Víðir


Víðir - 19.05.1951, Blaðsíða 2

Víðir - 19.05.1951, Blaðsíða 2
VIDIR WWVWIAAA^aVVWVVU'WW ^Pct&f Ct/SiULl O Nábýli. Enginn lofar einbýlið eins og vert er. Islendingar kunna um stund að verða að búa við' nábýli erlends hers. I>eir þekkja það og vita af fyrri reynslu, að það er erfitt og hefur í för með sér ófrjáls- ræði og margar þjóðfélagsleg- ar hættur, einkum fyrir æsku- lýðinn. Þjóðin er fámenn og áhrifin svo sterk, þegar um fjölmennt lið er að ræða. Einkum er ungdómurinn á- hrifagjarn. Það' er talið, að á annað þúsund íslenzkar stúlk- ur hafi gifzt erlendum mönn- um og farið úr landi. Það var mikil blóðtaka fyrir jafnfá- menna þjóð og Islendinga sem þurfa á öllu sinu að halda, að sjá á bak úr land- inu jafnstórum hóp í blóma lífsins. Tungan er þjóðinni dýr- mætust sem þjóð. Á henni byggist menning hennar, og glati hún tungunni eða spilli henni, hefur hún glatað eina menningararfinum, sem hún á frá fortíðinni, sem eru bók- menntirnar. í kjölfar erlendra herja fylgir svo margs konar losung, sem íslendingar þekkja einnig svo vel frá veru setuliðsins hér. íslendingar fá sjálfsagt ekki umflúið ógnir styrjaldar hér eftir frekar en að'rar þjóðir, Iandið þeirra er þannig í sveit sett. En það er von manna, að það herlið, sem komið er hingað að þessu sinni, verði ekki mjög fjölmennt, þó að slíkt fari sjálfsagt eftir því, hve ófriðlega horfir í heimin- um. Islendingar eru hlekkur í keð'ju þeirri, sem hinar vest- rænu þjóðir hafa myndað sér til varnar. Það er staðreynd, sem ekki verður umflúin. Það er nú mikið undir ís lendingum sjálfum komið, hversu sterkum tökum þeir Iáta áhrifin af dvöl erlenda hersins ná á þjóðinni. Eink um bíður þar skólanna og æskulýðsins mikið hlutverk, sem er að standa vörð um tunguna og þjóðemið. Sú bar- átta á ekki að koma fram sem fjandskapur við hið erlenda lið. Það er hingað komið sam- kvæmt samningum við' ís- lenzk stjórnarvöld, og þó skiptar væru skoðanir um þann samning, er hann engu að síður bindandi fyrir þjóð- 9 Há't'má' / Sænska krónan. Hvað eftir annað hefur gengið orðrómur um, að hækka eigi sænsku krónuna gagnv'art annarri mynt og þannig léysa verðbólgu- vandamálið. Margir álíta þó, :ið verðbólgan í Svíþjoð sé eins mikið heimatilbúin og afleiðing af þeirri hækkun, sem fylgdí almennt í kjölfar Kóreustyr j a ldarinnar. Ymsir urðu til þess að hyggja á gróðabrall í sam- bandi við þessa gengishækk- un og keyptu sænskar krón- ur fyrir erlenda mynt, og ríki, sem skipti áttu við Svíþjóð, vildu nú meira en áður fá greið'slur í sænskum krónum, eins og t.d . Pólverjar. Sænski gjaldeyrisforðinn hefur nú samt haldið áfram að minnka síðustu mánuðina og er nú orðinn hverfandi lít- ill, og þar með eru að fjara út allar vonir þeirra um hækkun sænsku krónunnar, sem höfðu verið því mest fylgjandi. Sterlíngspundið. Þá hefur ekki síður verið ina, á meðan hann er ekki rofinn. Rás viðburðanna hefur flýtt fyrir komu hins erlenda hers, en þrátt fyrir það að uggvænlega horfi í heiminum nú, vona menn í lengstu lög, að komizt verði hjá nýrri heimsstyrjöld. mikið umtal um, að' hækka gengi pundsins, þó að hljóðara hafi verið um það upp á síð- kastið en oft áður, þó að doll- araeign Breta hafi farið stöð- ugt vaxandi undanfarið. Ný- lega hel'ur þó próf. Roy Har- rod skrifað grein um þetta í Finaneial Times, þar sem hann sýnir fram á, að' hækk- un pundsins gagnvart dollar .sé leiðin til þess