Íslendingur

Tölublað

Íslendingur - 08.03.1940, Blaðsíða 2

Íslendingur - 08.03.1940, Blaðsíða 2
ÍSLENDINGUR Gamli maðurinn. Lítilmenni og óvitar í landi voru, sem forsjónin leyfir eigi landsvist, en líður þeim þó aö flækjast fyrir hinum, reyna á ýmsar lundir að óvirða þá menn, sem komnir eru til vits og 4ra, einkanlega þá, sem eru á annarri stjórnmálaskoðun en þeir, sem hafa asnakjálkana að vopni. Mér er í fersku minni umyrði, sem ég rakst á í vikublaði, um Matthías skáld, en hann var á öndverðum meið við rifstjóra blaðsins, á stjórn- málasviðinu. Ritstjórinn kallaði Matíhías »heimskan mann og iil- gjatnan*. Sá sksut þó yfir markið eða neðan við markið. Handhafar asnakjálkanna þykjast bera beinið hátt og vera þess fuil- vissir, að þeir geti valdið rothöggi, þegar þeir eiga í höggi við fulltíða mann. Pa er viðkvæðið þetta: gamli maðurinn, sem einusinni var og hét, hvað er hann að fetta sig og betta. Sú er þýðing umytðanna. En orðin að sjálísögðu hrakleg. Ég skal taka dæmi: Prjitíu árum, eða því sem næst, áður en Matthías »fór í sína kistu*, sagði maður einn á prenti: », . . rneðan Steingrímur og Matthías gátu ort«, o. s. frv. Pannig var Matthías dæmdur þá. En hann kvað til áttræðisaldurs fullum feturn, svo að hans siðasta vísa er svo vel gerð, að enga hefir hann betri gert, þó margar kvæði hann vel og ágætlega: Bráðum kveð ég feðrafrón, fer í mína kistu, rétt að segja sama flón sem ég var í fyrstu. Pessi vísa er fullnóg játning hverjum manni, sem ganga vill að guðs borði, og jafnast fyllilega á við þá frábærlega vel gerðu vísu, sem sfórskáídið enska og Matfhías gerðu í samlögum (þ, e. a. s, Matth. þýddi): Reku, pál og hjúp um hold heimtar lífs vors gáía, og svo rúm hjá maðki í mo!d. Mikið er ekki að láta. Pá var Matthías upp á sitt bezfa. er hann þýddi þessa vísu. En vandi er jafnmikill að þýða sem frum- kveða. Framangreind brigzlyrði fékk Matthías frá þeim mönnum, sem engan garð gátu gert frægan nema að endemum. Pað er út af fyrir sig auðskilið, að lítilmenni fýsist þess, að siga búrtíkumisínum á mikilshátíar menn. Hundaþúfur öfunda fjöiíin og hata þau, og hefir Steingr. Thorsteinsson vikið að því í vísu, ef ég man réít. Andlega þræ'.bornir menn skilja eigi konungshuga eða þær sálir, sem kalla má konungbornar. Líti!- mennskan í voru landi siíur um tækifæti að skjíía úr launsátrum eiturörvum sínum að yíiiburða- mönnum, ef verða mætti til þess að valda þeim blóðeitrunar, Jónas Hallgrímsson getur þess í kvæði, að sjötugir menn séu gæddir meiri andlegum blóma, stundum, sumir þeirra, en fvítugir menn. Rit- stjóri Kringsjár komst að svipaðri niðurstöðu. Hann benti á Olad- stone, sem þá var forsætisráðherra Breíaveldis, fjórum vetrum betur en áttræður, ef ég man rétt. Grímur á Bessastöðum og Bólu- Hjálmar, ennfremur Matthías, ottu ágætlega upp undir áttrætt. Hjálm- ar kveður: Blómstrum skreyta Ieturs lönd ifzt mér ellin banni. Von er að stirðni helköld hönd hálf-níræðum manni. Eigi er sú tunga loppin, sem kveður þessa vísu af munni fram, og þó að Hjálmar hafi