Vörður


Vörður - 22.05.1926, Blaðsíða 1

Vörður - 22.05.1926, Blaðsíða 1
Ritstjöri og ábyrgð arrnaður'' 'i Kristján Aféérfsott \ Tjínsöttt'.jé. VORÐUR TTtg-ef andi : ÍMLidst jói-n íhalíisfloiilíösiiis. Afgreíðslu- og ínn- vbeimtumaBur ' Ásgéir lAagnússon éennaríj, IV. ár. Reykjavik 22. mai 1926 22. biað. Foringjar námamanna fy(ir utan Downing Street 10 (forsætis- ráðberrabústaðinn í London), að aQoknum fundi hjá Baldwin. Yst til vinstri handar stendur Richards, þá A. J. Cook (ritari sam- bands enskra námamanna), Herbert Smith (formaður sambands- ins) og Richardson. Vinnudeilurnar á Englandi. Saga breska allsherjarverk- fallsins virðist í stuttu máli vera þessi, eftir því sem ráða má áf nýkomnum erlendum blöðum og sfðustu skeytum: Sunnudaginn 2. maí náðist samkomulag um kaup kola- námamanna milli Baldwins og Thomas og annara fulltrúa miðstjórnar verkalýðsfjelaganna. Er talið að hinir siðarnefnda hafi fallist á nokkra lækkun á launum námamanna fyrst um sinn. Sunnudagskvöldið komu foringjar námamanna saman til fundar til þess að ræða þessa málamiðlun, en áður en þvi væri lokið, kom algerlega óvænt tilkynning frá stjórninni nm að hún slili samningunum. Ástæð- an var sú, að prentarar blaðs- ins Dailg Mail (sem er eitt af stærstu og merkustu stjórnar- blöðunum) höfðu stöðvað út- gáfu blaðsins, vegna þess að ritstjórnin hafði hafnað kröfu frá þeim um að breytt yrði grein um kaupdeiluna, sem birtast átti í blaðinu. Pegar svo var komið náðu hinir róttækari meðal verka- mannaforingjanna (Cook og fylgjendur hans) öllum yfirráð- um í sfnum herbúðum og svör- uðu stjórninni með allsherjar- verkfalli. Það hefði verið til litils að láta sjer nægja að hefja kolaverktall — náma- menn höfðu enga von um að vinna það. Námaeigendur myndu hafa látið sjer það í Ijettu rúmi að, geta styrkt námaiðnaðinn. En stjórnin 'myndi taka til nýrrar yfirvegunar, hvað hægt væri að gera til endurbóta á ölluni rekstri kolavinsluonar. 12. maí var allsherjarverk- fallið afturkallað. Baldwin hefir borið fram umtangsmikla samn- ingatiilögu í kolaiðnaðarmálinu og er simað að hún hafi fengið góðar undirtektir í þinginu. Leggur hann til að 3 miljónum sterlingspunda verði varið til ' styrktar námarekstrinum á með- an verið er að endurbæta skipu- lag hans. Annað úr tillögum hans hefir enn ekki verið símað. Námamenn greiddu atkvæði um tillögurnar á fimtudag. Talið er að þjóðartapið á allsherjarverkfallinu nemi um 25 milj. punda. liggja, þótt vinnan stöðvaðist um hrið, ur því að stórtap var fyrirsjáanlegt á námarekstrinum. Allsherjarverkfall var, úr því sem komið var, eina vopn verka- manna. En það var tvíeggjað vopn — og beittari sú eggin er að þeim vissi, sem það átti að verja, nefnilega vejkalýðnuin sjálfum. Algert samgöngubann og sá matvælaskortur í bæjun- um, sem af því leiddi, kom auðvitað fyrst niður á fátæk- lingunum. Þar við bættist 'að óeiröir og upphlaup mögnuðust í bæjunum með hverjnm degi, allsherjarverkfallið varð óvin- sælt, þjóðin skipaði sjer undir merki stjórnarinnar og sjálf- boðaliðið, sem tók samgöngurn- ar i sínar hendur, óks daglega. Baldwin krafðist þess að samningar hæfust að Dýju, en neitaði að taka þátt í þeim fyr en allsherjarverkfallið væri aft- urkallað. Hann kvað það vilja stjórnarinnar, að freista ailra ráða til þess að komast hjá því að lækka þyrfti laun verka- manna. Hann lofaði því að leggja fast að vinnuveitendum að teygja sig eins langt til samkomulags og fjárhagur kolaiðnaðarins frekast leyfði. Hann bað menn að skilja það, að námareksturinn gæti ekki borið það kaupgjald sem verka- menn hefðu haft, og að hins vegar væri það óverjandi að halda áfram að skattleggja borgara þjóðfjelagsins til þess Ellen Key. Ellen Key ljest 25. apríl, 76 ára að aldri. Ilún var í tölu hinna fremstu andlegu leiðtoga Svía og hinna merkustu kven- rithöfunda í Evrópu. Bækur hennar eru flestar heim- spekilegs og