Eining - 01.11.1968, Qupperneq 17

E 1 N I N G
17
»«ss
UMSKIPTINGAR
Margar greinar flytur þetta hefti
einnig um bindindismálin innanlands og
utan, sem eiga það skilið, að þeim sé
gaumur gefinn; ennfremur ritfregnir,
meðal annars framhaldsgrein um hið
merka rit séra Árelíusar Níelssonar:
Saga bamaskólans á Eyrarbakka 1852-
1952.
Einnig eru í heftinu kvæðið „Hróp“
eftir Kristínu M. J. Björnsson, ádeila á
þjóðfélagsmein og eggjan til umbóta, og
frumsamin ljóð og þýdd eftir ritstjór-
ann.
Að venju er þetta hefti ritsins vandað
að prentun og öðrum frágangi, og prýtt
fjölda góðra mynda.
Pétur ritstjóri lætur þess getið í rit-
stjórnargrein sinni, að „Einingunni“
myndi þykja vænt um að fá sem af-
mælisgjöf nokkra nýja kaupendur. Þau
orð vil ég gera að mínum orðum, því að
hún á sannarlega slíkan stuðning skilið.
Að svo mæltu flyt ég henni og öllum
þeim, sem að henni standa, þakkir mín-
ar og afmæliskveðjur í eftirfarandi ljóð-
línum:
Hafið brúa ég handabandi
hlýrrar kveðju og óska minna.
Þakka öllum þeim, sem vinna
þörfu störfin ættarlandi.
Richard Beck.
Fleiri mœttu slíkir vera
Blaðamaður spurði Einar Gerhardsen,
fyrrv. forsætisráðherra Norðmanna, hvort
satt væri að hann hefði aldrei bragðað
áfengan drykk. Gerhardsen sagði það satt
vera. Á æskuárunum hefði sér oft verið
boðinn slíkur drykkur, en hann hefði ávallt
afþakkað. Þetta væri aðeins viljaatriði.
Enn var hann spurður, hvort þetta hefði
ekki valdið honum óþæginda í ráðherratíð
hans og öðrum opinberum embættum. Hann
hvað nei við.
Þá var hann spurður, hvort hann stund-
aði enn líkamsæfingar. Til þeirra sagðist
hann verja 10—15 mínútum hvern morgun.
Gönguför úti í fríska loftinu og náttúru-
fegurðinni sagði hann vera þeirra hjón-
anna mesta eftirlæti. — Heilbrigt líf. —
Góð fyrirmynd.
Ungu menn! Beinið sjónum ykkar til
slikra manna. Það mætti líka gera margur
embættis- og forustumaður.
Leiðrétting
Augljós og leiðinleg prentvilla er í síð-
asta tbl. Einingar, á 13. bls. Þar segir að
í Danmörku muni nú vera 70-75 ofdrykkju-
menn. Núllin hafa fallið niður. Þetta á auð-
vitað að vera 70-75.000.
m jóðtrúin gerði sér hugmyndir um
álfa, sem gerðu börn að umskipt-
ingum. Þeir tóku falleg og góð börn og
létu þá oft í staðinn karlfausk í barns-
mynd.
Viss öfl, sem farið hafa hamförum í
mannheimi um miðbik þessarar aldar,
hafa gert marga og margt að umskipt-
ingum. Á vissum tímabilum sögunnar
hefur veröld listarinnar átt gerfileg og
góð börn, svo sem tónlist, ljóðagerð,
málaralist og myndlist, höggmyndagerð,
skáldsagnagerð og fleira. Einhverjir
hrekkjóttir álfar hafa nú um skeið gert
margt af þessu að umskiptingum, þó
ekki allt. Ennþá höfum við eitthvað af
hinum góðu börnum á þessu sviði.
í bók Hannesar J. Magnússonar,
Mannlíf í deiglu, eru skráð á 260. bls.
eftirfarandi orð:
„Á öld þekkingar, fræðslu og tækni
er venjulega farið í kringum manninn
sjálfan, einkum hinn andlega mann.
