Rödd verkalýðsins - 01.06.1930, Blaðsíða 2

Rödd verkalýðsins - 01.06.1930, Blaðsíða 2
RÖDD VERKALÝÐSINS „Afvopnun” danskra „jafnaðarmanna”, skósveina Þjóðabandalagsins svo mikið í aðra hönd, að það borgi sig að greiða þessar 35.000 krónur? Svo mörg ei'ii þau heilögu orð. Vér höfðum nú haldið í fávisku vorri, að lilutleysi landsins skifti nokkuð meira máli en þessar krónur. Vér skulum nú reyna að gera oss grein fyrir allri þeirri hless- un, sem vér erum liklegir til að njóta, ef vér, vesöl þjóð, verðum þeirrar sæmdar aðnjótandi að fá að greiða 35.000 krónur á ári, sem styrk til stórveldanna. Hvernig- Þjóðabandalagið fer að því að afvopna. Á átta árum voru ráðstefnur þær, sem haldnar voru um af- vopnunarmálið 121 að tölu. Hver er árangurinn af þeim? Stöðugur landher stórveldanna fimm, Frakldands, Bretlands, Ítalíu, Bandarikjanna og Japans taldi 1913—'14: eina miljón og 827 þúsundir, en 1928—''29: toær miljónir og H7 þúsundir. Varalið þessara ríkja var 1914: 7—8 miljónir manna, en 1929: 20 miljónir manna. Eftir stríðið var myndaður hringur fjandsamlegra smáríkja kring um Rússland. Fimm hin lielstu þessara ríkja hafa samtals 575.000 manna stöðugan landher. Bæði í þessum ríkjum, sem hér Iiafa verið talin, og í Miðevrópu- löndunum, eru auk þess aftur- haldssamir sjálfboðaliðar svo miljónum skiftir i skipulags- hundnum hernaðarsamböndum, sem hafa stöðugar heræfingar. Dr. Björn Þórðarson liefir það eftir „jafnaðarmanninum“ Paul Boncour, að landlier Frakklands hafi minkað mjög síðan fyrir stríð. Paul Boncour er einn af helstu leiðtogum sósíaldemókrafa í Frakklandi. Sannleikurinn er sá, að land- lier Frakklands taldi 546 þúsund- ir manna árið 1914, en 725 þús- undir 1929. Hr. Boncour og' dr. Birni er háðum mjög í mun að finna sann- anir fyrir friðarstarfsemi Þjóða- bandalagsins. En hvernig þeir fara að komast að þeirri niður- stöðu, að landher Frakklands hafi minkað, er oss ráðgáta. Hins er auðvitað ekki getið, að þessi Boncour er upphafsmaður að hernaðarlöggjöf þeirri, sem nú gildir í Frakklandi. Með henni er öll franska þjóðin, konur og karlar, ungir og gamlir, gerð her- skyld, ef til ófriðar kemur. Hernaðarútgjöld stórveldanna fimm voru 1912—’13: H33 miljónir dollara, en 1928: 21tí'i miljónir dollara. Með öðrum orðum: Hernaðar- útgjöld þessara fimm ríkja hafa aukist nærri því um helming frá því fyrir stríð. í löndunum kringum Rússland er mest af útgjöldum fjárlaganna framlög til hernaðar. Herfloti Bandarikjanna, Eng- lands og Japans var 1922: 570.000.tonn, en 1930: 923.00 tonn. Á þessu ári verða bygð 24 ný herskip af ýmsum tegundum i Bretlandi. Þó er ótalið það, sem langmestu máli skiftir í næsta ófriði, en það er hin gífurlega aukning her- flugvélaflotans og eiturgasfram- leiðslunnar. Hernaðarútgjöldin gefa annars litla liugmynd um alt það fé, sem varið er til þess að undirbúa næsta strið. Að minsta kosti 70% af verslunarflota Bretlands má nota í hernaði. Hernaðarflugvél- ar og hernaðarbifreiðar eru framleiddar undir yfirskini frið- samlegra afnota. Miklum hluta efnaframleiðslunnar er hægt að breyta í hernaðarframleiðslu Iivenær sem er. Á ráðstefnum, sem skifta hundruðum, hefir