Heima er bezt - 01.01.1959, Page 17

GUÐMUNDUR J. EINARSSON.-
FAUSKUR
r
g s a, hvar hann kom utan melana. Og ég þekkti
hann á langleið. Þegar hann var á ferð, hafði
j hann einatt poka bundinn yfir öxlina, bundinn
með snæri. I pokanum bar hann sín fátæklegu
smíðatæki, öxi, sög, hamar og naglbít og stundum hefil
og náttúrlega þjalir.
Hann var orðinn boginn í baki, en bar þó höfuðið
hátt. Kroppurinn var visinn og rýr og axlirnar signar.
Venjulega hafði hann ullartrefil, margvafinn um háls-
inn. Tilsýndar leit hann því út eins og tóbaksponta,
því axlirnar voru svo afsleppar og höfuðið var eins og
stór tappi þar uppúr.
Hann var auðsjáanlega orðinn uppgefinn, því að það
var eins og fæturnir fléttuðust undir honum, þegar
hann gekk. En hann reyndi að hressa sig upp, þegar
hann nálgaðist bæinn, en það var nærri því verra, því
þá lá honum við að detta í hverju spori.
„Komdu sæll,“ sagði hann og rétti mér sinabera
hendina. „Sæll,“ anzaði ég, „kemur þú á postulahestun-
um alla þessa leið? “ Hann hló. „Nei, ég kem bara á
tveimur jafn fljótum, þeir hafa dugað mér bezt, skal
ég segja þér. Og svo þarf ég engan að biðja.“ Þögn.
„Þú varst að tala um postulahesta,“ byrjaði hann sam-
talið aftur, „ég hugsa að þeir séu nú löngu dauðir, hafi
þeir þá nokkrir verið, sem ég efast um, því varla trúi
ég því, að Petur hefði 'liðið blessuðum frelsaranum að
ríða á ösnuskratta, hefði hestur t. d. á borð við hana
Leiru mína verið til og þar nærtækur. „Nei, ónei, ég
þarf enga aðra hesta en fæturna, þó gamlir séu. í þessu
líka færi gæti ég boðið þeim út, sem yngri eru, og svo
var ég reiddur yfir vötnin."
„Jæja, karlinn,“ segi ég, „ég heyri að þú ert seigur
ennþá.“ „Seigur, heldurðu að maður sé ekki seigur, ekki
er aldrinum fyrir að fara, svo ég gæti boðið þér út í
göngu.“ „Já,“ anzaði ég fálega, „það þyrfti nú engan
þolhlaupara til að bjóða mér út.“
Líklega hefur hann haldið að ég hefði þykkzt við
áskorunina, því hann bætti við: „Það miðar nú enginn
við þig, lungnalausan manninn; ég átti við þá, sem heil-
brigðir eru.“
„Segir þú engar fréttir utan úr sveitinni,“ spyr ég.
„Nei, engar fréttir nema aflaleysið í haust.“ „Þá verð-
ur víst margur bágstaddur í vetur,“ segi ég. „Já, senni-
lega verða margir skratti knappir með soðfisk, nema
þeir, sem lifa á gömlum merg, eins og ég,“ bætti hann
við. „Jæja“, segi ég, „ert þú birgur, það væri nú helzt
ástæðan til, maður um sjötugt, og þess utan annað lagn-
ara en sjóferðir.“ „Jú jú, ég á nóg fyrir mig,“ sagði
hann og brosti, eða réttara sagt reyndi að brosa, en
drættirnir í andlitinu líktust grátviprum kringum munn-
inn, svo átakanlega sorglegum og einstæðingslegum, að
ég snéri mér undan til að þurfa ekki að verða áhorf-
andi, ef hann gæti ekki harkað af sér.“
„Er húsbóndinn heima?“ spyr hann. Ég neitaði því.
„Ég kom nefnilega til að saga hérna spýtukefli, sem rak
í fyrra vetur.“ „Spýtukefli,“ hrópaði ég, „veiztu ann-
ars hvað það er stórt?“ „Ætli ég fari nú ekki nærri um
það; það kvað vera skitnar 18 álnir og rúmlega feðm-
ingur á sverleika í mjórri endann,“ eins og honum
fyndist nú ekki mikið til um svona mor. „Getur þú
ekki vísað mér á spýtuna, svo ég geti byrjað að sirkla
hana út undir sögunina á morgun?“
„Það verður nú ekkert af því í kvöld, þér veitir ekki
af að hvíla þig eftir þessa löngu ferð. Og svo þarft
þú að koma inn og fá hressingu. Afsakaðu, að ég
bauð þér ekki strax að ganga í bæinn.“
Hann hét Jón, einyrkjabóndi þarna úr sveitinni, nú
hættur búskap að mestu, en átti þó nokkrar kindur.
Hann var ágætlega lagtækur á trésmíðar, hafði alla tíð
verið fátækur, eins og raunar flestir á þeim árum. Ég
held að honum hafi eiginlega aldrei fallið búskapur
Það voru smíðarnar, sem áttu allan hans hug. Og eigin-
lega var hann alltaf að smíða. Við orfið á sumrin, við
gegningarnar á veturna, alltaf að smíða, alltaf að reisa
stórhýsi, háreista bæi með þiljuðum stofum í suður-
stafni, og björtum, rúmgóðum eldhúsum í norðurend-
um. Og hann var alltaf að breyta þessum byggingum
sínum, fága þær og fegra, því hann var meira en fæddur
smiður, hann var líka fæddur „arkitekt“. Nú var hann
sem sagt hættur búskap, enda börnin komin á legg,
og flest að heiman; nú hafði hann byggt sér lítinn,
snotran bæ, ræktað túnblett og matjurtagarð kringum
hann. Kunnugir sögðu, að fólkið byggi sjaldan lengur
en missiri í sama bæjarhlutanum. Stundum bjó það
uppi á lofti, stundum niður í svonefndri suðurstofu,
sem var nú raunar óþiljuð, en tjölduð með hærustriga
innan. En hvergi sáust þó óhreinindi, hvorki uppi né
niðri, því konan var kattþrifin. En mál manna var það,
að hún liti niður á mann sinn, enda alin upp á prestsetri
en hann í lélegu koti. Hann taldi eigur sínar alltaf
meiri en þær voru, en hún var sögð hálfgerð barlóms-
Heima er bezt \ 3