Alþýðumaðurinn


Alþýðumaðurinn - 27.11.1951, Blaðsíða 1

Alþýðumaðurinn - 27.11.1951, Blaðsíða 1
J^lbíjkmafturuux XXI. árg. Þriðjudagur 27. nóvember 1951 42. tbl. Frumvarp Alþýðuflohhsíns um Tólf stundo hvíld ií togurum il öllum veíðum. Þrír þingmenn Alþýðuflokks- ins í neðri deild, þeir Stefán Jóh. Stefánsson, Emil Jónsson og Gylfi Þ. Gíslason, lögðu strax á fyrsta degi þingsins, fram fmmvarp til' laga um tólf stunda hvíld á sól- j arhring á togurum á öllum veið Frumvarpið er frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. j 53 27. júní 1921 um hvíldartíma' háseta á íslenzkum botnvörpu- skipum og á lögum nr. 45 7. maí 1928 um breytingu á þeim lög- um. Það hljóðar svo: I !• gr- , 2. gr. laganna orðist svo: Þá er sk:p er að veiðum með botnvörpu eða á siglingu milli innlendra hafna og fiskimið- anna, skal jafnan skipta sólar- hringnum í fjórar sex stunda vök- ur. Skal eigi nema helmingur há- seta skyldur að vinna í einu, en hinn helm!ngurinn eiga hvíld, og skal hver háseti hafa að minnsta kosti 12 klukkustunda hvíld á sólarhring hverjum. Samningar milli sjómannafélaga og útgerð-. armanna um lengri vinnutíma en fyrir er mælt í lögum þessum i skulu ógildir vera. 2. gr. 4. gr. orðist svo: Skipstj óri og útgerðarmaður bera sameiginlega ábyrgð á því að fyrirmælum þessara laga sé fylgt, og varðar ítrekað brot skipstjóra stöðumissi. 3. gr. 1 stað „100—10000" í 5. gr. laganna komi: 5000—50000. 4. gr. Lög þessi öðlast þegar gildi. I greinargerð fyrir frumvarp- inu segir: „Á síðasta þingi flutti þing- maður ísfirðinga, Finnur Jóns- son, frv. samhljóða þessu frv. Var því vísað til n., en hún afgreiddi það ekki. Af þeim sökum er mál- ið nú flutt aftur. í gréinargerð þess frv. sagði m. a.: „Vökur og takmarkalaus þrælkun togarasj ómanna gekk á sínum tíma svo úr hófi fram, að hr'austbyggðustu menn urðu heilsulauslr á unga aldri. Alþýðu- flokkurinn hóf þá þegar baráttu fyrir löggjöf til verndar sjómönn- um með þeim árangri, að hin al- kunnu togaravökulög, sem form. Alþýðuflokksins, Jón Baldvins- son, fékk samþykkt á Alþingi ár- ið 1921, tryggðu togarahásetum 6 stunda hvíld á sólarhring, með an skip voru að veiðum. Þetta orðalag var hártogað af sumum skipstjórum. Létu þeir slíta vökt- um, Jfegar lagt var af stað heim, og settu ekki vaktir fyrr en kom- ið var á flskimiðin aftur. Barátt- unni var haldið áfram, og með lögunum, sem gengu í gildi 1. júlí 1928, náðisfhin upphaflega 8 tíma hvíldarkrafa, er átti að fvrirbyggja ofþjökun við þessa ströngu vinnu, sem oft var unnin í verstu veðrum. Einnig var bvo kveðið á, að vaktir skyldu hald- ast, meðan skip væri í siglingu milli innlendra hafna og fiski- miðanna. í þessum lögum var ákveð.ð að skipta sólarhringnum sem héi segir: Fyrst 6 tíma hvíld og 18 tíma á þilfari, en síðan 8 tíma hvíld samfellda og 16 tíma á þilfari. Þegar fyrirkomulag þetta hafði staðlð nokkur ár, komust menn á þá skoðun að fenginni reynslu, að heppilegra væri að skipta vökt- um þannig, að 6 tíma hvíld kæmi eftir hverja 12 stunda vinnu. — í tilefni af frv. til 1. um tólf stunda hvlld togaraháseta, sem borið var fram á Alþingi 1947, en vísað var til ríkisstjórnarinn- ar, skipaði þáv. forsætis- og fé- lagsmálaráðherra, Stefán Jóh. Stefánsson, 6 manna milliþinga- nefnd í málið. í nefndinni voru Jónatan Hallvarðsson, hæstarétt- ardómari, og Torfi