Þjóðabanda- lagið skrafað um afvopnun. Á ráðstefnu, sem lialdin var 1927, báru Rússar fram tillögur um al- gerða afvopnun. Þá gægðist úlf- urinn undan sauðargærunni. Til- lögunum var liafnað vegna þess, að ekki þótti tiltækilegt að hafa engan her til að bæla niður upp- reisnir heima fyrir og í nýlend- unum. Þarna fékst full viður- kenning á því, að tilgangur Þjóðabandalagsins er að vernda auðvaldsskipulagið og nýlendu- kúgunina. Næsta ár komu Rússar með til- lögur um takmörkun vígbúnaðar. Þá var eins og ginkefli væri stungið upp í friðarpostulana. Þeim tillögum var einnig hafnað. Þjóðabandalagið lieldur áfram að skrafa um frið; meðlimir þess halda áfram að vígbúast. Hvernig þjóðabandalagið fer að því, að koma í veg fyrir stríð. Síðan Þjóðabandalagið var stofnað hefir altaf verið barist einhversstaðar í heiminum. Ægi- legar styrjaldir liafa verið háðar, en þær hafa bliknað svo í með- vitund almennings fvrir hinum mikla hildarleik, sem háður var 1914—T8, að mönnum hefir þótt, sem friður væri. Ófriður i Kína, ófriður milli Frakka og Marolckóbúa, ófriður milli Frakka og Sýrlendinga, ó- friður milli Breta og Araba, ó- friður milli Bandaríkjanna og Nicaragua, ófriður i Afghanistan, þar sem Bretar voru í raun og veru annar aðilinn. Og nú dreg- ur til ófriðar milli Breta og þeirra þjóða, sem byggja Indland. Herrarnir í Þjóðabandalaginu liafa setið og skrafað um það, hvernig þeir ættu að fara að því, að gera friðinn eilífan, á meðan þeir hafa sjálfir átt í blóðugum styrjöldum víðsvegar um bnött- inn. Það hefir sýnt sig, að ráns- fengurinn frá stríðinu verður ekki verndaður á friðsamlegan hátt. Síðan Þjóðabandalagið var stofnað, bafa orðið ýmsir árekstr- ar, sem vel hefðu gelað orðið upphaf að nýrri heimsstyrjöld, til dæmis deilan milli Bolivíu og Paraguay, sem enn er í fersku minni, og deilan um kinversk- rússnesku járnbrautina síðast- liðið ár. Deilan milli Bolivíu og Para- guay var árekstur milli auð- magns Bandaríkjanna og Bret- lands. Þegar í óefni var komið, létu Bandaríkin selja sér sjálf- dæmi í málinu, sem er vottur þess að Bandaríkjaauðvaldið er Bretum ofjarl í Suður-Ameríku. Deilan um kínversk-rússnesku járnbrautina var árekstur milli stórveldanna, sem eiga hags- muna að gæta í Kina, annars vegar og Rússlands hins vegar. Henni var komið af stað með það fyrir augum, að siga Rússum og Kínverjum saman, er skyldi verða upphaf að almennri kross- ferð gegn verkalýðsríkinu. Þegar slík vandamál hafa bor- ið að höndum, þegar ný heims- styrjöld heíir drepið á dyr, hefir Þjóðabandalagið staðið ráð- þrota. Hvers vegna? Vegna þess, að ráðamenn Þjóðabandalagsins hafa verið helstu hrókar í lafli. Bretar eru forustuþjóðin í Þjóðabandalaginu. Þegar nú er- indrekar þeirra i Asíu eru önn- um kafnir að æsa til ófriðar, er þá nokkur Von til þess að fulltrú- um þeirra í ráði Þjóðabandalags- ins sé alvara, þegar þeir þykjast vera að stilla til friðar? Ófriðarblika er á lofti. Það drégur til ófriðar milli auðjötn- anna tveggja, Bretlands og Bandaríkjanna. En snarpur vindur blæs á blikuna frá verka- lýðsstórveldinu i austri. Stórkostleg kreppa er að fær- ast yfir auðvaldsheiminn. Forða- búrin eru full