farið tuga- villt um aldur sinn, svo sem Hannes Hafstein heldur í ritgerð sinni um hann, er snilldarbragur vísunnar jafn mikill. Enginn ætlast til þess af heimsk- ingjum, að þeir segi annað en fiónsku. En ætla mætti, að Al- þingi íslendinga væri vitiborið og sanngjarnt gagnvart öldruðum mönnum. En misbrestur varð á kutteisi þess, þegar það setti lög um embættismetm þannig sniðin, að þeir létu af embætti 65 ára sð aldri. Með þessari lagasetning er sparkað í hálfsjötuga menn. Og á hinn bóginn er landssjóðnum íþyngt að óþörfu með því að setja menn unnvörpum á eftirlaun, starfshæfa og starfsfúsa. Rosknum mönnum feilur aðgerðarleysi verr en unglingum, og getur það stytt þeim aldur eða lyfjað þeim elli- kröm; íslendingar eru seinþroska en að sama skapi þrautseigir og verða eigi að fauskum fyrri en í fulla hnefana, Dæmi, sem eru deginum Ijósari, sýna þetta oé; sanna, Ný- lega sýndi Morgunblaðið í lesbók sinni mynd af níræðum bónda, Benedikt í Krossholti, og var þess getið um hann m. a., að slegið hafi gras á því sumri, er hann stóð á níræðu- Svipaðar ftásagnir um áttrætt fólk eru í blöðum vor- um sífellt. Alþingisvitringarnir. sem stóðu að lagasetningunni, sem ég nefndi, munu hafa gert ráð fyrir, að hálf- sjötugir menn væru orðnir andlega rýrir í roðinu. En hvað segja staðreyndirnar? — Jón Helgason biskup sér um guðs krisíni fands vors þar til hann er sjötugur og rifar bækur í hjáveikum, sem kosta mikla vinnu. Hann sagði við mig í vetur, að hann væri vel fær um að gegna embættinu enn, þó að hartn !éti af því. Óíeigur prófast- ur Rangæinga er kominn á áttræð- isaldur og er snjall predikari enn. Ég hhtstaði á hann nýlega, og þyk- ist geta dæmt um þau efni. Og Ólafur prófastur í Arnarbæli flutti nýlega, bálf áttræður, þá ræðu yfir líki Einars Benediktssonar, sem þjóðin heyrði að var bæði snjöll og frábætlega vel samin. Fáir þrítugir klerkar mundu betur gera en þessi hálfáttræði skutulsveinn Drottins. Oömlu mennitnir, sem aldrei eldast, geta bitið bein fyrir sig, ef þeir vilja, með þvf að þeir eru eigi allir tannlausir. Quðmundur Fríð/ónsson. Eldavélar með afborgunum. Síðan rafstöðin víð Laxá tók til starfa, hefir víst flestum heimilum í bænum, sem ekki höfðu áður fengið sér rafeldavél, leikið hugur á að bæta úr þeirri vöntun. Sum- ar húsmæður, sem fengið hafa raf- eldavél, hafa látið þau orð falla, að umskiptin spöruðu þeim eina vinnu- konu. En þó að þar muni nú of djúpt tekið í árinni, eru yfirburðir rafeldavélanna svo miklir, að hver, sem finnur sér fjárhagslega kleyft að skipta, mun hiklaust gera það. Það er ekki aðeins aukinn þtifnað- ur og hreinlæti, sem kemur til greina, heldur og mikill vinnu- sparnaður og nú, þegar úllit er fyrir að kolaverðið margfaldist á einu ári má telja víst, að notkun rafeldavéianna verði miklum mun ódýrari en kolavélanna, Raftækjaverksmiðjan í Hafnatfirði hefir nýlega gefið Akureyraibæ kost á rafeldavélum handa bæjarbúum með afborgunarskilmálum. Hefir bæjarsljórn samþykkt að taka boði verksmiðjunnar. Kaupendur vélanna geta valið iím, hvort þeir borga þær upp á einu eða tveimur árum. Verð þeirra er sem hér segir: Tveggja hellu vélar með bökunarofni kosta við staðgreiðslu 330 kiónur, með 12 mán. afborgunum 350 kr. og 24 mán. afborgununi 370 krónur. Verð þriggja hellu vélanna verður 360 kr., 385 kr. og 410 krónur, með sömu greiðsluaðferðum. Peir sem taka 2ja hellu vél með 12 mán, greiðslu, borga 74 krónur út en síðan 23 krónur á mánuði. 