Hjartarson, tollstjóri, skipaðir án tilnefning- ar, Borgþór Sigfússon, formaður Sjómannafélagsins í Hafnarfirði, og Sigfús Bjarnason, 6tarfsmað- ur Sjómannafélags Reykjavíkur, af hálfu sjómanna, en af hálfu út- gerðarmanna Skúli Thorarensen, forstjóri, og Ingvar Vilhj álmsson, útgerðarmaður. Væntu menn góðs árangurs af slarfi nefndarinnar. Nefndin starfaði í rúmt ár og heflr viðað að sér miklu af gögn- um víðs vegar að. Hún klofnaði að lokum í þrennt. Fulltrúar sjó- manna lögðu til, að lögboðin yrði 12 stunda hvíld togaraháseta, fulltrúar útvegsmanna lögðust gegn því, en tveir nem. gerðu engar tillögur. Af þessu er aug- ljóst, að' samkomulag næst ekki með hásetum og útgerðarmönn- um um þetta mál.'------------- Fulltrúar útvegsmanna leggja höfuðáherzlu á, að aukinn hvíld- artími mundi mjög draga úr framle^ðslu togaranna og manna- fjölgun á skipunum, sem nauð- synlegt væri til að halda afla- magninu, ef hvíldartíminn væri aukinn, yrði svo kostnaðarsöm, að ókleift yrði að halda togurun- um úti. Jafnframt benda þeir til frstunda sjómanna á fiskveið- um, en gera saltfiskveiðar lítt að umtalsefni. Fulltrúar sjómanna segja hins vegar um þessi atriði: „Átta stunda vinnudagur hefir verið lögleiddur með flestum menningarþjóðum heims og við hér á landi haft hann um árabil. Víðd er enn unnið að styttingu vinnudagsins. Það er því ekki sæmandi ,að togarasjómenn þurfi að vinna 16 klukkutíma á sólar- hring og ávallt við mun verri að- stæður en menn í landi. Islenzk togaraútgerð hlýtur að byggjast á því, að menn fáist til að stunda þá atvinnu, en það verður því að- eins, að menn njóti í þeim starfa þeirrar hvíldar og aðbúðar, sem þeim er nauðsynleg. Seinna at- riðlnu hefir verið séð fyrir með hinum nýju og stóru skipum, sem við eigum nú. En að því er hvíld- artímann varðar, verður ekki talið, að nauðsyn sjómanna hafi verið fullnægt, og er þess ekki að vænta, að menn séu fúsir til þess að ráða sig á togara til 16 stunda vinnu á sólarhring, er fáanleg er vinna í landi, þar sem 8 stunda vinnudagur er gildandi. Það er vitað mál, að togara- vinna er engin íhlaupavinna og stór hópur manna gerir hana að 1 fsstarfi sínu, en eins og nú er háttað um vinnutíma, er ekki hægt fyrir menn nema á bezta aldri að stunda þessa atvinnu. Þegar menn eru orðnir miðaldra, eru þeir orðnir svo til útslitnir, en oft samt neyddir til að vera áfram á sjónum, sökum þess að þeir fá ekki vinnu í landi. Líðan þessara manna þaif ekki að lýsa. Utgerðarmenn halda því hins vegar fram, að stytting vinnu- tímans mundi þýða fleiri menn um borð í skipunum og þar af leiðandi hærri útgerðarkostnað. En við teljum miklar líkur fyrir, að þótt fjölga þyrfti mönnum til að byrja með, mundi það koma fljótt í ljós, að vinnuafköst mundu aukast það mikið við aukna hvíld, að fleiri menn en nú eru um borð í togurunum mundu óþarflr." Síðan þetta var ritað hefir sam- tökum sjómanna í harðvítugri vinnudeilu tekizt að knýja ákvæði um 12 stunda hvíld á saltfiskveið- um inn í kjarasamninga. Er samt sem áður nauðsynlegt að lögfesta '"essa skipan og kveða svo á, að hún taki til ísfiskveiða einnig. Engin sanngirni mælir með því, að togarahásetar vinni nokk- urn tíma 16 stundir á sólarhring, þegar landmenn vinna 8 stundir. Munurinn er nógu mikill enn, þó að togarasjómönnum verði tryggð með lögum 12 stunda hvíld í sólarhring. Nú stendur fyrir dyrum