og allir markaðir eru tæmdir. Sjötti hlutinn af yfirborði jarðarinnar er á valdi verkalýðsins og lokaður fyrir auðmagninu. Auk þess eru ráð- stjórnarlýðveldin að gerast hættulegur keppinautur á heims- markaðinum. Þess vegna er það lifsskilyrði fyrir stórveldin að koma verka- lýðsríkinu á kné. Þess vegna undirbúa þau hina ægilegustu herferð á liendur því. Engum, sem hefir augun opin, getur blandast hugur um þenna stríðsundirbúning. Þess eru áður engin dæmi, að nokkurt ríki liafi verið egnt svo til stórræða, sem Rússland. Sendiherrabústaðir þcirra liafa verið brotnir niður, starfsmenn þeirra teknir fastir og stundum drepnir, eignum þeirra hcfir verið rænt, samning- ar rofnir og herdeildir hafa ráð- ist inn í land þeirra. Rússar hafa tekið þessum árásum með slíkri festu, að allar tilraunir fjand- manna þeirra til að kveikja nýtt ófriðarbál, hafa mistekist. En það er enginn vafi á því, að þessir ræningjar í gerfi friðar- engla hafa í liyggju að láta til skarar skríða hið bráðasta. Það er bættulegt fyrir þá að striðið við Rússland dragist lengi, því að land verkalýðsins verður öflugra með degi hverjum. Vér getum nú hiklaust ályktað: Hver, sem heldur því fram, að Þjóðabandalagið starfi að því, að koma á friði i heiminum, talar annaðhvort af miklum ókunnug- leik, eða þá hann er svo snortinn af anda Þjóðabandalagsins, að hann telur það skyldu sína að breiða friðarblæju yfir undir- búning hinnar ægilegustu styrj- aldar, sem enn liefir verið háð á þessari jörð. Hvernig- „vernd“ Þjóðabandalags- ins er háttað. Þjóðabandalagið hefir fram- kvæmt „vernd“ sína á löndum þeim, sem sigurvegararnir lögðu undir sig í stríðinu, á þann hátt, að skifta þeim milli stórveld- anna. Stórveldin hafa síðan liag- nýtt sér auðlindir landanna, eftir því sem föng voru á. Bændur eru flæmdir burt af jörðum sínum, og er þeir liröklast til borganna, eru þeir arðnýtlir á miklu grimm- úðugri hátt, en verkamenn héíínalandanna, meðan samtök þeirra voru i bernsku. Vinnu- tíminn er 12—16 stundir á dag og launin svo smánarleg, að eng- inn Evrópumaður myndi geta framfleytt lífinu af þeim, þó að hann væri einlileypur. Híbýlin myndu tæpast þykja boðleg svín- um meðal „siðaðra“ manna. Ef þrælarnir rísa ge£n erlendu „verndurunum" ,eru þeir skotnir niður eins og fé. Sjálfstæði smárikjanna i Ev- rópu, sem eru í Þjóðabandalag- inu, er að eins á pappírnum. Stórveldin ráða lögum og lofum. Samkvæmt lögum Þjóðabanda- lagsins, eru þau skyld að leggja til herstyrk í ófriði og greiða fyr- ir her, sem leggur leið sína gegn um landið. „1 næsta stríði verða engar hlutlausar þjóðir,“ sagði einn af sérfræðingum Þjóða- bandalagsins fyrir skemstu. Með Þjóðabandalaginu hefir stór- vehlunum tekist að skipulags- binda smárikin þannig, að þau geta sigað þeim út í styrjöld fyrir sig, hvenær sem þörf gerist. Að hvaða notum getur ísland orðið stórveldunum í næstu styrjöld? Það er nægilega ljóst af lögum Þjóðabandalagsins, að stórveldin gætu samkvæmt alþjóðalögum nolað landið eins og þeim líkaði i hernaði, ef það væri meðlimur. Þá er fyrst að atluiga liverjir eru líklegir lil að berjast i næsta ó- friði. í lögum Þjóðabandalagsins er öllum bandalagsþjóðum