siðfræðilegs efnis og hinar frægustu um sálarlif konunnar og stöðu hennar i lifinu, um heimilin, uppeldi barna o. s. frv. Þær þykja ekki fyrst og fremst ágætar að skap- andi krafti, en hún boðar trú sína á betra lif, fegurri og sælli kynslóðir með heitnm sannfær- andi krafti góðleiks, hreinleiks og sannleiksástar. Hún er i senn vitur og barnsleg — kjarninn í kenningu hennar er sá, að eng- inn sem ekki sje sannur, heill og fullur sakleysis geti verið skáld, listamaður, hugsjónamað- ur, vinur, persóna eða yfirleitt dugað til neins nýtilegs og góðs. Köllun hennar var að vekja og eggja ungar sáiir, gefa þeim kjark og löngun til þess áð keppa að þroska og lifsgleði. Bit hennar eru fyrirheit um rík- ari hamingju, sem sje fólgin í vexti þeirra krafta, er hlýði hin- um göfugustu tilhneigingum í mannsbrjóstinu. Selma Lagerlöf ritaði um Ell- en Key eftir andlát hennar í eitt af sænsku blöðunum og sagði að hún hefði verið hinó- Verkamenu þyrpast saman á götu i London, til þess að lesa á- varp um verkfallið frá stjórninni. krýnda drotning kvcniiahreyling- arinnar i Svíþjóð. »Hún var og verður hinn bjarti, hugdjarfi, ástsæli leiðtogi allra þeirra, sém með orðinu »kvennahreyfing« meina mildari breytni, bjartara heimilislíf, skemtilegri bernskn- ár, miskunsamara hugarfar.list- rænni og frjáisari lífshætticr, skrifar Selma Lagerlöf. Amundseu^. Eins og lesa má í blaði voru menn farnir að ótt- ast að Amundsen hefði hlekst alvarlega á, þegar sú fregn barst á sunnudag að »No>ge« hefði lent við Teller í Alaska eftir 71 stundar flug og væru allir far- þegar við bestu liðan. Sóiskin hafði verið fyrsta daginn. Var flogið nokkra hringi yfir -pólnum i athugunarskyni. Að morgni næsta dagsvarkom- in þoka og hjelst hún upp frá því alla leið til Alaska. Var því mjög hættulegt að nálgast !and. t Alaska er mikið Ijalílendi og hátt og áttu þeir von á að renna loftfarÍDu á fjöllin. Það jók og á örðugleika ferðarinnarað mik- ill ís myndaðist á skipinu, og til þess að koma í veg fyrir að hann þyngdi það ura of, varð að eyða honum jafnóðum. Inn yfir Alaska stefndi loft- farið i stormviðri og þoku, en að lending tókst slysalaust var mest því að þakka, að samband náðist við loftskeytaslóð, sem sent gat loftförunum leiðbein- ingar um hvarþeir væru staddir. Amundscn er sagður mjög á- nægður með förina. Hefir hann látið svo ummælt, að hann hafi nú náð því marki er hann setti sjer ungur — að komastábáða póla. — Bylting í Póllandi. í miðri fyrri viku voru þau tið- indi simuð út um beim frá Póllandi, að Pilsudski herforingi hefði hafið uppreisn og væri á leið til Varsjár með her manns. Stjórnin sendi út ávarp tii hersins og skoraði á hann að sýna löghlýdni og koma í veg fyrir borgarastyrjöld. Áskorunin bar ekki þann árangur, er til var ætl- ast, meiri hluti hersins veitti Pil- sudski lið og hann hertók höfuð- borgina eftir allsnarpan bardaga. 200 manns rjellu og um 1000 særð- ust. Flóttamenn sögðu að hærinn Hktist vigvelli eftir oi ustuna. Stjórn- in hafðist við í höllinni Belvedere og bjóst þaðan til varnar. Her Pil- sudski settist um hðllina, hóf skot- hrið á hana og braust loks til inn- göngu — cn þá var stjórnin lðgð á flótta i flugvjelum. — Tók Pilsndski siðan við völdum og fylgja honum jafnaðarmenn og frjálslyndari flokk- arnir og mikill porri manna i borg- nm landsins. Lýsti hann yfir þvi, að hann myndi virða þingræðið og að bráðlrga myndi fram fara kosn- ing jikisforseta Pingið kemur sam- án 25. p. m. Búist er við að meiri hluti pess sje andvigur Pilsudski og að skamt verði að bíða þing- rofs og nýrra kosninga. — Símað er að Haller hershöfðingi safni liði i Posen og hy^gist að fara til Var- sjár og steypa Pilsudski af stóli. Meðan á verkfallinu stóð slógu hersveitir tjöldumJ£Hyde Park, þar sem matvælum var úthlutað, til þess aðjjvera til^taks gegn á- rásum. \

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.