Tíminn - 08.09.1990, Blaðsíða 5

Tíminn - 08.09.1990, Blaðsíða 5
Laugardagur 8. september1990 Tíminn 13 Vonast er til að dagbækur einræðisherrans Salzar veiti ýmis langþráð svör: Porf úgalir undir stjórn fasista í styrjöldinni? Von bráðar má búast við að hul- unni verði loks svipt af stöðu Portúgals í stríðinu og fleiru því sem valdið hefur heilabrotum frá 36 ára valdatíma einræðisherr- ans Antonio de Oliveira Salzar. Svörín eru falin í 72 bindum dag- bóka Salzar sem hafa veríð kall- aðar lykillinn að nútímasögu Portúgal og reyndar allrar Evrópu tuttugustu aldarinnar. Meðal þess sem búist er við að bæk- urnar svari eru spurningar varðandi ellefu leynilega samninga sem Salz- ar, í nafni Portúgals, gerði við ýmis lönd á valdatíma sínum. Jafhframt er þess beðið með eftirvæntingu að staða Portúgals í stríðinu skýrist. En þó landið ætti að heita hlutlaust tók- ust þar á leyniþjónustur nasista og andstæðinga þeirra og portúgalska leynilögreglan njósnaði síðan um alla saman. Yfir því hefur einnig ver- ið velt vöngum hvort Salzar hafi ver- ið einræðisherra í anda Hitlers eða Mussolini eða fylgt eigin kenning- um. Hvort hann hafi verið strangtrú- aður og siðavandur í anda rómversk- kaþólskra kenninga eða óttalegur kvennabósi eins og sumir hafa viljað halda fram. Hvort Salzar hafi fyrir- skipað morðið á helsta andstæðingi sínum Humberto Delgado árið 1965. Hvort hann hafi vitað um þá ráðagerð Þjóðverja að ræna hertoganum af Windsor. Eða þá ráðagerð Breta að ráðast inn i Lissabon ef Portúgalir veittu þeim ekki leyfi til að reisa her- flugvöll á Azoreseyjum. Síðast en ekki sist hvort hann hafi verið fylgis- maður Hitlers eins og haldið hefur verið fram og þá meðal annars vísað til að Salzar heilsaði einstaka sinnum að hætti fasista. Dagbækurnar voru teknar úr umferð árið 1968 þegar Salzar hlaut hjarta- áfall og nýr maður tók við stjórn- taumum landsins. Síðan hefur nokk- uð saxast á skjöl sem þeim fylgdu, einkum eftir byltinguna 1974 þegar meðlimum leynilögreglunnar var leyft að safha saman pjönkum sínum áður en þeir voru settir út í kuldann. En það leyfi notuðu margir til að eyðileggja mikilvæg skjöl. Ný stjórn á þeim tíma lagði einnig sitt af mörk- ^00/tL [ 2 V ,i Bi...............*THj V R 9 l_ — \ "^W, ^E t^'^jí^ Vonast er til að bráðlega verði dagbækur portúgalska einræðisherrans Salzar gerðar opinberar og þar meðal annars svarað þeirrí spumingu hvort hann hafi verið fasisti eins og kveðjan sem hann notar á myndinni þykir benda til. um til að eyðileggja skjölin þar sem nokkrir vinstrisinnaðra stjórnarmeð- lima voru hræddir um að upp kæmist um óheppileg tengsl við aðila innan leynilögreglunnar. Arið 1981 voru síðan, að frumkvæði leiðtoga kristilegra demókrata, Diogo Freitas do Amaral, sett lög sem meinuðu almenningi aðgang að bókunum og bönnuðu birtingu efhis úr þeim fram til ársins 1995 en þá verða 25 ár liðin frá dauða Salzar. Fylgjendur bannsins visa til reglna annarra landa varðandi leynd skjala svo sem til 30 ára reglu breska utan- ríkisráðuneytisins. Sú sem fremst fer í flokki þeirra sem krefjast þess að leyndinni verði tafar- laust aflétt er kona að nafhi Maria Magdalena Garcia. Hún hefur unnið að skráningu dagbókanna og efhis tengdu þeim undanfarin tvð ár en er sem umsjónarmaður skráningarinnar bundin þagnareiði. María segir að á þeim tveimur árum sem liðin eru frá stofhun hins opinbera portúgalska skjalasafhs hafi það verið eitt helsta markmið starfsmanna að skjöl sem þessi yrðu gerð opinber. í þvi mark- miði hefur verið unnið að frumvarpi til laga um leynd skjala. „Verði lögin samþykkt munu eldri lög falla úr gildi en málið er nú í höndum menn- ingarmálaráðuneytisins," sagði Mar- ia í þessu tilefhi. I fyrra leit allt út