gert að skyldu að veita allan þann styrk, Ríkisþing'ið danska samþykti ný- lega lög um „afvopnun". Lög þessi sýna glöggt, ekki einungis hatur dönsku sósíaldemókratanna, sem Isera álryrgðina á þeim, til Soviet-Rúss- lands, heldur einnig aívopnun sér- hv’ers auðvaldsríkis er að eins mögu- leg að því leyti, sem hún ekki keni- ur í bága við hernaðaráform auð- valdsins gegn ráðstjórnarlýðveldinu. Danski sósíaldemókrataflokkurinn á sigur sinn við síðustu kosningar því að þakka, hve vel hann notaði sér hina almennu friðarþrá verkalýðs og millistéttar. Kosningabeita sósíal- demókratanna var alger afvopnun til lands, heldur einnig að afvopnun sér- koma lítið „hlutleysis-gæslulið“ eða „landamæralögregla". Auðvaldsblöð Englands, Póllands og Eystrasalts- landanna mótmæltu þessu með mikl- um ákafa og bentu á skyldur Dau- merkur gagnvart Þjóðabandalaginu. Þau bentu sósíaldemókrötunum dönsku á það, að Danmörk væri skyld til að hafa landher og flota til þess að verja landið, hjálpa öðrum löndum og taka þátt i herferðum Þjóðabandalagsins, þegar á þyrfti að halda. Þetta var meira en nóg ástæða fyr- ir dönsku sósialdemókratana til að svikja opinberlega kosningaloforð sín; t. d. skrifaði blaðið „Baltiske Presse“ 24 stundum eftir að kosninga- úrslitin urðu kunn: „Við þekkjum allir ættjarðarást danska sósialdemó- krataflokksins og efumst ])ví ekki um er þau mega, til að ráða niður- lögum „friðrofa“. Hver verður þessi „friðrofi“? I síðustu heims- styrjöld deildu báðir aðiljar um það, hvor þeirra væri friðrofi og niðurstaða hefir ekki fengist enn. En nú hefir Þjóðabandalagið gert ráðstafanir til að girða fyrir all- an misskilning. Briand, liinn franski, hefi skilgreint þetta frið- rofa-hugtak þannig, að sá væri „friðrofi“, sem væri í andstöðu við lög Þjóðabandalagsins eða þá samninga, sem njóta verndar þess. Samkvæmt þessari skil- greiningu er auðvelt að sjá, hver skuli skoðasl friðrofi. 'Allar at- liafnir Ráðstjórnarlýðveldanna í ulanríkismálum eru í andslöðu við lög Þjóðabandalagsins. Frá þessu sjónarmiði er sjálf tilvera verkalýðsríkisins fiðrof. Úrlausn- arefnið verður þá að eins livaða tíma skuli velja til að fara með hernaði gegn þessuin „friðrofa“, og livernig best sé að telja al- menningi trú um, að Þjóðabanda- lagið eigi hendur sínar að verja. Vér höfum þegar bent á, að það er lífsskilyrði fyrir auðvald- ið, að fara með hernaði gegn Rússlandi hið bráðasta. Vér get- um þe.ss vegna gert ráð fgrir því, að næsta slríð verði stríð milli heimsveldanna tveggja, heims- veldis auðvaldsins og heimsveldis verkalýðsins. IJvaða hernaðarlega þýðingu hefir ísland i stríði milli Rúss- lands annarsvegar og Vestur-Ev- rópu og Bandaríkjanna hinsveg- ar? Vér skulum ekki hætta oss út á hálár brautir sérfræðipnar, en nefna að eins það, sem mest liggur í augum uppi. Stórveldin liafa lagt mikið kapp á það, á siðustu árum, að kanna flugleiðirnar yfir heimskauta- löndin. Stystu flugleiðirnar milli Ameríku og Ráðstjórnarríkjanna liggja yfir Ishafslöndin. Stysta flugleið frá Bandaríkjunum til Moskva liggur yfir Island. Ef tak- ast skyldi að gera ]iessa flugleið færa, er það auðskilið, hvaða þýðingu það myndi hafa fyrir landið. Fyrir Bretland getur matvæla- aS þessi stóri og voldugi flokkur at- hugar betur hinar víötæku hernaö- arlegu afleiöiugar málsins." Og þaö kom á daginn, danski sósíalistaflokkurinn, sem í heims- styrjöldinni greiddi atkvæöi meö 500 milj. króna útgjöldum til hernaöar- þarfa, „athugaöi máliö betur.