að bjarga Stóra-Bretlandi og samveld- inu úr gini verðbólguófreskj- unnar. Harrod segir, að útflutn- ingsverðmæti Stóra-Bretlands hafi ekki hækkað til jafns við það, sem landið þurfi að greiða fyrir innflutning sinn. Þessi mismunur sé þyngri byrði en vígbúnað'urinn og það sé ómögulegt fyrir Stóra- Bretland að bera þessar tvær nýju byrðar í einu. Gengis- hækkun sé því eina hjálpar- lyfið. Þessi grein hafði þau áhrif á fjármálaheiminn, að fyrir dyrum stæði að hækka pund- ið. Varð þetta til þess, að ýmsir hugðu á gróð'abrall í þessu sambandi, og m. a. keyptu Danir pund fyrir 30 milj. d. krónur, eingöngu í þessu augnamiði. Þrátt fyrir það er talið nokkurn veginn víst, að flest lönd á sterlingsvæðinu muni fylgja pundinu, ef það verð- ur hækkað, og þá einnig Norðurlandakrónurnar flest- ar. Öllum orðrómi um hækk- un pundsins hefur afdráttar- laust verið neitað af ábyrg- um aðilum í London og því haldið' fram, að hækkun pundsins sé ógerleg eins og stendur. Þó að menn hins veg- ar taki varlega trúanlegar all- ar slíkar yfirlýsingar, því að i'jármálaráðherrarnir eru van- ir að vera kaldir gagnvart sáhnleikarium, þegar um hækkun eða lækkun á gjald- eyrinum er að ræða, þá er þó álitið, að hér sé einlægni á bak við. Fjárfestingin í U. S. A. Ameríski iðnaðurinn hafði áformað fjárfestingu, sem nam 24 miljörð'um dollara á árinu 1951. Nú hafa allir bankar óg lánstofnanir í Bandaríkjunum verið hvatt- ar til þess að kippa að sér hendinni með slíkar lánveit- ingar til ©fjárfestingar, nema þegar um er að ræða nauð- synlega aukningu í sambandi við vígbúnaðaráformin. Það er álitið, að um helm- ingurinn af þessum áformum samrýmist slíkum áformum. Fjárfestingin er nú 20% meiri en 1950 og 25% meiri en met- árið í þeim efnum 1949. DýrtíSin vex í SvíþjóS. Neyzluvöruvísitalan heíur hækkað í marzmánuði i Sví- þjóð um 3.6% og var þá 188 stig á móti 182 stigum í febrú- ar, og er þá miðað við, að vísi- talan hafi verið sett í 100 ár- ið' 1939. Vísitalan fyrir fatn- að og skó hækkaði í marz um 5%% frá mánuðinum áður. Skortur á bílgeymum ' er nú mikill í Bandaríkjun- um vegna skorts á blýi, og er fullt útlit fyrir, að bílaiðn- aðurinn kunni að dragast verulega saman af þessum ( sökum, ei' takmörkunumv stjórnarinnar á blýi verður ekki breytt. Mikið hamstur á sér nú stað á varageymum, og eru verzlanir tæmdar af t. þeim jaí'nóðum og þeir korna í þær. Bankanefnd í Noregi. Sett hefur verið á fót bankanefnd í Noregi. Nefnd- in á að vera ráðgefandi fyrir þær stofnanir, sem að henni standa og milliliður milli þeirra. Sérstaklega á hún að ræða stefnuna í útlánum, skuldajöfnuð þeirra og af- stöðiP t-il hinnar ákveðnu stei'nu í efnahagsmálum, sem ríkisstjórnin leggur. Hingað til hefur vantað sameinaða stofnun fyrir hin ólíku sjón- armið í norskri bankastarf- semi. Ncdgast lokin. Stríðsskaðabætur Finna nálgast nú lokin. Eftir eru nú af þeim 10%. Afgreiðslur, — en þetta er mest greitt í vör- um — sem á að vera lokið' 18. sept. 1952 hafa dregizt nokk- uð undanfarið, en er vora tók, hefur unnizt upp nokkur hluti af því. í sumar er þess vænzt, að afgreiðslur geti aft- ur farið fram á réttum tima. VerzlunarjöfnuSur Svía óhagstaeSur. Bæði út- og innflutningur Svía hefur vaxið geysimikið- Laylá og Majnún. Smásaga eftir Nizami. Niðurlag. Smám saman fékk hún aftur þrótt sinn. Því næst sneri hún við, eins og hún gengi í svefni, og hélt aftur sömu leið