Neisti - 25.03.1982, Blaðsíða 6

Nýju N ato-flaugarnar: ótal
b 1 pkkl n O-íl r Friðarhreyfing og
UlC/lVlVlIlg cll Vigbunaður -1
Hér með hefst nýr greinaflokkur i Neista, um friðarhreyfingu
og vigbúnað. Ætlunin er að kynna staðreyndir vigbúnaðar-
kapphlaupsins og mismunandi rök baráttunnar gegn þvi. I
eftirfarandi greinum verða ekki felldir dómar Fylkingarinnar
um menn og málefni - enda ályktanir hennar og Fjórða Al-
þjóðasambandsins birtar i siðustu tölublöðum - heldur hyggst
fréttaritari Neista i Kaupmannahöfn koma á framfæri bita-
stæðu efni úr kappræðu fólks um þessu mál á meginlandinu,
þar sem striðsóttinn magnast óðum. Það væri strax til
nokkurs unnið ef þær mættu hjálpa lesendum Neista við að
höggva sér leið i gegnum skammstafanafrumskóg herforingja
og vopnaframleiðanda og sjá hvað leynist i «hjarta myrkur-
sins».
Þann 12. des. 1979 tók forysta
Nato þá örlagaríku ákvörðun að
koma fyrir 572 nýjum meðal-
drægum eldflaugum á vestur-
evrópskri grund (Pershing II og
Cruise-flugskeytum, sbr. kassa).
Meginþungi evrópskrar friðar-
baráttu hefur réttilega beinst
gegn þessari ákvörðun.
Áróður Nato-sinna síðustu tvö
ár hefur lýst þessum nýju flaug-
um sem óhjákvæmilegum við-
brögðum við stórauknum vig-
búnaði Sovétríkjanna, einkum
SS-20 flugskeytunum. En það er
einber tilbúningur. Sú « hemað-
arlega» ástæða, sem her-
foringjar Nato færðu upphaflega
til, visaði þvert á móti til aukinn-
ar varnargetu Sovétmanna.
Vegna þess að flugvarnir Sovét-
rikjanna hefðu eflst mjög, þyrfti
ný tegund miklu nákvæmari
flugskeyta að koma til, svo
tryggja mætti kjarnorkuvopna-
yfirburði Nato í Evrópu.
Eftir á hefur hins vegar mörg-
um evrópskum stjórnmálamann-.
inum þótt vænlegra að vísa til
hættunnar af SS-20 til að rétt-
læta ákvörðun Nato. En SS-20 er
engin ný hætta.
í meira en 20 ár hafa Sovétmenn
beint svonefndum SS-4 og SS-5
meðaldrægum flugskeytum
gegn skotmörkum i Vestur-
evrópu. Nato-herforingjar hafa
lengi átt von á þvi að þessi kerfi
yrðu endumýjuð. SS-20 skeytin
eru nákvæmari og á færanlegum
skotpöllum, en ekki nándar jafn
fullkomin árásarvopn og nýju
meðaldrægu Nato-flaugamar.
Hjá Nato er stundum visað til
þess að SS-20 hafa upp undir 3
sprengjuodda. En eldflaugar á
bandariskum Poseidon-kafbátum
i Atlantshafi hafa í 10 ár verið
búnar mörgum sprengjuoddum
hver. Sama er að segja um
bresku Polaris-eldflaugarnar.
Auk þess hafa Bandaríkjamenn
nú í mörg ár verið að væða kaf-
báta sina og flugher Cruise-
skeytum, skv. loforði sem Nixon
stjómin gaf hernum þegar SALT-
I sáttmálinn var undirritaður.
Þessir kafbátar em í höfunum við
Evrópu og geta skotið beint á
Sovétrikin án þess að þau eigi
möguleika á að eyða þeim.
Meðal raunverulegra orsaka
þess að Nato hefur ákveðið að
koma nýju nfeðaldrægu flaug-
unum fyrir, eru: Þrýstingur her-
gagnaframleiðenda og her-
foringja sem vilja nýta hina nýju
vopnatækni jafnóðum í fram-
leiðslu til stríðsógnunar, ósk
Nato um að halda Sovétmönnum
stöðugt í helgreipum, draumórar
margra bandariskra herforingja
um að hægt sé «að sigra» Sovét-
rikin í takmarkaðri kjarnorku-
styrjöld í Evrópu, og ekki sist ósk
um að létta dáHtið á hefð-
bundnum bandarískum herafla i
Vesturevrópu svo hann geti
hvenær sem er komið að haldi í
Austurlöndum nær.
HÆTTAN AF NÝJU SPRENGI-
FLAUGUNUM: EÐLISBREYT-
ING VÍGBÚNAÐAR.
Það er ekki of sterkt til orða
tekið að standi Nato við ákvörðun
sina, verður eðlisbreyting á vig-
búnaðinum í Evrópu. Þessar
nýju eldflaugar stórauka árásar-
getu Nato ( eða «first strike
capability» eins og svonefndir
herfræðingar segja, þegar þeir
reyna að gefa geðveikinni vís-
indalegt yfirbragð).
