Íslendingur


Íslendingur - 11.10.1950, Blaðsíða 2

Íslendingur - 11.10.1950, Blaðsíða 2
ÍSLENDINQUR Miðvikudagur 11. október 1950 Útgefandi: Útgáfuíélag íslendings. Ritgtjóri og ábyrgðarmaður: Tómas Tómasson. Auglýsingar og afgreiðsla: Svanberg Einarsson. Skrifstofa Gránufélagsgata 4. Sími 1354. PrenísmiSja Björns Jónssonar h.j. Vandamál bíða Álþingis. Alþingi var sett í gær. Erm einu sinni hafa þingmenn þjóðar okkar setzt á rökstóla, til þess að leitast við að firana lausn þeirra vandamála,, sem að þjóðinni steðja. Það mun vafalaust vera svo, að undanfarin ár hafi mörg 'tor- leyst vandamál biðið hvers nýs þings, strax við setningu þess, en þó verður vart ofmælt, að þau úrlausnarefni, sem bíða -þessa þings, séu sízt auðleystari. Sívaxandi dýrtíð hefur nú síð- ari árin tröllriðið svo atvinnuvegi landsmanna, að þeir hafa nær sligast. Ríkissjóður varð um lengri tíma að gefa með helztu atvinnuvegum okkar svo að ekki ræki til algerðrar stöðvunar út- ílutningsframleiðslunnar. En öllum hlaut að vera Ijóst, að slíkur þjóðarbúskapur gat engan veginn blessast til lengdar. Ríkissjóður gat ekki til frambúð- ar risið undir þeim stórfelldu út- gjöldum, sem leiddu af því að greiða þurfti með bæði lamdbún- aðarvörum og ábyrgjast svo rekstur útgerðarinnar. Allt þetta öfugstreymi í efna- hagsmálum okkar leiddi til þess að gífurleg eftirspurn varð eftir erlendum gjaldeyri, þar eð hann var skráður á óeðlilega lágt verð. Oengislækkunin eina úrræoið.. Þegar svovar komið, að þetta ásamt fleiru, var í þann veginn að færa allt fjárhagslíf þjóðar- innar úr skorðum, þá var gripið til þess ráðs á síðast liðnu vori að fella gengi isleinzku krónunn- ar. Megin hluta þjóðarinnar hefir vafalaust verið það fullljóst, að um önnur úrræði var ekki að ræða, enda var þáð svo að for- vígismenn þeirra flokka, sem börðust gegn gengislækkun, benntu ekki á nein önnur úrræði til Iausnar þess fjárhagsvainda, sem að þjóðinni steðjaði. Lausn þeirra var sú, að hjakkað skyldi í sama fari, ríkissjóður skyldi halda áfram á sömu braut og gefa með atvinnuvegunum, en auðvit- að hefði hann þá orðið að fara dýpra og dýpra niður í vasa skattgreiðendanna, en sjálfur vandinn hefði verið óleystur þrátt fyrir það. Övæntir örðugleikur. Ejn margskonar örðugleikar, sem á engan hátt voru fyrirsjáan- legir á s.l. vori, hafa hinsvegar leitt til þess að árangur gengis- breyíingarinnar hefur ekki orðið fyllilega sem skyldi, og veldur því að langmestu leyti tilfinnan- legur aflabrestur á síldarvertíð- inni nú s.l. sumar og aflaleysi undanfarin ár. Þá hefur og orðið mikið verðfall á ísleinzkum af- urðum erlendis og markaðir þrengst til muna. Verðhækkanir hafa hinsvegar orðið á nauðsyn- legum innflutningi. Þá hafa og vinnustöðvanir, eins og t.d. tog- araverkfallið kostað þjóðina tugi miljónir króina í erlendum gjald- eyri. Af þessum sökum hefur orðið stórfelldur samdráttur í úíflutn- ingi okkar, en hins vegar er inn- flutningurinn svo mikill, að 1. ágúst s.l. var viðskiptajöfnuður- inn óhagstæður um 132 niilj. kr. En þrátt fyrir þetta er þó mikill skortur á ýmsum nauðsynjavör- um, og hefur orðið að skera imi- flutning þeirra mjög niður. Erfiðleikar þrátt fyrir gengislækkunina. í blöðum hinnar gjörsamlega ábyrgðarlausu stjórnarandstöðu er stöðugt hamrað á því, að erf- iðleikarnir, sem fram unda.n eru og sem þjóðin á nú í höggi við, séu að kenna aðgerðum og stefnu uúverandi ríkisstjórnar, og þí sérstaklega gengisbreytingunni. Þetta sézt greinilega t.d. í Verka- manninum frá 30.