til hallarinnar. Það heyrðist hvorki frá henni stuna né ekki. Henni kom ekki blundur á brár alla nóttina. Hún fékk enga værð, og hana sveið í brennheit augun. Það var fyrst, þeg- ar komið var að dögun, að tár hennar fóru að streyma. Þau svöluð'u henni og fróuðu, svo að hún hélt \riti sínu óskertu. Majnún beið lengi við lind elskendanna og hafði sig þá fyrst á brott, þegar Zeyd hafði frætt hann á því, að hús- . móðir hans hefði lagt af stað til móts við hann, en snúið aftur. Og Majnún varðveitti í hjarta sínu fjársjóð ástar- innar, sem ekki gat gefið eitt augnatillit án þess að gefa allt. Honum var ljóst af frásógn Zeyd's, að' þessu var þann veg farið. Og eins og Laylá sneri aftur til hallarinnar, þögul og vægðarlaus við sjálfa sig, þannig tók Majnún stefnuna til annarra borga, ætíð með þá bæn á vörunum, að árin mættu færa honum svölun við sorginni, — ef ekki sjálfan ástarunað Laylár. Tvö ár liðu, og forlögin stigu inn á sviðið. Ibn Salám fékk hitasótt og andaðist. Fregnirnar flugu víða og dag nokkurn heyrði Majnún í fjarlægri borg, að Laylá, drottn- ingin í Yemen og Basráh, væri frjáls kona. Og þeir voru hraðgengir gæðingarnir, sem báru hann til Yemen. En vegna þess að hann mundi, að hún hafði áður fórnað sér tvisvar fyrir skylduna, forðaðist hann að nálgast hana, fyrri en liðinn væri hinn fyrirskipaði ekkjudómur, fjögur og hálft tungl. Allan þann tíma dvaldi hann aleinn og ó- kunnugur í bústað, það'an sem hann gat séð Ijósin í hallar- gluggum Laylár. Ástarþráin tærði hjarta hans, og það var þyngri raun en hið fyrra sinnuleysi hans, sem hafði orðið til þess, að hann fékk nafnið' Majnún („óður af ást"). En eins og skynsemi hans hafði sigrazt á þrautinni hið' fyrra sinn, þannig sigraði hún einnig nú hina ofsalegu kvöl við sára og þreytandi biðina fyrir framan hlið paradísar. Zeyd færði Majnún fregnir af Laylá, en engar fregnir frá Majnún til Laylár fyrri en daginn, sem hin lögmælti ekkjudómur hennar var liðinn, að Zeyd flutti henni þau skilaboð, að Majnún myndi koma til hallar hennar um há- degið, eða samkvæmt ósk hennar bíða eftir henni við lind elskendanna tveim tímum eftir sólarlag. Zeyd færði honum aftur hina síðbúnu orðsendingu: „Há- degið er liðið', en hádegið kemur aftur að liðinni þessari aftanstund". Majnúii hafði búizt við svari þessu líku. Enn er eftir að skrifa sorglegasta kaflann í sögu þessara ógæfusömu elskenda. Tveim tímum eftir sólarlag var Maj- nún mættur á ákvörðunarstaðnum. Tveim tímum eftir sól- arlag hjúpaði Laylá sig eins og fyrrum og gekk út um hliðardyr hallarinnar með augun blossandi af innibyrgðum eldi. Tunglið sást ekki, en stjörnurnar blikuðu nrjúkri birtu yfir aldingarð'ana. Hún sveif áfram milli trjánna. Hjartað barðist í brjósti hennar, og hún andaði hratt. Allt lif hennar virtist hafa tekið sér aðsetur í fótum hennar, sem þutu í ákafa hvor í kapp við annan. Hún náði skógarbrúninni, nam þar staðar og þrýsti báðum höndum að brjósti sér. Hún varð að ná aftur andanum til þess að geta sýnt Maj- nún, hve lítt hún hafði hirt um að' hraða sér. Enn hljóp hún af stað, áður en hún hafði blásið mæðinni, og stóð svo aftur alveg á öndinni. Þarna var Iihdin, lindin þar sem ástvinir höfðu ætíð mætzt. Hún sá hylinn endurgeisla

x

Víðir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Víðir
https://timarit.is/publication/600

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.