3ja hellu vél með sömu skilmálum 88 krónur og síðan 24,75 kr. á mánuði, Séu afborgunarskilmálar miðaðir við 24 mánuði, fer greiðsla þannig fram: 2ja hellu véiar, úfborgun 58 kr. og 13 krónur á mánuði, 3ja hellu vélar, útborgun 62 kr. og 14,50 kr. á mánuði. Mánaðargjöldin verða svo innheimt með rafrnagm-gjold- unum. Eins og gefur að skilji, verða eldavélarr.ar nokkru dýrari, ef þær eru greiddar með afborgunum. ÁVARP. Ákveðið hefir veriö aö hefja •fjársöfnun í þeim tilgangi aö fá nýj- an fiskibát handa hinum hraustu og hugprúðu fiskimönnum af m. b. Kristjáni, sem björguðust svo undur- samlega eftir 12 daga hrakningu í hafi og eftir að örvænt þótti um heimkomu þeirra. Hugmyndin er að safna fé til kaupa eða smíöa á ca. 20 tonna vélbát — öðrum »Kiistjáni« — sem 1 viðurkenningar- skyni verði gefinn sbipshöfninni af hinum strandaða Kristjáni, svo hún geti haldið áfram framleiðslustarfi sínu i þágu þjóðarinnar, en þaö er heitasta ósk pessara skipsbrotsmanna og þeirra fyrsta hugsun eftir björgun- ina. Gert er ráð fyrir að báturinn kosti um kr. 35000 — 40000 Er hér- með heitið á alla góöa menn í land- inu sem sjá sér fært að taka þátt í þessari fjársöfnun að leggja sinn skerf til hennar, jafnt þótt lítill sé, því margt smátt gerir eitt stóit. Hafa eftirtalin blöð lofaö að taka á móti framlögum: í Reykjavik Alþj'ðu- blaðið, Morgunblaðið, Tíminn, Vlsir, fjóðviljinn. A ísafirði Skutull, Vest- urland. Á Akureyri Alþýðurnaðurinn, Dagur, ísléndingur, Verkamaðurinn. Ennfremur veita framlögum mót- tOku allir simastöðvarstjórar og póst- . afgreiðslumenn úti um land. Reykjavík 7. marz 1940 Sigurður E. Hlíðar dýralœknir, Guðmundur Hlíðdal póst- og síma- málastjóri, Carl Olsen stórkaup- maður, /ónas Jónsson alþingismað- ur, Óla/ur Thors atvinnumálaráð- herra, Ste/án Jóh- Stefánsson félags- málaráðherra. ~- ¦— Oildir slíkt alls staðar, þar sem slík verzlunaraðferð er rtotuð, því ssljandinn á bundiö fjármagn f við- kornandi vöru, sem hann verður að fá vexti af. En þrátt fyrir verð- rnuninn, verður heim/lisföðurnum mun léttara að eignast rafeldavélina, þegar hann getur dreift kostnaðin- um af því á 12 eða 24 mánuðí, og þarf ekki að efa, að bæjarbúar fagni þessu tækifæri til að fá sér rafeldavél á tiltölulega léítan hátf og noti sér það. V. s. Isbföm eign Samvinnu- félags ísfirðinga, 43 smál, að stærð hefir strandað við ísafjörð. Mann- björg varð, en nánari fregnir 6- komnar. „Vörður" F.U.8. heldur fund n.k. mánudag að Hótel Qullfoss kl. 8,30 síðd. Dagskrá boðuð sér- siaklega með fundarboði. Stjórnin. Þvottaduftið FL þvær bezt

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.