Víðir


Víðir - 12.05.1951, Blaðsíða 1

Víðir - 12.05.1951, Blaðsíða 1
xxni. Reykjavík, laugardaginn 12. maí 1951. 18. tölublað. Lokln við Lofoten. Lófót-veiðunum lýkur síð- ari hltita apríl. Fiskimennim- ir segja, að fólkið lieima fari að skyggnast um eftir þeim, þegar æð'arfuglinn tekur að para sig. Flestir hafa jarðar- skika, sem bíður eftir vor- vinnunni. Fiskurinn fer sína leið, og bátarnir sína, og þá er allt búið við Lófóten á einni viku, 5—6000 bátar og 20.000 menn fara suður og norður, sumir langt, aðrir rétt fyrir nesið. Það er ekkert ó- vanaleg sjón að sjá á eftir 20—30 bátum á hafinu, eins og perlur á bandi. Undir það, að bátarnir fara, er mikið að gera í verinu, bátarnir Hggja í röðum hver utan á öðrum, þetta 7 og upp í 10. I verzlununum er ös, sjómennirnir kaupa allt, sem nöfnum tjáir að nefna: kjóla- efni, nælonsokka, undirkjóla, peysur, skó og klossa, perlu- hálsbönd og föt, bindi, hatta, húfur og skyrtur. Og hváða erindi skyldi nú þessi náungi hafa átt inn hjá gullsmiðnum á horninu, kannske að kaupa hring? Eða eitthvert gull- stássið. Hver veit. Þá eru keypt verkfæri til voryrkj- unnar. Sumir kaupa húsgögn, en það eru varla aðrir en þeir, sem hafa verið á þorsknóta- bátunum, sem hafa efni á því. Aflabrögðin hafa verið góð í vetur, líklega náð 110.000 lestum áður en lauk. Koma herliðsins. Nýft mel í lúðuveiðum. I Kánada var sett nýtt met í lúðuveiðum á árinu 1950 bæði á austurströndinni og vesturströndinni. Á Atlants- hafsströndinni var slegið 40 ára gamalt aflamet með því að meira en tvöfalda veiðina, frá því sem hún hafði áður verið mest (1911, 2200 lestir), með því að veiða 4500 lestir. Fiskimennirnir á vestur- strönd Kanada slógu einnig árið 1950 fyrra aflametið, sem var 35 ára gamalt, með því að veiða þar 8300 lestir. Ef öll þessi lúð'a hefði ver- ið fryst, væri það langt til jafnmikið magn og öll freð- fiskframleiðsla ísl. á s.l. ári. Heimurinn er nú skiptur í tvær andstæður, sem í dag- legu tali eru kenndar við aust- ur og vestur. Landfræðilega og í lífsskoðunum eiga Islend- ingar samleið nieð hinum vestrænu þjóðum. íslendingar eru frábitnir vopnaburði, og lýstu þeir á sínum tíma yfir ævarandi hlutleysi, og þráfaldlega hafa þeir lýst yfir, að þeir muni ekki bera vopn á aðrar þjóðir. Með aðild sinni að Atlants- hafssamningnum var horfið frá hlutleysisstefnunni án þess þó að ætla að taka upp vopnaburð. En með þeim samningi skuldbundu Islend- ingar sig til að Ijá land sitt í þágu hinna vestrænu þjóða í stríði eða fyrr, ef ástandið í heiminum gæfi tilefni til þess. Sem beint áframhald af aðild íslands að Atlantshafs- samningnum var s.l. laugar- dag gerður samningur milli islenzku ríkisstjórnarinnar og þeirrar bandarísku um, að sett yrði hér á land herlið í varnarskyni og aðrar ráðstaf- anir gerðar til þess að tryggja öryggi landsins, ef til ófriðar kæmi. Norður-Atlantshafssamn- ingurinn var mjög umdeildur, þegar hann var gerður fyrir rúmum tveimur árum. Tólf ríki stóðu að honum, og