Vesturland


Vesturland - 03.06.1976, Blaðsíða 6

Vesturland - 03.06.1976, Blaðsíða 6
 Það var haustið 1931, ég var mótoristi á Hegranum frá Flateyri, að ég ætia 8—-10 lesta bátur, með tveggja strokka tvígengilsvél, hvort tveggja var orðið gamalt og slitið bátur og vél, en sama varð ekki sagt um áhöfnina. Formaðurinn Jóhann Guð- bjartur var um tvítugt, og svdpaður á aldur var mótor- istinn ásamit hásetunum tveim, en alls var áhöfnin 4 metnm, allt skemrnMegir strátoar léttir í lund á hverju sem geikk, og ágætir félagar. Útgerðarmaðurinn var hinn kunni athafnamaður, á sviðd kaupmennsku og útgerðar Ásgeir Guðnasoni, sannur öðlingsmaður, sem ég tel mér mikinm ávitruninig að hafa kymmst nökkuð náið, slíkir menm eru að minu mati meðan finnast, og hvar sem fininast, umgum möninum gott leiðarljós í lífinu. Áður en haustvertíð byrj- aði hjá okkur, var „ddttað" að báti, vél og veiðarfærum, sem var lína. Mitt í þeim önnum bað Áisgeir Guðnason okkur á Hegranum að skreppa til Súgandaf jarðar og sækja þangað pakka sem áttu að koma þar með skipi, en hann vanhagaði mikið um. Ferðin átti því etoki að taka langan tíma, aðeinis koma og fara. Við renmdum því af stað eins og við stóðum, rétt búnir að sötra morgunkaffið sem við höfðum með okkur í vimnuma. Við áttum þó kaffi og vatn í bátnum, en mat- væli engin. Þetta fór þó öðruvísd en ætlað var. Er við komum til „Súganda", var skipið ókom- ið en væntanlegt á hverri stuindu og það var það þann dag allan og framm á miðjan næsta dag. Við vorum í vinmugaUa ekki alveg hrein- um, en sem mundi þó teliast frambærilegur nú til dags á samkomum, en þá fór eng- inin á mannamót mema þokka- lega kfliæddur, en samt fanmst okkur ekki viðeigandi, að vera að spófca okkur þannig klæddir og órakaðir innan um ókunnugt fólk. Samt tókum að koma, að gamall og góð- legur maður, sem ég man því miður etoki hvað hét, kom niður á bryggju, heilsar og spyr okkur hvort við séum með nokkurn kost í bátnium, og hvort við höfum yfirleitt fengið nokkuð að borða. Hvort það sé ekki rétt til getið, að við séum búnir að með fáum en fögrum orðum. Við fórum svo í matinn, og þáðum góðan beina, fram- reiddan af aðlaðandi gestrisni. Fenigum svo það er við vorum að sækja um kaffilleitið. Kvöddum þá eyrina og héld- um til Flateyrar með þakk- látum huga tii hjónanna, sem gáfu okkur að borða. Þar með er raunar sú saga öl. Engan okkar grunaði þá, að þessi ferð ætti eftir að koma upp í huga okkar nokkrum mánuðum síðar, og vera þá þung á metumum í ákvörðun, sem gat varðað líf okfcar alira. Ðúnaður á þessum ver- tíðarbátum af þessari stærð, einkum þeim gömiu, einis og þeir voru fyrir um það bil hálfri öld hér vestra, var á Þórður Jónsson, Látrum: Þá skall hurð nærri hælum við einn og eiran tali, spurð- um hvort ekki væri greiða- sala í pllássinu, en það var ekki, því miður, en gjarnam spurt á móti, hvort við þekktum engan á eyrinni, en við þekktum engan, því mið- ur. Það var svo fyrir hádegið næsta dag, þá var skipið enin bíða hér meir en sólarhring, sennillega mataiíausir. Við létum fátt yfir. Maðurinn sagði þá, að raunar hefði það verið konan sín, sem hefði sent sig, til að vita hvort við viiidum ekki þiggja bita hjá þeim í hádeginu. Formaðurinn þakkaði góð- hug og gott boð þeirra hjóna, engan hátt sambærilegur við það sem nú er. Vinnuljós um borð voru þá víða kartbít- ljós, ein handiuikt, en undir þiljum, og siglingaljós, voru jafnan rafljós frá iágspennu. Raflögn ófullkomiin, og flest á algjöru frumstigi þess bún- aðar sem nú er talinn sjálf- sagður. Eitt var þó, að ég leyfi mér að segja sem ekk- ert gaf eftir, því besta sem niú er og verða mun, en það voru sjómennirnir sjálfir, þeir voru margir frábærir afretosmenn á sínu S'viði. Sá siður var heid ég alls- ráðandi á fjörðum vestra í þá daga, að formaður og annar hásetimn stæðu út- stímið, tveir einir á hverju sem gekk, en mótoristinn og hinn hásetinm stóðu landsitím- ið, og ónáðuðu ekki formanm- inn nema í harðbakka slagi, eða sérstök vandkvæði steðj- uðu að sem fonmanni bar að leysa. Formaður og hásetar sváfu í lúkar, en mótoristinm hallaði sér venjuiega á betok í vélarrúmi við ærandi hávaða, og munum við fUestir hafa hlotið heyrnarskemmdir af, en gott