^sept. s.l., þar sem hlakkað er yfir því að hagur ríkissjóðs skuli hafa versnað svo sem raun er á nú s:ðustu árin, og þetta auðvitað skrifað á reikning stjórnarflokkanna. En almenningur í landinu veit að þessir erfiðleikar stafa ekki af gengislækkuninni heldur hafa þeir skollið yfir þjóðina þrátt fyr ir gengislækkunina. Meginorsak- ir erfiðleikanna eru markaðserí- iðleikar, aflabrestur, togaraverk- fallið og ófyrirsjáanlegar verð- breytingar á heimsmarkaðnum. Hvers þjóoin væntir. Þó að margir þeir erfiðleikar, sem að steðja nú, séu okkur óvið- ráðanlegir, þá hlýtur það þó að verða eitt af höfuðverkefnum þessa þings, sem nú er nýkomið s&man, að Ieita lausnar á þeim vandamálum. Aflabresti til sjávar og óáran til sveita, eins og verið hef ur hér norðan og austan lands í sumar, verður að mæta með meiri nýtni, og því að aflinn sé unninn enn. frekar en gert er, svo að verð- mæti framleiðslunnar aukist. Það er ekki nægilegt að gripið sé sem mest úr skauti náttúruníiar, þjóð- in þarf að læra að hagnýta betur en gert er það, sem hún aflar. Þá er og á engan hátt viðunan- legt, að atvinnuvegir okkar séu svó einhæfir, að állt fjárhags- kerfi þjóðarinnar hvíli á einum atvinnurekstri. Við getum ekki fyrirbyggt afla brest, en við getum gert þær ráð- stafatnir, að aflabrestur Ieiði ekki til fullkomins fjárhagsöngþveiti. Og það er þetta, sem þjóðin vænt ir nú að Alþingi geri, af þvi að á traustum atvinnuvegum eirium verður byggt heilbrigt efnahags- í:f, og á því veltur svo allt at- vinnu- og afkomuöryggi þjóðar- innar í komandi framtíð. Frá námsstjóra Norðurlands I sambandi við skólaeftirlit og leiðbeiningastarf námstjórans á Norðurlandi, hefir það verið föst venja að halda fund með barna- kennurum á haustin áður en aðal- skólastarfið hefst. Þessir fundir eru nú nýafstaðnir, og var haldinn einn fundur íyrir hverja sýslu, og mættu þar flestir kennarar. Rætt var um vetrarstarfið, sem í hönd fer, og þá einkum eftir- farandi atriði: 1. Skólastaðir og skólaborS. Á því hefir orðið breyting til bóta hin síðari ár. en þó skortir all-mikið á að þar sé allt svo sem vera mætti í 3umum farskólahverfum sveitanna. /ar enn hvatt til úrbóta í þeim efn- um, ásamt öðru er að aðbúð barn- anna lýtur. 2. Kennslutœkin. Þar er aðstaðan njög misjöfn, og of víða skortir mikið á að það sé eins og vera ætti. Veldur þar nokkru um, að erfitt er um innflutning slíkra tækja, og svo hitt, að sum tæki, svo sem landabréf o. fl. þ. h., fara illa á sífelldum flu'ningi milli skólastaða. Þess vegna m. a. er reynt að stefna að því, að fækka skólastöðum og hópa börnin meir saman, svo að ekki séu fleiri en tveir skólastaðir í hverju skóla- hverfi, og mun það takast í vetur í flestum þeirra. Með því móti verður líka unnt að flokka börnin meir eftir aldri og þroska. 3. Aðstaðan til skálahalds. Erfið- ara verður nú með ári hverju að koma börnum fyrir til dvalar í far- skólahverfunum. Fámenni heimil- anna veldur því, að örðugt er að fjölga börnum í fæði og þjónustu um lengri tíma, þó að húsrými sé fyrir hendi. Að aka börnum í bílum að og frá skólastað hefir sums staðar verið gert hin síðu#tu ár, en það mun reynast frátafasamt hér norðan- lands í snjóþungum vetrum, enda alldýr framkvæmd. I strjálbýhnu mun því sú úrlausn verða skynsam- legust til frambúðar, að koma smátt og smáit upp skólaheimilum á til- teknum svæðum, þar sem greiður er heimangangur fyrir þau börn, sem næst búa, en hin fái þar heima- vist meðan á námi stendur. Þessari framtíðarúrlausn fræðslumála strjál- býlisins verður smátt og smátt að greiða leið til skilnings og fram- kvæmda. Og þó að aðstaðan sé sums staðar þannig orðin, að starfs- kraftar kennarans nýiist ekki nema að hálfu, eða minna en það, sökum barnafæðar í skólahverfunum, þá mun þó vafalaust um nokkurt skeið, e. t. v. langt skeið, baslað við þessa aðstöðu, og því verður að reyna af fremsta megni„ að gera hið bezta úr því, sem fyrir hendi er, og verða því kennarar jafnan að vera vakandi í þeim efnum, leita að' úrræðum, benda á þau, vinna þeim fylgi, og bæta þannig þá aðstöðu, sem fyrir er á hverjum stað, eftir því sém við verður komið. 