar og þjóðfélagi,
séu svo mikilfenglegar, að einungis
stórþjóðirnar eigi orð yfir þvílík
ósköp. Rétt eins og aldrei hafi orðið
hér breytingar fyrr! Lög landsins og
lifnaðarhættir hafa ekki staðið í stað
síðan á landnámsöld. Þess er skammt
að minnast, að verkfæri og vörur voru
með miklu nýjabragði á fyrstu tugum
aldarinnar. Það fannst gamla fólkinu í
mínu ungdæmi. Þó minntist enginn á
að gefast upp við að tala. Og enginn
stakk upp á því að „svissa yf ir á ensk-
una", eins og það er orðað núna. Það
er víst þessi mikla félagsfræði, sem
þarf nýtt tungumál til þess að geta
notið sín.
(Spurningu beint til útgefenda blaða
og bóka: Hvað þarf maður að vera til
þess að mega víkja frá lögboðinni
stafsetningu? Hafa lærdómsnafnbót
— vera í rithöfundafélagi — hafa
hlotið verðlaun — hafa hlotið lof at-
vinnuritdómara fyrir „djarfyrði" um
mannslíkamann — Eða hvað? Mig
langar til að skrifa zetu, ef ég má).
Oddný Guömundsdóttir.