var að sofa þarna í hitanum, þegar frost og ágjöf var uppi, við sváfum líka fast, enginm auka hávaði gat vakið okkur, em við smá- vægilegustu breitingu á takt- föstum slögum vélarinnar vorum við glaðvaknaðir á samri stundu. Hver hafði sinn bitakassa, annar matur var yfirleitt ekki í þessum smærri bátum, en nokkrar birgðir af drykkjar- vatni, olíu, og kolamoli í kabísuna, sem venjulega voru kamínur. Það var ógæftasamt fram að hátíðum svo lítið fiskaðist, ég fékk því leyfi til að fara heim um hátíðarnar, því gamia Esja átti leið suður rétt fyrir jólim. Ég bað Ás- geir Guðnasom um pening fyrir fargjaldimu sem kostaði kr. 7,00, eða sama og Svarta- dauðaflaska, en hann lét mig hafa meiri pening, lét ég ein- hver orð falla þar um, hanm Fraimhald á 11. síðu. Tvær sögur úr Stríðinu Hugmyndir söguþjóðarinn- ar um stríð, hafa aiia tíð ver- ið heldur iháfleygar. Er skemmst að minnast nýlok- ims þorskastriðs við breta, þar sem sífellt voru heimtuð stærri og betri skip og fleiri vígvélar, en hneyklast um leið, ef andstæðingurinm gerði sig líkilegam tii að svara okk- ur með stríðsaðgerðum. Fræg eiga semmiiJeg eftir að verða orð eigimkonu varð- skipsmannsins í Reykjavík, sem sagðist heldur vilja áframhaldandi stríð, og mjög litolega dráp manns hennar, en samningana við breta. Símon Helgason sagði bliaðinu tvær sögur frá þeim tíma þegar hann sdigldi sem stýri- maður með Ragnari Jóhamns- symi á Huganum 1. í Heims- styrjöldinni síðari, sem sýna Ijóslega skiimingsleysi ís- lendimga á ógnum styrjaldar. Eirt sinn voru iþeir að koma inn tii Fleetwood í Skotlandi, sjá þeir þá hvar vígdreki liggur við festar. Þegar þeir á Huganum náig- ast, hífir bretinn upp merkja- fiögg. Yfirmennirnir á Hug- anum 1. frá íslandi sóttu gamlar bækur um merkja- flögg ofan í skúffu í bestykk- imu. Fóru þeir nú að stúdera fiöggin, en fengu ekkert sam- hengi í orðsendingu brym- drekams. Var þá etokert verið að hugsa frekar um það em sett á fulla ferð fram hjá herskipinu, með stefnu á höfnina í Fleetwood. Léttir þá herskipið akkerum með mitolum látum og kemur sigl- andi á Mlrá ferð á eftir Hug- anum með mannaðar byssur. Var báturinm neyddur til að stoppa og voru vopnaðir menn sendir um borð í skynd- ingu. Var síðan sigllit til hafn- ar. Þegar þangað kom var farað með alla áhöfnina í iand og réttur settur. Kom þá í Ijós að merkjabókin um borð í Huganum 1. frá ís- landi var löngu komin úr gildi. Vegna þess að þarna voru íslendingar á ferð voru þeir aðeins skikkaðir til að kaupa nýtt sett af merkia- flöggum og bók. Merki her- skipsins var: „Stöðvið eða við skjótum". Anmað sinn komu þeir til Fleetwood seint að nóttu. Tóku þeir engan lóðs, þar sem þeir voru orðnir vanir staðháttum. Um það bil sem þeir komu að dokkinni, er alllt í einu beint að þeim sterkum IjóskÖsturum. Þeir létu það samt etokert á sig fá, heldur héldu sínu striki að bryggju og lögðust þar. Kastaranir fylgdu þeim eftir og stóðu á skipimu alla nótt- ina. í birtingu morguninn eftir sáu þeir að ljósin komu frá herskipi, siem lá skarmmt frá þeim með mannaðar fall- byssur. Strax og bjart var orðið kom léttabátur mann- aður fullvopnuðum hermönn- um. Þegar léttabáturinm lagð- Huginn I. Í.S.-91. ist að Huganum 1. ætiaði stýrimaðurimn Símon Helga- son að rétt þeim hendi við að binda. Var þá beint að honum byssum og homum skipað að haida sér á mott- unni. Síðan kom forimgi um borð ásamt vopnuðum vörð- um. Hélt hanm beimt til skip- stjóra sem beiða hams í her- bergi sínu. Eftir tveggja tíma yfirheyrsiur og leit fór liðið aftur. Fréttist þá að Huginn 1. hefði keyrt með fulum siglingaljósum á myrkvunartíma inn aila inn- siglinguna til bæjarins. Slíkt var algjörilega banmað. Og fyrirmæli fordngja herskips- ins afdráttarlaus. Skjótið alla báta, sem ekki hlýta reglun- um umsvifalaust. Ástæðan til þess að hann framfylgdi ekki fyrirmælum herstjórnarinnar var einfaldlega sú, að hann var farinn að þekkja bátinn, vildi þess vegna ganga úr skugga um að hann var ekki moð þýska njósnara um borð áður en hann léti byssurnar tala.

x

Vesturland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vesturland
https://timarit.is/publication/633

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.