upp- sögn gildandi kjarasamninga á milli s'ómanna og togaraeigenda. Er öllum Ijóst, að langvarandi stöðvun togaraflotans er þjóð- hættuleg. En það er engum yafa bundið, að nokkuð mundi það greiða fyrir samningum, ef fyrir lægju lagaákvæði um 12 stunda hvíld á sólarhring hverjum á tog- urunum við allar veiðar." ___* Nouolending ií öriEfum ,. i Svo sem kunnugt er úr útvarpi g sunnanblöðum, lentu tveir Ak- ureyringar, þeir Viktor Aðal- 3telnsson, bílstjóri, og Stefán Sig- urðsson, útvarpsvirki, í alltví- sýnni svaðilför fyrra þriðjudag og miðvikudagsnótt. Voru þeir ið koma sunnan úr Reykjavík á Ltilli kennsluflugvél, er þeir eiga 'F-KAM. Er það eins hreyfils tvíþekjuvél. Lögðu þeir félagar if slað úr Reykjavík um kl. 12.40 á þriðjudag og flaug Viktor vél- nni, því að hann hefir flugpróf. Áttu þeir að öllu sjálfráðu að e a komnir á Melgerðismela um kl. 3.30, en er svo varð ekki og V.ckert sást eða spurðist til þeirra um kl. 4, þótti sýnt, að eitthvað liefti förina. Ógerlegt reyndist að hefja leit þá þegar sökum nátt- myrkurs og hríðar og varð að bíða miðvikudagsmorguns, en þá iögðu margir leitaiflokkar af stað upp úr Eyjafirði og Skagafirði, en 8 flugvélar að sunnan leituðu úr lofti. Um hádegi kom sú gleðifrétt hingað í bæinn, að þeir Viktor og Stefán væru komnir heilir á húfi fram og var þeirra hrakn- ingssaga í fám orðum þessi: Þeir höfðu flogið venjulega flugleið frá Reykjavík í stefnu á Melgerðismela, en ekki þrætt byggðir, sem þó hefði verið ör- uggara sökum skammdegis og svo vöntunar á talstöð. Einnig betra upp á lendingarstaði auk þess sem þá var styttra til manna- bústaða, ef eitthvað yrði að. Allt gekk eins og í sögu, unz yfir fjallgarðinn kom milli Austurdals í Skagafirði og Eyjafjarðardals innst. Þar fengu þeir ísing á blöndung vélarinnar, svo að hún varð ekki flughæf. Var þá einn kostur að nauðlenda. Attu þeir þá fárra mínútna flug norður yf- ir Eyjafjarðardal. Ekki var glæsi- legt að hyggja til lendingar fyrir þá félaga. Voru þeir komnir að- eins norður fyrir Urðarvötn, er liggja í kvos nokkurri milli Urð- arvatnsáss að vestan, en Kerling- arhnjúks að austan. Hefði þeim verið leikur einn að lenda á Urð- Framhald á 4. síðu. Tillaga Haralds Guð- mundssonar: Uppbót d lífeyri opin- berro starjsmanna frá I. muí m Haraldur Guðmundsson hefir lagt til á Alþingi, að ríkisstjórn- inni sé falið að sjá um, að þeir, sem njóta lífeyris úr lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, lífeyrissj óði barnakennara, lífeyrissjóði hjúkr- unarkvenna og lífeyrissjóði ljós- mæðra, fái greidda á hann verð- lagsuppbót frá 1. maí 1950 sam- kvæmt þeim reglum, sem gilda um greiðslu verðlagsuppbótar á laun starfsmanna ríkisins. Rannveig Þorsteinsdóttir og Kristín Sigurðardóttir báru fram áður þingsályktunartillögu um, að verðlagsuppbót yrði greidd á lífeyri greiddan úr lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, en ekkert var minnzt á. l'feyrissjóði annarra stétta, og ekki heldur fram tekið frá hvaða tíma verðlagsuppbótin skyldi greidd. Flytur Haraldur tillögu um, að þingsályktunartillögu þessari sé breytt í framan greint horf. Enn er ekki greidd önnur upp- bót á fyrrgreind eftirlaun en 15%.

x

Alþýðumaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðumaðurinn
https://timarit.is/publication/597

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.