Pershing II eldflaugarnar eru
ótrúlega nákvæmar, og Cruise-
skeytin fljúga undir radarhæð.
Þau verða á færanlegum skot-
pöllum, auk allra þeirra sem eru
um borð i kafbátum og flugvél-
um. Eldflaugamar em 5 mínút-
ur á leiðinni til Moskvu. Það er
allur sá tími sem Sovétmenn hafa
til að ákveða hvort þeir eigi að
svara aftur með allsheijar kjarn-
orkustyijöld.
Að dómi herforingja Nato em
þetta því vopn, sem hugsanlegt
er að beita til sigurs, ekki bara
hefðbundin viðbót til að tryggja
ógnaijafnvægið. Og fátt er
íbúum heimsins hætulegra en sá
þankagangur sem gengur að þvi
vísu að hægt sé að vinna sigur i
kjarnorkustyrjöld.
Þar við bætist, að með tiltölu-
lega litlum og meðfærilegum
eldflaugum eins og Cruise-skeyt-
unum er miklu meiri hætta á að
kjarnorkuvopnakapphlaupið fari
endanlega úr böndunum. Ef
marka má gang vigbúnaðarins til
þessa, verður sovéski herinn
komin með hliðstæð vopn eftir
4-5 ár, stríðshættan hefur þá
stóraukist og brostin er eina von
Evrópubúa andspænis vopna-
kapphlaupinu: að keppendur
komi aldrei í mark.
Við höfum nú síðast orð for-
stöðumanns hinnar íhaldssömu
ISS-rannsóknarstofnunar í Lon-
don fyrir því að útilokað sé að
takmarka kjarnorkustyrjöld, sé
hún á annað borð hafin. Ger-
eyðingin ein biður.
ÞURFA SOVÉTRÍKIN Á SS-20
AÐ HALDA
Svarið við þessari spurningu er
að mínum dómi tvímælalaust
nei. Sovétrikin geta án þeirra
margejdt Vesturevrópu: SS-4 og
SS-5 flugskeytum er miðað á
skotmörk um alla Vesturevrópu
auk þess er hluta af strategískum
(sbr. kassa) vopnakerfum Sovét-
manna, SS-18 og SS-19 líka beint
gegn evrópskum borgum. Sú
ógnun ætti að duga þeim «i varn-
arskyni».
Sovétríkin eru sannanlega «á
eftir» í kjarnorkuvopnakapp-
hlaupinu, en það er ekki þar með
sagt að Nato-andstæðingar eigi
að lita á hvert skref þeirra sem
e.k. óhjákvæmilega varnarráð-
stöfun. Því hvaða merkingu hef-
ur það að vera á eftir, þegar
Sovétmenn geta engu að siður
gereytt andstæðingi sínum 12
sinnum. Má vel vera að New
York springi ekki - komi til styrj-
aldar - fyrr en 15 minútum á eftir
Moskvu: Bandaríska sigurviman
getur ekki varað lengur.
Sovéskir leiðtogar geta hæg-
lega látið núverandi kjarnorku-
vopnaógnun sina duga til að
aftra Nato frá árás. Dugi hún
ekki geta þeir engu að síður tekið
árásaraðilann með sér í fallinu,
sé það einhveijum huggun. Það
er sjálfsögð krafa evrópskrar
friðarhreyfingar að Sovétmenn
falli frá SS-20 áætlun sinni.
Tækju þeir slíkt skref einhliða,
misstu Nato-haukarnir glæpinn
og málstaður evrópskra friðar-
hreyfinga styrktist stórkostlega.
Hitt er svo allt annað mál, hvort
Sovétmenn hafi minnsta áhuga á
að styrkja þá hreyfingu í raun.
Vissulega er vigbúnaðurinn
stórkostlegur baggi á sovésku
efnahagslífi, sé á heildina litið.
En sovéski herinn og hergagna-
iðnaðurinn er löngu orðinn sjálf-
stæður valdaaðili innan sovéska
skrifræðisbáknsins, og þvi fer
fjarri að hann taki alltaf skyn-
samlegar ákvarðanir frá land-
varnarsjónarmiði (sbr. kafbáta-
málið í Sviþjóð), alveg burtséð
frá hersetuhlutverki Rauða
hersins í Afganistan og í Austur-
evrópuleppríkjunum. Sú stað-
reynd gleymist nefninlega stund-
um, að Sovétmenn hafa i mörg ár
reynt að byggja upp styrk til að
heyja takmarkaða kjarnorku-
styrjöld, um það ber SS-20 ein-
mitt vott. Sú stjórnlist er einhver
mesta ógnunin við heimsfriðinn
hvorum megin járntjalds sem
henni er fylgt.
Baráttan gegn nýju meðal-
drægu Nato-flaugunum er mikil-
vægasta markmið vestur-
evrópskrar friðarhreyfingar nú.
