Faxi - 01.05.1947, Síða 3

F A X I
3
Keflavík 1908.
Edinborgarbryggjan
og Edinborgar-
húsið sjást fremst
á myndinni.
hvað fjölmennir sem þeir eru. Segir hann
þá hafa „næstu 16 ár með sjálfskyldu þeg-
ið“ allan heina fyrir sig og hesta
sína, svo lengi, er þeir sjálfir óski. Þar
að auki séu þeir, Njarðvlkurbændur,
skyldir að fylgja Bessastaðamönnum inn-
an sýslu og margoft utan. Sé allt þetta
endurgjaldslaust.
Bóndinn í Ytri-Njarðv.'k kveðst þurfa
að sjá um og flytja farangur vermanna,
er þeir komi um hávetur innan frá Bessa-
stöðum og Sundum til sjóróðra á kóngs-
skipin, er gengu frá Stafnesi.
Ef vetur var harður og vermenn treystu
ekki hestum sínum lengra en að Sund-
um, urðu bændur, er bjuggu meðfram
veginum til Suðurnesja, að flytja þá bæ
frá bæ út að Ytri-Njarðvík. Þar tók bónd-
inn við og flutti þá ásamt farangri suður
yfir heiði, að Stafnesi.
Allt var þetta bótalaust.
Sami bóndi segir frá því, að komið hafi
verið með bát suður í Ytri-Njarðvík í
nafni umboðsmannsins á Bessastöðum „í
fyrstu með bón og síðar með skyldu,
tveggja manna far, sem ganga skyldi um
vertíð, en ábúandinn að vertiðarlokum
meðtaka skipsábata, verka hann og vakta
til kauptíðar, ábyrgjast að öllu og flvtja í
kaupstað“.
Þá er að minnast tveggja eyðijarða í
Njarðvíkurlandi, sem getið er í Jarðabók-
inni 1703. Er um þær báðar hið sama að
segja, að þá vissi enginn, hve lengi þær
hefðu í eyði verið.
Onnur jörðin var Hjallatún. Voru þá
tún uppblásin í mel, lyng og hrjóstur, en
girðingar stóðu þá enn, en jarðarlandið
löngu lagt undir Ytri-Njarðvík.
Þótt svo langt sé síðan býli þetta lagðist
t eyði, að enginn, er var á lífi 1703 kunni
skil á hvenær þar hefði byggð verið, hefur
nafn þessarar híjðarjarðar aldrei gleymst.
*
Rétt eftir síðustu aldamót voru haldnar
skemmtisamkomur í Hjallatúnum nokk-
ur sumur. Var það að tilhlutun Agústs
Jónssonar hreppstjóra í Höskuldarkoti, er
ævinlega vildi alla hluti vel gjöra.
Mættust þá Njarðvíkingar og Keflvík-
ingar í Hjallatúnum einn glóbjartan
sunnudag, einu sinni á sumri, og gerðu
sér þar glaðan dag. Var farið upp eftir
með margskonar farangur: vatn í kaffi,
kökur og annað góðgæti og mikið af á-
höldum og borðbúnaði.
Allir fóru gangandi og bar hver sem
betur gat. Gott var að hvílast í grasi grón-
um brekkunum, er upp eftir var komið.
Margt varð til gleði, ræður haldnar og
mikið sungið. Svo voru byggðar hlóðir
uppi undir klettabeltinu og hitað kaffi,
lagt á borð hingað og þangað um lautir
og bala, gengið á milli húa og góðgerðir
þáðar á víxl. Þegar leið á daginn fór unga
fólkið í leiki og er kvölda tók, var gengið
heim. Vegir skiftust og hóparnir héldu
niður i Njarðvíkur og út í Keflavík. 1
logniblíðu kvöldsins kváðu við léttir söngv-
ar og gleðiómar, allir voru glaðir og
ánægðir eftir góðan dag og komu heim í
sólskinsskapi löngu eftir sólarlag.