fyr- ir að frumvarpið yrði samþykkt af þinginu en uppstokkun innan stjórn- arinnar sem leiddi til afsagnar við- komandi ráðherra og fleiri tafði framgang málsins. VÉLBOÐI HF. AUGLYSIR Vegna fenginnar reynslu undanfarínna ára í sölu á mykjutækjum, höfum viö hjá Vélboöa hf. lagt mikla áherslu á aö framleiða mykjudreifara sem hannað- ur er sérstaklega fyrír íslenskar aðstæður. Samfara þessu hefur okkur tekist að stórlækka verð tækjanna og stytta af- greiðslufrest Nánarí upplýsingar hjá sölumönnum okkar í síma 91-651800. Ath. nýtt heimilisfang Helluhraun 16-18. HF 220 Hafnarfjörður Sími 91-651800 Bókasafnsfræðingur óskast á Skólaskrifstofu Reykjavíkur. Upplýsingar veitir forstöðumaður Skólasafnamiðstöðvar í síma 28544. MENNTAMÁLARÁÐUNEYTIÐ Styrkir til háskóla- náms í Mexíkó Mexíkönsk stjórnvöld bjóða fram tvo styrki handa ís- lendingum til háskólanáms í Mexíkó á háskólaárinu 1990-91. Styrkir þessir eru ætlaðir til framhaldsnáms eða rannsókna að loknu háskólaprófi. Styrkfjárhæð- in nemur 315 Bandaríkjadölum á mánuði. Umsækj- endur þurfa að hafa góða kunnáttu í spænsku og vera yngri en 35 ára. Umsóknir skulu berast menntamálaráðuneytinu, Sölvhólsgötu 4, 150 Reykjavík, fyrir 30. september nk., og fylgi staðfest afrit prófskírteina, ásamt með- mælum. Sérstök eyðublöð fást í ráðuneytinu. 5. september 1990 Afmælis- og minningargreinar Peim, sem óska birtingar á afmælis- og/eða minning- argreinum í blaðinu, er bent á, að þær þurfa að berast a.m.k. tveim dögum fyrir birtingardag. Þær þurfa að vera vélritaðar. ,""s'o #£2225 ^ óskast f eftirtaldar bifreiðar og tæki sem verða ti sýnis þriðiudaginn 11. september 1990 kl. 13-161 porti bak við skrifstofu vora að Borgartúni 7, Reykjavfk, og vlðar. Tegund árgerð 1 stk. Chevrolet Classic fólksbifreið 1989 1 stk. Saab 900I fólksbifreiö 1987 1 stk. Toyota Landcruiser S t W dlesel 4x4 1985 1 stk. Toyota Landcruiser H t dlesel 4x4 1981 2 stk. Toyota Hi Lux Turbo dfesel 4x4 1985 1 stk. Chevrolet pick up m/húsi dfesel 4x4 1982 1 stk. Chevrolet Suburban bensfn 4x4 1973 1 stk. Nissan Patrol pick up dfesel 4x4 1985 1 stk. Nissan Patrol stw dlesel 4x4 1983 1 stk. Lada Sport bensln 4x4 1985 1 stk. Mitsubishi L-300 bensfn 4x4 1985 2 stk. Volkswagen Syncro Caravella bensfn 4x4 1986 1 stk. Toyota Tercel station bensfn 4x4 1985 3 stk. Subaru 1800 station bensfn 4x4 1982-86 1 stk. Renault Traffic bensín 4x4 1985 4 stk. Ford Econoline bensfn 980-81 2 stk. Mitsubishi L-300 bensfn 982-84 1 stk. Toyota Hi Ace bensfn 1982 1 stk. Chevrolet Monza bensfn 1987 1 stk. LadaStation1300 bensfn 1988 1 stk. Mazda 323 station bensfn 1987 10stk. Ffat127GI bensfn 1985 1 stk. Mercedes Benz 220 D dlesel 1974 1 stk. Man 16,240 vörubifreið dfesel 4x4 1981 1 stk. Volvo F-717 vörub. m/krana dfesel 1979 1 stk. Hino FD 174 sendibifr. díesel 1987 Til sýnis hjá Pósti og slma birgðastöð Jörfa 1 stk. Mazda 323 station (skemmdur eftir umferðaróhapp) 1987 1 stk. Tengivagn ca 5 tonn 1981 Til sýnis hjá Vegagerð rfkisins, Borgarnesi 1 stk. Komatsu hjólaskófla W120 1982 Til sýnis hjá Vegagerð rfkisins, Reykhólum 1 stk. Bröyt x-2 vélskófla 1968 Til sýnis hjá Vegagerð rfkisins, Akureyri 2 stk. Mitsubishi L-300 Mini bus 4x4 1984-85 1 stk Mitsubishi Pajero bensln 4x4 1983 1 stk. Subaru 1800 station 4x4 1980 1 stk.UAZ452 dfesel 4x4 1980 Til sýnis hjá Vegagerð rlkisins, Höfn, Hornafirði 1 stk. Nissan Double Cap Til sýnis hjá Vegagerð rfkisins, Reyðarfirði 1 stk. Toyota Hi Lux pick up díesel 4x4 1985 4x4 1980 Tilboðin verða opnuð sama dag kl. 16.30 að viðstöddum bjóðendum. Réttur er áskilinn til að hafna tilboöum sem ekki teljast viðunandi. INNKAUPASTOFNUN RÍKISINS ÐORGARTUNI 7. 105 REYKJAVIK

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.