“ Um miðjan september viöurkendi her- málaráöherrann opinberlega, að Dan- mörk ætli sér að efna loforð sín viö Þjóðabandalagið; ætli sér reyndar aö „afvopna", en enganveginn aö afnema landvörnina. Eftir aö hinn svokallaði jafnaðar- maöur, Stauning forsætisráðherra, kom heim af síðasta fundi Þjóða- Imndalagsins, birtist afvopnunartil- laga^dönsku ,,jafnaðarmannanna“ í breyttu ljósi. Samkvæmt henni skyldi lögð áhersla á, að efla sjóliðið, hern- aöarútgjöld skyldu hækka úr 9 upp 1 x8 miljónir króna. Auk þess voru lagðar frarn tillögur um að endur- bæta og stækka herskipaflotann að miklum mun. Þessi aukni vígbúnaöur Dana voru ekki að eins óskir og kröfur Þjóðabandalagsins, heldur áttu þær og sögulegar rætur á öðr- um vettvöngum. England lítur á Dan- mörku „sem þægan vörð um sigling- árleiðirnar þrjár til Eystrasaltsins“, eins og blaðið „Kreuz Zeitung“ komst að orði. Dönsku sósíaldemókratarn- ir litu á það sem skyldu Danmerkur, að taka að sér þetta verk fyrir auð- valdið i hinni fyrirhuguðu krossferð ]>ess jjegn ráðstjórnarlýðveldunum. öflun orðið afar þýðingarmikið atriði i næsta stríði. Ef uppeisn- ir verða í nýlendunum eða sam- göngur við þær teppast, myndu fiskimiðin við Island verða þeim kærkomið forðabúr. Vér getum verið vissir um, að i næsta striði talca Bretar öll matvæli vor og skamta oss verð fyrir. Ef lsland gerist meðlimur í Þjóðabandalaginu, er samkvæmt alþjóðalögunum hægt að þröngva oss til að ganga í lið með óvinum mannlcynsins gegn vold- ugustu menningaröflunum, sem veraldarsagan þekkir. Hvað skeður á Alþingishátíðinni? Vera má„að öflug mótmæli frá íslenskri alþýðu geti aftrað því, að landinu verði fleygt í faðm erlends drotnunarvalds á þúsund ára liátiðinni. En eftir öllum sól- armerkjum að dæma, yrði það þá aðeins frestur til næsta Alþing- is. Á Sturlungaöldinni seldu höfð- ingjarnir landið í hendur er- lendum konungum. Á eftir fóru miðaldir Islands, með öllum þeim hörmungum, sem lesa má um í sögu landsins, Ef höfðingjarnir á tuttugustu öldinni selja landið í liendur Þjóðabandalaginu, eru það sísl minni landráð. íslensk alþýða mun hafaglögg- ar gætur á því, hvað margir Giss- urar Þorvaldssynir verða saman- lcomnir á Alþingi á Þingvöllum næstu daga. Þessa daga gefur íslenskur verkalýður rússneskri alþýðu dráttarvél. Sú gjöf er lákn þess, að alþýðan á fslandi mun standa við hlið rússnesku stéttarbræðr- a.nna í hinni yfirvofandi baráttu milli auðvalds og verkalýðs um heim syfirráðin. Hvort það á fyrir oss íslend- ingum að liggja í náinni framtíð, að búa við hrörnandi auðvalds- skipulaý og erlent kúgunarvald eða skipulag jafnaðarstefnunnar, veltur á því, Iwernig þessari bar- áttu lýkur.

x

Rödd verkalýðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Rödd verkalýðsins
https://timarit.is/publication/856

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.