Hin eyðijörðin var Fitjakot milli Ytri-
og Innri-Njarðvíka. Hefur hún legið að
sjó. Þar eru nú Fitjar.
Er svo sagt 1703, að lítil merki sjáist
þar fornra girðinga, en almenn sögn, að
býli hafi verið. Var það mál manna, að
jörðin hafi í eyði lagst af örtröð. Hinar
tíðu lestaferðir austan- og norðanmanna,
er sóttu sér björg í bú til hinna aflasælu
verstöðva um Suðurnes, eru taldar drýgsti
þáttur í eyðingu jarðarinnar. Þar var ævin-
lega áð og að vetri munu ferðamenn hafa
haft þarna náttstað áður en lagt var suður
í Hafnir, út á Nes, Garð, Leiru og Kefla-
vík. Er svo sagt í jarðabókinni, að fetða-
menn megi ómögulega missa þennan á-
fangastað. Þá er og greint frá því, að sjór
brjóti landið að framanverðu í stórkostlega
ósa, en vatnsrásin úr heiðinni flytji frarn
aur og grjót.
A þessum slóðurn eru byrjaðar fram-
kvæmdir að hafnarmannvirkjum, er verð-
ur einn liður í fyrirhugaðri landshöfn
Keflavíkur og Njarðvíkur.
Abúendur í Keflavík fyrr á öldum, kann
ég fáa að nefna.
I fornum annálum er þess getið, að
Grímur Bergsson, bóndi í Keflavík, hafi
orðið bráðkvaddur árið 1649.
Setbergsannáll kann best skil á þessum
atburði, enda var höfundur annálsins Gísli
Þorkelsson að móðurætterni af Suðurnesj-
Lim, dóttursonur séra Þorsteins Björnsson-
ar, er prestur var á Utskálum 1638—1660.
Þar segir svo: „Þann 8 Janúarii andaðist
Grímur Bergsson í Keflavík skyndilega í
sinni heytótt á kvöldtíma“.
Grímur hafði fyrrum (1632) verið sýslu-
maður í Kjósarsýslu og síðar lögréttumað-
ur á Suðurnesjum.
Hann bjó á Kirkjubóli á Miðnesi, síðar
í Ytri-Njarðvík og síðast í Keflavík.
Fyrri kona hans var Matthildur Arna-
dóttir, dótturdóttir séra Einars, prests á
Útskálum (1581—1605) Hallgrímssonar.
Seinni kona Gríms var Rósa Asgeirs-
dóttir frá Fitjum í Skorradal. Dóttir þeirra
var Oddný kona Gísla Bjarnasonar frá
Stokkseyri. Þau bjuggu á Skarði á Landi.
Frá þeim er komin merk ætt er rekja
má til núlifandi manna.
Nefni ég hér á eftir nokkra kunna niðja
þeirra, en þeir eru ýmist 8. eða 9. maður
frá Grími.
Frú Asdís Rafnar, prestskona á Útskál-
um, nú á Akureyri, frú Soffía Guðlaugs-
dóttir systir hennar, leikkona í Rvík, frú
Matthildur Finnsdóttir, kennari í Gerðum
í Garði, Finnur Jónsson, faðir hennar,
fræðimaður á Kjörseyri, Magnús Jónsson,
bróðir hans, bóndi í Junkaragerði í Höfn-
um, frú Torfhildur Hólm, skáldkona, frú
Guðrún Briem, kona Sigurðar Briem
póstmeistara, frú Karolína ísleifsdóttir,
kona Guðm. Hannessonar prófessors, og
Halldór Kiljan Laxness skáld.
Grímur Bergsson hefur verið drengskap-
armaður. Það sést bezt, er litið er á þátt
þann, er hann átti i því að liðsinna Hall-
grími skáldi Péturssyni, er hann kom frá
Kaupmannahöfn vorið 1637, félaus og
vinafár, með konuefni sitt Guðríði Simon-
ardóttur. Komu þau út í Keflavík, sjálf—