öll stærstu og voldugustu ríkin á svæði því, er sáttmálinn náði yfir. Ein þrjú smáríki, Svíþjóð, Sviss og írland, stóðu fyrir utan og lýstu yfir hlut- leysi. Sviss og Svíþjóð héldu fast við hlutleysisstefnuna, enda hafði þeim gefizt hún vel í styrjöldum. Afstaða ír- lands mótaðist meira af sam- búðinni við England, og vildu írar ekki taka þátt í slíkum samningum með Bretum, á meðan þeir beittu áhrifum sínum gegn því, að Irland sameinaðist allt í eitt ríki. Enginn efast þó um afstöðu þessara þjóð'a til þeirra átaka, sem nú eru í heiminum; sam- úð þeirra er öll með Vestur- veldunum. Sagan ein mun leiða í ljós, hvað rétt var í þessum málum af íslendinga hálfu. ísland er lykillinn að norð- anverðu Atlantshafi og mjög mikilvægt frá hernaðarlegu sjónarmiði sem flug- og flota- stöð til þess að vernda sigl- ingar Vesturveldanna á At- lantshafinu og sem útvirki, ef meginland Evrópu skyldi falla í hendur Austurveld- anna, eins og margir óttast, að kunni að verða, ef til styrj- aldar kynni að draga, áður en komið hefur verið upp vörn- um í Vestur-Evrópu. Það er því mjög skiljanlegt frá sjón- armiði Atlantshafsríkjanna, að Island verði einn fyrsti hlekkurinn í þeirri sameigin- legu varnarkeðju, sem þau á- forma að koma sér upp. Islendingar höfðu vonað í lengstu lög, að hægt yrði að komast hjá, að land þeirra yrði hersetið á friðartímum. Þjóðin er svo fámenn, og lang- varandi sterk, erlend áhrif af sambúð við setulið hljóta að vera mikil þolraun fyrir ís- lenzka tungu og þjóðerni og margháttuð önnur áhrif, eins og glöggt kom í ljós við 7 ára dvöl erlendra herja í landinu í síðustu styrjöld og upp úr henni. AHar þjóðir vilja vera lausar við, að heriið setjist að' í landi þeirra, því að veru setuliðs fylgja alltaf óþægindi og þvingun. Og þó er allt ann- að að hafa í landinu lið vin- veittrar þjóðar, heldur en ó- vinaþjóðar. Þar var mikill munur á hjá íslendingum og Norðmönnum í síðustu stvrj- öld. íslendingar, eins og hinar vestrænu þjóðir yfirleitt, að'- hyllast með fáum undantekn- ingum lýðræði, almennar, frjálsar kosningar, trúar- bragðafrelsi, ritfrelsi og líta svo á, að því víðtækara sem persónufrelsið er, því betur hafi tekizt að þjóna anda lýð- ræðisins. Og verði mannkyn- inu ekki þyrmt við þeim óg- uriega hildarleik, sem næsta styrjöld hlyti að verð'a, þarf ekki að efast um, hvar Islend- ingar skipa sér almennt í SA^eit og leggja fram krafta sína á sviði framleiðslunnar, til þess að þau öfl megi sigra, sem berjast fyrir lífsskoðun- um, sem eru í samræmi við þeirra eigin. Fiskafli ífala nemur árlega milli 120.000 og 140.000 lestum. Er það um % hlutar . af heildarafla Is- lendinga. á s.l. ári. Árlega flyt- ur ítalía inn 100.000 lestir af fiski og niðursoðnum fiskaf- urðum. I byrjun ái'sins 1950 var fiskiskipastóll ítala 440 stærri skip, samtals 21.000 lestir. Arið áðiir var hann 374 skip. Rúmlestatala íslenzka fiski- skipastólsins er um þrisvar sinnum meiri en ítalanna. FRAMLEIDSLAN: Saltfiskur (vélbátamir) Saltfiskur (togararnir) l.mdílOSl. 