4. Kennsluaðferðir og nám. Þetta er jafnan mjög iil umræðu á fund- um kennara. Sökum þess að mögu- leikar til framhaldsnáms hafa stór- um aukist hin síðustu ár, og sums staðar lengd skólaskyldan, á og þarf barnaskólinn nú, enn frekar en áður, að leggja höfuðáherzluna á undir- stöðugreinar alls náms, móðurmálið og reikninginn, en geyma heldur framhaldsnámin eitthvað í lesgrein- um, sem fremur á við nám unglinga en barna. I móðurmálsnáminu skiptir mestu að kennurum takist vel við lestrar kennsluna. þar sem börnin koma lítt eða ekki læs í skólana, og þurfa þeir því stöðugt að afla sér fræðslu um •aðferðir, og nema af bæði sinni og annarra reynslu. Segja má að engin ein aðferð sé algild, en hljóðkennslu- aðferðin ryður sér meir og meir til rúms, þar sem kenna þarf hóp barna að lesa í einu. Þá þarf að leggja áherzlu á að kenna börnum að lesa skýrt og áheyrilega. Og þá ekki síð- ur hitt, að æfa þau í að lesa í hljóði, og spyrja þau síðan út úr efninu, til að æfa og skerpa eftirtekt þeirra á lesefninu. Þá verður og að gefa sér tíma til að útskýra orð og orða- sambönd, og glæða málsmekk og skilning. Framtíð tungunnar á mik- ið undir því að lestrarkennslan sé í góðu lagi. og því þurfa skólarnir a'ð vera þess minnugir, að þeir hafa þar veigamiklu hlu'.verki að gegna. Að því er snertir hið ritaða mál verður að sjálfsögðu að venja börn- in á að rita rétt, en hinu má þó ekki gleyma, að kenna þeim að koma hugsunum sínum í búning góðs stíl:;, og glæða hjá þeim frásagnarlist í rituðu máli. Þarf öllum skólum a5 verða þessi nauðsyn ljós. I reikningskennslunni þarf að leggja meiri áherzlu á hugareikning en verið hefur, og er bent á ýmsar leiðir til þess. Þá er og talið, að sinna þurfi meir einstaklingskennslu í reikningi, svo að hver fái sém bezt notið sín. Leggja þarf mikla rækt við krist- indómskennsluna, og varðar þar miklu um hugarfar kennarans og viðhorf hans til þeirra mála. Varðar miklu að kristin trú og kristinn lífs- skilningur festi djúpar rætur í huga og hjarta þeirrar framtíðar, sem vér erum að skapa. Telja verður æski- legt að prestarnir heimsæki sjcólana, og séu í sem nánastri samvinnu við kennarana um krislindómsfræðsl- una. Um kennsluna í lesgreinunum er mikils um vert, að námið verði þar starfrænna og meir við barna hæfi en verið hefur of víða hingað til. Er þá vinnubókin í margskonar sniði helzta úrræðið. Er nú í undirbúningi all mikið verk til að greiða fyrir slíkum vinnubrögðum. En þótt flest vanti nú til hjálpar við slíka kennslu, má þó komast nokkuð áleiðis, og munu skólamir smátt og smátt þoka náminu inn á þessar brauiir, þótt hægt fari. Aðstaðan til handiðju- og leik- fimikennslu er víða mjög bágborin, en fer þó heldur batnandi. Og all víða er hvorttveggja í góðu lagi. Kennarara verða smátt og smátt meir og betur hæfir til að sinna þessari kennslu þótt skilyrði séu léleg, og hafa m. a. smánámskeið, er hér á Akureyri hafa verið haldin, hjálpað til þess. Eru kennarar jafn- an hva:tir til að sinna þessum mikil- vægu námsgreinum eftir beztu getu, þar sem einhverjir möguleikar til þess eru fyrir hendi. Söngkennsla í skólunum þyrfti víða að vera meiri en hún er. Mikið vantar í skólann þegar ekki er hægt að syngja. Þessvegna er nú lögðmeiri áherzla á að fá sönginn inn í skóla- starfið en verið hefir, og er reynt að fá menn til hjálpar þar sem kennar- inn getur ekki sungið. Eindregið er Framh. á 4. s:ðu. Innilegar þakkir færi ég 'óllum þeim, sem glöddu mig með heimsóknum, gjöfum,, blómum og skeytum á áttrœðis- afmæli mínu, þann 29. september s. I. RÓSA ILLUGADÓTTIR, Þórunnarstr. 104. Flöskur! Flöskur! Kaupum flöskur: 3/8, 3/4 og 1/1 líters. Einnig gosdrykkjaflöskur merktar SANA og MORGAN Gefum sama verð fyrir allar stœrðir. EFNAGERÐ AKUREYRAR H. F. Sími 1485.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.