Fyrir nokkru átti eitt Reykjavíkurblað-
anna viðtal við merkan, erlendan hljóm-
listarsnilling, Henry Snowboda. Honum
fórust meðal annars svo orð: „Nútím-
inn stefnir í bili að minnsta kosti frá
hjartanu til heilans." Það er engin til-
viljun, að þessi orð koma frá lista-
manni, því að óvíða hafa þessi straum-
hvörf komið átakanlegar fram en ein-
mitt í listinni."
Þessi orð minntu undirritaðan á pistil
í Kirkjuritinu, 1. hefti 1966, um listir
og trúarbrögð, en þar er kafli tekinn úr
Lesbók Morgunblaðsins 19. 9. 1965. Ég
fann þessa Lesbók og leyfi mér að birta
hér kafla úr ritgerð þar eftir Ingmar
Bergmann. Þar segir:
„Ég minnist þess, að ég hafði mikla
þörf á að vekja eftirtekt hinnafullorðnu
á þessum sýningum á tilveru minni í
andans heimi. Mér fannst samtíðarfólk
mitt aldrei sýna mér neinn áhuga. Þess-
vegna tók ég — þar sem raunveruleik-
inn nægði ekki — að beita hugarflug-
inu og skemmti jafnöldrum mínum með
ótrúlegum reyfarasögum af leyndum af-
rekum mínum. Þetta voru örgustu lyga-
sögur, sem hrundu í rúst fyrir raun-
sæjum efasemdum umheimsins. Loksins
dró ég mig í hlé frá kunningjahópnum
og átti minn draumaheim sjálfur. Hug-
myndaríkt og mannblendið mannsbarn
varð særður, meiddur ogmisskilinndag-
draumamaður.
En dagdreymandinn er ekki listamað-
ur nema í sínum eigin draumum.
Þörfin á að fá menn til að hlusta,
taka við sér, lifa í samfélagi var enn til
staðar. Og hún magnaðist æ meir eftir
því sem fangelsi einverunnar luktist
um mig.
Það liggur í augum uppi, að kvik-
myndin varð tjáningartæki mitt. Ég gat
þar gert mig skiijanlegan á máli, sem
virti að vettugi þau orð, sem mig skorti,
tónlistina, sem ég réð ekki við, málara-
listina, sem gat aldrei haft áhrif á mig.
Mér varð það snögglega fært að tjá mig
umheiminum á máli, þar sem sál bók-
staflega talar við sál, með orðum, sem
á næstum þægilegan hátt sleppur undan
stjórn skynseminnai*.
Með öllu samansafnaða hungri barns-
ins sló ég mér á þetta tjáningarform
mitt, og í tuttugu ár hef ég linnulaust
og í einskonar brjálæði, birt drauma,
tilfinningaatvik, hugarflug, brjálæðis-
köst, taugaveiklun, þrjóskukvalir og
beinar lygar. Hungrið hjá mér hefur
alltaf verið nýtt. Auður, frægð og vel-
gengni hafa verið furðulegar, en í raun-
inni lítilsverðar afleiðingar af þessari
starfsemi minni.
En það, sem ég hér hef sagt, dregur
ekki úr gildi þess, sem ég hef skapað,
eins og fyrir tilviljun. Ég held, að það
hafi haft og hafi, jafnvel enn, nokkra
þýðingu. Það, sem er mér huggun, er
það, að ég get séð hið liðna í nýju og
ekki eins rómantísku ljósi. List til
sjálfsfullnægingar getur vitanlega haft
sína þýðingu — einkum fyrir lista-
manninn.
I dag er ástandið ekki eins flókið,
ekki eins forvitnilegt, en framar öllu
ekki eins glæsilegt.
Ef ég á að vera alveg hreinskilinn,
finnst mér listin (ekki kvikmyndalistin
ein) fánýt.
Bókmenntir, málverk, tónlist, kvik-
myndir og leikhús skapar og fæðirsjálft
sig. Nýjar tilbreytingar, nýjar flækjur
koma upp og hverfa, og allt virðist
þetta, utan frá séð, taugaveiklað og
kvikt, — þessi stórfenglegi áhugi lista-
mannsins á að kasta fram myndum af
heimi, sem spyr ekki lengur um, hvað
menn álíti eða hugsi af eigin rammleik,
og áhorfendur eru með stöðugt minnk-
andi áhuga. 1 einstöku tilvikum hlýtur
listamaðurinn refsingu; listin er talin