11.991 lestir 3.184 — Samtals 15.175 lestir l.maíl950. 22.952 lestir 5.785 — 28.737 lestir Grænlandsveiðar Norðmanna. verða með meira móti í ár A/L Ltrustning hefur haldið fund með félagsmönnum sín- um, og fara á vegum þess 50 —60 skip. Viðlegustaður verð- ur Asgrikohavn. Verður þar sett upp þvottahús og bað. I Norður-Noregi er einnig mikill áhugi á Grænlandsveið- unum. 10 stórir bátar, 100 lesta og yfir, fara frá Tromsö. í næstum alla bátana frá Norður-Noregi ^ verður sett lifrarbræðsla. í fyrra urðu margir þeirra að fleygja lifr- inni, og fóra þar mikil verð- mæti forgörð'um. Bátarnir lögðu af stað fyrir um viku, og var það nokkru fyrr en í fyrra. Fyi-stu veðurfregnirnar spá góðu um komandi vertíð. Bú- izt er við hærra saltfiskverði en í fyrra. Rskafli Frakka. Fiskafli Frakka var 289 þúsund lestir af nýjum fiski á tímabilinu frá 1. júlí 1949 til sama tíma arið 1950. Það er eftirtektarvert, hve þetta er mikill afli, nærri eins mik- ill og afíi Islendinga var á s.l. ári. Aflamagnið hjá Frökkum er nú mjög svipað og það var fyrir stríð og þó heldur meira nú. Þá var það um 282 þús. lestir. Það er gert ráð fyrir, að fiskmagnið síðari hluta árs 1950 og fyrri hluta þessa árs verði nokkru minna vegna erfiðra markað'sskilyrða og ófullnægjandi verðs. Innflutningur Frakka á fiski er nú um 31 þús. lestir. Takmarkanir á lúðuveiðum. Takmarkanir Bandaríkja- manna og Kanada á lúðuveið- um eru frægar um allan heim. Eftir að byi-jað var á þeim, jókst aflamagnið svo, að það veiddist meira á miklu skemmri tíma, en á meðan veiðar þessar voru stundaðar gegndarlaust. Nýlokið er samningum þessara þjóða um lúð'uveið- arnar að þessu sinni, og var samkomulagið undirritað af forseta Bandaríkjanna og for- sætisráðherra Kanada. Aðal- veiðin byrjar 1. maí. Veiði- svæðin eru mörg. Á sumum svæðunum er takmarkað, hve mikið magn má veiða alls, og verður að' hætta þar veiðum, þegar því er náð. Á tveimur svæðunum má aðeins veiða í 10 daga, og byrja þær 28. júlí. Skip verða að fá sérstök veiði- leyfi. Svíar hætta við Grænlandsveiöarnar. Hætt hefur verið við hinn mikla Grænlandsleiðangur Svía. Aðeins eitt skip fer þangað frá þeim, „Grönland", nokkuð á annað hundrað lesta skip, og á það að fiska þorsk, ýsu og steinbít frá Færey- ingahöfn. Gera Svíarnir sér vonir um að fá eitthvað af Norðmönnum á skipið. Fiskinnflutningur til U. S. A. Janúar—marz. • 1951. 1950. Lestir:' Lestir Kanada 6300 5300 lsland 3240 1500 Noregur 630 200 Möretrctl pantar togara nr. 3. A/S Möretrál í Kristian- sund hefur pantað þriðja systurskipið, sem er eins og Möretrál I og II, hjá Howadtsverkene í Kiel. Hef- ur áður verið sagt frá þessum skipum í blaðinu. ÍSFISKSÖLUR: Söludagur: Skipmajn: 4. maí Marz, Reykjavík w milli sölu: Sölust.: Lestir: Meðalv. kg. Zl Hull 279 £ 8215 kr. 1.35

x

Víðir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Víðir
https://timarit.is/publication/600

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.