En þessi breyting á trúverðug-.
leik sinn undir þvi að hún faUi
ekki fyrir sovésku smjaðri og
reyni líka að ná tenglsum við
andófs- o g lýðræðisöfl fyrir
austan, og þann mjóa vísi að
sjálfstæðum friðarhreyfingum,
sem séð hefur dagsins ljós þar
t.d. i Austur-Þýskalandi. Liðs-
menn friðarhreyfingarinnar geta
ekki horft á þegjandi á meðan
Solidarnosc er brotið á bak aftur i
Póllandi. Það er friður en ekki
grafarþögn sem barist er fyrir.
Halldór Guðmundsson.
SS-20, Pershing II
og Cruise-flugskeytin.
SS-20: Sovétmenn eru nú í óðaönn að koma fyrir þessum nýju
kjarnorkueldflaugum, sem hafa allt að 3 sprengjuodda. Um
250 þeirra verður að öllum líkindum beint gegn skotmörkum í
Vesturevrópu. Þær eru nákvæmari en eldri flaugar Sovét-
manna (CEP = 400 m, sem þýðir að það eru 50% likur á að
flaugin hitti í innan við 400 m radíus frá skotmarki sínu).
Flugþol um 5000 km.
Pershing II: Nákvæmasta flaugskeytið til þessa (CEP 45 m),
flugþol 1600 km, áformað er að koma alls 108 fýrir í V-Þýska-
landi.
Cruise-flugskeyti: Óvenju litil og meðfærileg, flugþol um
2500 km. Skeytið er sérstaklega hættulegt vegna þess að það
getur flogið undir radarhæð. Nato hefur samþykkt að koma
464 slíkum fyrir á vesturevrópskri grund.
Meðaldræg eða taktísk kjarnorkuvopn: Flugþol frá 1000 til
5500 km.
Langdræg eða strategisk kjarnorkuvopn: Flugþol meira en
5500 km, þ.e.vopn sem stórveldin geta skotið beint hvort á
annað, mestu gereyðingarvopnin.
Yfirlýsing frá Miðnefnd Sam-
taka Herstöðvaandstæðinga.
Vegna umræðna um staðsetn-
ingu nýrra flugskýla á Kefla-
víkurflugvelli og að bandariska
herstjórnin fái að reisa nýja
oliubirgðastöð og oliuhöfn við
Helguvík vilja iskenskir her-
stöðvaandstæðingar leggja
áherslu á eftirfarandi:
1) Herstöðvaandstæðingar
skoða byggingu kjarnorku-
heldra flugskýla á Keflavikur-
flugvelli og stórfellda aukningu
á eldsneytisbirgðarými hersins
sem augljóst skref i þá átt að
auka mjög umsvif hins erlenda
hers á landi.
2) Meðferð Varnarmáladeildar
og bandariska hersins á áætl-
unargerð og framkvæmdum er
tengjast Keflavikurflugvelli og
öðrum svæðum bandariska
hersins hér á landi er skýlaust
brot á islenskum lögum og
skulu í því sambandi sérstak-
lega nefnd skipulagslög frá
1978 og byggingarlög frá sama
ári.
3) Að gefnu tilefni fordæmir
Miðnefnd Samtaka herstöðva-
andstæðinga trúnaðarbrot
embættismanna Varnarmála-
deildar Utanríkisráðuneytisins
við islenskan almenning. Sér-
staklega eru fordæmd þau Iög-
brot og valdaniðslu sem framin
hafa verið gagnvart ibúum
Njarðvíkur og Keflavíkur.
Koma þau einkum fram með
staðsetningu flugskýla, þannig
að flugi orustuflugvéla verði um
fyrirsjáanlega framtið beint yfir
fjölmenn ibúðasvæði og fram-
tiðarbyggingarsvæði sam-
kvæmt staðfestu aðalskipulagi.
Þessi lögbrot verða að skoðast
sem beint tilræði við lifsskilyrði
yfir 8000 íbúa þessara sveita-
félaga og er enn ein sönnun
þess, að Varnarmáladeild Utan-
ríkisráðuneytis svifist einskis
þegar hagsmunir Bandaríkja-
hers eru annars vegar.
4) Miðnefnd Samtaka her-
stöðvaandstæðinga hvetur ibúa
Suðurnesja, svo og aðra lands-
menn að vera vel á verði gagn-
vart yfirgangi bandariska her-
sins og islenskra embættis-
manna er honum þjóna.
Sú þögn sem rikir yfir áætl-
anagerð um nýja oliuhöfn og
birgðastöð í nágrenni Helgu-
víkur og þögn Varnarmáladeild-
ar yfir forsendum þeirrar áætl-
unargerðar bendir til þess, að
enn stefni Varnarmáladeild að
grófum lögbrotum.
Miðnefnd Samtaka herstöðva-
andstæðinga ítrekar þá skoðun
sina að vera erlends herliðs hér
á landi geti aldrei samrýmst
hagsmunum islenskrar þjóðar.
Aukning á umsvifum banda-
riska hersins og framkoma
ýmissa islenskra embættis-
manna við íbúa Suðurnesja er
enn ein sönnun þess.
9.mars 1982.